Czerwone owoce z Azji podbijają kuchnie świata. Co tak naprawdę w sobie kryją?

Jagody goji są owocami krzewu Lycium barbarum, czyli kolcowoju pospolitego należącego do rodziny psiankowatych. Roślina ta naturalnie występuje w północnych regionach Chin oraz w Mongolii, w których od dawna jest elementem lokalnej kuchni. W tradycyjnych potrawach dodaje się je do zup, naparów oraz dań z mięsem.

Współczesna popularność tych owoców zaczęła rosnąć na początku XXI wieku, gdy trafiły do sprzedaży w Europie oraz Ameryce w formie suszonej. Duży wpływ miała moda na produkty określane żywnością funkcjonalną, czyli taką, która ma dodatkowe właściwości zdrowotne. Suszone jagody dobrze znoszą transport, mają naturalnie słodkawy smak oraz długi termin przechowywania, dlatego szybko pojawiły się w mieszankach śniadaniowych, batonach oraz przeróżnych przekąskach.

Suszone jagody goji należą do produktów kalorycznych, ponieważ w 100 gramach znajduje się około 340-370 kalorii. Większość energii pochodzi z węglowodanów, których jest około 60-70 gramów. W tej ilości oferują również 10-15 gramów błonnika pokarmowego, czyli składnika ważnego dla pracy jelit. Wyróżniają się również wysoką zawartością białka jak na owoce, ponieważ w 100 gramach może znajdować się około 12-14 gramów tego makroskładnika.

Jagody goji dostarczają także:

• witaminę C,
• witaminę A w postaci karotenoidów,
• minerały takie jak żelazo, cynk oraz miedź.

Warto pamiętać, że przeciętna porcja jest zdecydowanie mniejsza niż 100 gramów. Najczęściej jednorazowo stosuje się około jednej łyżki, czyli 10-15 gramów suszonych owoców.

Jagody goji zawierają kilka grup związków bioaktywnych, czyli naturalnych substancji roślinnych, które bada się pod kątem wpływu na organizm. Jednymi z najlepiej opisanych są:

• polisacharydy charakterystyczne dla tych owoców, określane skrótem LBP, czyli Lycium barbarum polysaccharides. Są one solidną częścią suchej masy owocu i w badaniach laboratoryjnych analizuje się ich związek z odpornością organizmu;
• karotenoidy, w tym zeaksantyna, czyli barwnik roślinny gromadzący się również w siatkówce oka;
• polifenole oraz flawonoidy, czyli związki należące do grupy antyoksydantów. Antyoksydanty to substancje zdolne do wyniszczania reaktywnych form tlenu powstających w komórkach podczas procesów metabolicznych, przez które np. szybciej się starzejemy.

Warto jednak pamiętać, że większość badań dotyczy wyizolowanych związków lub ekstraktów, a nie ilości spożywanych w codziennej diecie.

O naturalnej mocy zdrowotnej jagód goji wciąż mówi się za mało, zresztą tak jak o wielu innych roślinnych produktach wspierających organizm. Suszone owoce oferują błonnik pokarmowy, który usprawnia pracę jelit oraz wspomaga stabilniejszy poziom energii po posiłku.

Obecne w nich karotenoidy, czyli barwniki roślinne rozpuszczalne w tłuszczach, interesują badaczy ze względu na ich związek z prawidłowym funkcjonowaniem narządu wzroku.

W literaturze naukowej pojawiają się także analizy dotyczące innych związków zawartych w tych owocach oraz ich możliwego pozytywnego wpływu na odporność organizmu. Trzeba jednak pamiętać, że większość badań koncentruje się na ekstraktach oraz skoncentrowanych preparatach. Przeciętna porcja w kuchni jest niewielka i zwykle wynosi jedną lub dwie łyżki suszonych owoców, dlatego ich wpływu nie da się uczciwie ocenić bez wsparcia zbilansowanej diety.

Jagody goji często przedstawia się jako produkt wyjątkowy, jednak ich skład nie jest całkowicie unikalny na tle innych owoców. Wiele podobnych związków występuje także w innych dobrze znanych produktach roślinnych. Na przykład borówka, czarna porzeczka oraz aronia również oferują karotenoidy, polifenole oraz błonnik. Różnice dotyczą głównie proporcji poszczególnych składników.

W przypadku jagód goji wyróżnia się wysoka zawartość białka jak na owoce suszone oraz obecność charakterystycznych polisacharydów roślinnych. Jednak najważniejsza dla zdrowia jest przede wszystkim różnorodność diety. Dodatek kilku gramów jagód goji jest ciekawym urozmaiceniem posiłku, lecz podobne korzyści można uzyskać także z innych owoców jagodowych spożywanych regularnie.

Nie każdy powinien spożywać jagody goji, kiedy ma na to ochotę. Największą ostrożność zaleca się osobom przyjmującym leki przeciwzakrzepowe, głównie zawierające warfarynę. Opisywano przypadki nasilenia działania tych leków po większym spożyciu jagód goji, dlatego w takiej sytuacji warto wcześniej skonsultować dietę z lekarzem.

Umiar powinny zachować także osoby z alergią na rośliny z rodziny psiankowatych, do której należy między innymi pomidor, papryka oraz bakłażan. Suszone jagody zawierają również naturalne cukry, dlatego w dużych ilościach mogą konkretnie zwiększać kaloryczność posiłku oraz podnosić cukier. Jedna łyżka suszonych owoców dostarcza zwykle około 35-50 kalorii. Tak naprawdę tego typu produkty powinny być dodawane do potraw, a nie jedzone samodzielnie w formie przekąski, tym bardziej w dużych ilościach.

W tej części świata jagody goji najczęściej wykorzystuje się w formie suszonej, ponieważ właśnie w takiej trafiają do sprzedaży. Przed dodaniem do potraw można je na kilka minut namoczyć w ciepłej wodzie. Owoce staną się wtedy bardziej miękkie oraz lekko zwiększą objętość. Świetnie pasują do owsianki, jogurtu naturalnego, kaszy jaglanej oraz ryżu na słodko. Często dodaje się je również do domowych mieszanek orzechów oraz nasion.

Rekomendowana porcja to zwykle około jednej łyżki, czyli 10-15 gramów suszonych owoców. Taka ilość nie zmienia mocno kaloryczności posiłku, a wprowadza naturalną słodycz oraz lekko kwaskowy smak. W kuchni azjatyckiej jagody goji trafiają także do wytrawnych potraw, na przykład do zup oraz duszonych dań z drobiem.

Jagody goji są ciekawym smakowo dodatkiem do diety i źródłem kilku wartościowych składników odżywczych. Nie są jednak produktem wyjątkowym na tle innych owoców. Najważniejsza dla zdrowia jest różnorodność diety oraz regularne spożywanie całego wachlarza produktów roślinnych. Tego typu produkty są po prostu jednym z wielu zdrowotnych urozmaiceń codziennego jadłospisu.

Źródła:

1. National Library of Medicine, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10003350/
2. ScienceDirect, https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0308814625038403
3. PubMed, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22392461/