Badanie PSA - objawy chorej prostaty, czym jest PSA, czynniki wpływające na stężenie PSA we krwi, wzrostu stężenia PSA, obniżanie poziomu PSA, normy

Badanie PSA przy problemach z gruczołem krokowym pozwala zdiagnozować przyczynę dolegliwości. Może to być zapalenie gruczołu krokowego, łagodny rozrost prostaty albo – w najgorszym przypadku – rak tego gruczołu. Badanie prostaty powinno być profilaktycznie wykonywane u wszystkich mężczyzn powyżej 50. roku życia. Jeśli natomiast w rodzinie pacjenta wystąpił rak prostaty, PSA należy wykonywać rokrocznie już od 40. roku życia. Do badania PSA potrzebna jest jedynie próbka krwi.

1. Badanie PSA - objawy chorej prostaty

Rośnie liczba mężczyzn po 50. roku życia, którzy doświadczają problemów z prostatą, czyli z gruczołem krokowym. Schorzenia w obrębie prostaty objawiają się najczęściej dolegliwościami ze strony układu moczowego. Są to:

  • zmienność, osłabienie oraz przerywanie strumienia moczu;
  • wykapywanie moczu z cewki moczowej;
  • wydłużenie czasu mikcji (oddawania moczu);
  • nietrzymanie moczu w pęcherzu z powodu jego przepełnienia;
  • częste oddawanie moczu w nocy;
  • częstomocz;
  • uczucie zalegania moczu;
  • gwałtowne parcie na mocz i jego popuszczanie;
  • niewielka objętość mikcji.
Przerost prostaty a rak
Przerost prostaty a rak

Łagodny rozrost prostaty to bardzo częsta dolegliwość u wielu mężczyzn powyżej 50. roku życia. Przyczyny...

zobacz galerię

2. Badanie PSA - czym jest PSA

PSA to swoisty antygen sterczowy (z ang. Prostate Specific Antigen), białko specyficzne dla nasienia, czyli ejakulatu. Do wytwarzania PSA dochodzi w komórkach nabłonka kanalików prostaty. Swoisty antygen sterczowy u zdrowych mężczyzn jest uwalniany z prawidłowych komórek stercza do krwiobiegu jedynie w śladowych ilościach. Jeśli jednak mężczyzna choruje na raka prostaty, następuje znaczny wzrost poziomu PSA we krwi. PSA ma szerokie zastosowanie w praktyce klinicznej jako marker nowotworu prostaty.

PSA to jednak antygen swoisty dla tkanek prostaty, a nie dla raka prostaty. Okazuje się bowiem, że zwiększenie stężenia PSA we krwi występuje u około 20% mężczyzn niemających raka, zaś u o około 30% chorych na ten nowotwór poziom PSA we krwi nie jest podwyższony.

Prawidłowy poziom stężenia PSA w surowicy krwi wynosi 0,0-4,0ng/ml. Wyniki badania PSA przekraczające wartość 10,0ng/ml powinny budzić u pacjenta i lekarza obawę istnienia nowotworu prostaty. Takie wyniki badania PSA są wskazaniem do dalszej diagnostyki raka prostaty. Wykonuje się wówczas biopsję stercza.

3. Badanie PSA - czynniki wpływające na stężenie PSA we krwi

W prawidłowych warunkach poziom PSA w surowicy krwi zależny jest od:

  • męskich hormonów płciowych (androgenów) – produkcja i wydzielanie PSA znajduje się pod ich kontrolą;
  • wieku – stężenie PSA rośnie wraz z wiekiem i u mężczyzn zdrowych wzrasta o 0,04ng/ml w ciągu roku;
  • objętości stercza – na każdy centymetr sześcienny tkanki prostaty notuje się wzrost poziomu PSA o 4%;
  • rasy – Afroamerykanie mają wyższe stężenie PSA niż mężczyźni rasy białej;
  • ejakulacji – powoduje ona podwyższenie poziomu PSA we krwi, co może być przyczyną błędnych wyników badania PSA. Zaleca się wykonywanie badania PSA przynajmniej po dwóch dobach wstrzemięźliwości seksualnej.

W warunkach patologicznych wzrost stężenia PSA spowodowany jest uszkodzeniem komórek prostaty, co sprzyja ułatwionemu przenikaniu antygenu do krwi. W przypadku podwyższonego poziomu PSA we krwi można przypuszczać toczący się w sterczu proces chorobowy. Najczęstsze choroby prostaty, powodujące wzrost stężenia PSA w surowicy, to:

  • rak prostaty;
  • przerost prostaty;
  • zapalenie gruczołu krokowego.

3.1. Badanie PSA - wzrostu stężenia PSA

Do przejściowego podwyższenia poziomu PSA we krwi może dojść w wyniku mechanicznego podrażnienia prostaty, na przykład po wprowadzeniu cewnika do pęcherza lub na skutek następujących procedur medycznych:

  • biopsja z gruczołu krokowego;
  • ultrasonografia przezodbytnicza;
  • cystoskopia (wziernikowanie pęcherza);
  • masaż gruczołu krokowego - do znacznego wzrostu poziomu PSA nie dochodzi jednak po badaniu per rectum (badanie stercza przez odbytnicę);
  • przezcewkowe zabiegi przeprowadzane na pęcherzu (elektroresekcja guza pęcherza) i na prostacie (elektroresekcja gruczolaka stercza).

3.2. Badanie PSA - obniżanie poziomu PSA

Spadek poziomu PSA ma najczęściej miejsce na skutek leczenia raka prostaty, czyli:

  • po radioterapii raka prostaty;
  • po zabiegu wycięcia prostaty z guzem nowotworowym;
  • podczas hormonoterapii raka prostaty.

Zmniejszenie stężenia PSA we krwinastępuje również podczas leczenia gruczolaka stercza za pomocą pochodnych finasterydu. Lek ten ma wpływ na środowisko hormonalne stercza.

Zobacz także:

4. Badanie PSA - normy

Prawidłowa wartość poziomu PSA wynosi od 0,0 do 4,0ng/ml. U zdrowych mężczyzn normy PSA to:

  • 0,0 - 4,0ng/ml – wszyscy zdrowi mężczyźni poniżej 40. roku życia, 97% zdrowych mężczyzn powyżej 40. roku życia;
  • 4,0 - 10,0ng/ml – u 3% zdrowych mężczyzn po czterdziestce.

Interpretacja wzrostu PSA w przedziale 4,0-10,0ng/ml stanowi niemałe wyzwanie, ponieważ w tych granicach zmniejsza się swoistość oraz czułość testu PSA. Zakres ten bywa określiany mianem "szarej strefy" badania PSA.

Badanie PSA jest skuteczne. Stosowane jest zwłaszcza w celu wykrycia bądź wykluczenia nowotworu prostaty we wczesnej jego fazie. PSA daje większe szanse na wyleczenie choroby w przypadku jej wystąpienia.

spis treści
rozwiń
Następny artykuł: Badanie USG (TRUS)

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.