Trwa ładowanie...

PSA - co to jest, normy, wzrost i spadek poziomu PSA

Badanie PSA jest obowiązkowe dla mężczyzn po 50 roku życia, którzy muszą je powtarzać co roku. Niektórzy mężczyźni, u których w rodzinie były już przypadki zachorowań na choroby prostaty, powinni zacząć wykonywać badanie PSA już w wieku 40 lat. Oznaczenie markerów PSA było przełomowe w leczeniu chorób prostaty. Antygen sterczowy PSA pozwala na wczesne wykrycie raka prostaty.

Zobacz film: "Jakie są objawy raka prostaty?"

spis treści

1. Czym jest PSA?

PSA to swoisty antygen sterczowy (z ang. Prostate Specific Antigen), białko specyficzne dla nasienia, czyli ejakulatu. Do wytwarzania PSA dochodzi w komórkach nabłonka kanalików prostaty.

Swoisty antygen sterczowy u zdrowych mężczyzn jest uwalniany z prawidłowych komórek stercza do krwiobiegu jedynie w śladowych ilościach. Jeśli jednak mężczyzna choruje na raka prostaty, następuje znaczny wzrost poziomu PSA we krwi. PSA ma szerokie zastosowanie w praktyce klinicznej jako marker nowotworu prostaty.

2. Normy PSA we krwi

Prawidłowa wartość poziomu PSA wynosi od 0,0 do 4,0ng/ml.

  • 0,0 - 4,0ng/ml – wszyscy zdrowi mężczyźni poniżej 40. roku życia,
  • 4,0 - 10,0ng/ml – u 3% zdrowych mężczyzn po czterdziestce.

Interpretacja wzrostu PSA w przedziale 4,0-10,0ng/ml stanowi niemałe wyzwanie, ponieważ w tych granicach zmniejsza się swoistość oraz czułość testu PSA. Zakres ten bywa określiany mianem "szarej strefy" badania PSA.

Badanie PSA jest skuteczne. Stosowane jest zwłaszcza w celu wykrycia bądź wykluczenia nowotworu prostaty we wczesnej jego fazie. PSA daje większe szanse na wyleczenie choroby w przypadku jej wystąpienia.

Wyniki badania PSA przekraczające wartość 10,0 ng/ml powinny budzić u pacjenta i lekarza obawę istnienia nowotworu prostaty. Takie wyniki są wskazaniem do dalszej diagnostyki raka prostaty, wykonuje się wówczas biopsję stercza.

Przerost prostaty a rak
Przerost prostaty a rak

Łagodny rozrost prostaty to bardzo częsta dolegliwość u wielu mężczyzn powyżej 50. roku życia. Przyczyny...

zobacz galerię

3. Czynniki wpływające na stężenie PSA we krwi

W prawidłowych warunkach poziom PSA w surowicy krwi zależny jest od:

  • męskich hormonów płciowych (androgenów),
  • wieku – stężenie PSA rośnie wraz z wiekiem i u mężczyzn zdrowych wzrasta o 0,04ng/ml w ciągu roku,
  • objętości stercza – na każdy centymetr sześcienny tkanki prostaty notuje się wzrost poziomu PSA o 4%,
  • rasy – Afroamerykanie mają wyższe stężenie PSA niż mężczyźni rasy białej,
  • ejakulacji – powoduje ona podwyższenie poziomu PSA we krwi, co może być przyczyną błędnych wyników badania.

W warunkach patologicznych wzrost stężenia PSA spowodowany jest uszkodzeniem komórek prostaty, co sprzyja ułatwionemu przenikaniu antygenu do krwi.

W przypadku podwyższonego poziomu PSA we krwi można przypuszczać toczący się w sterczu proces chorobowy. Najczęstsze choroby prostaty, powodujące wzrost PSA w surowicy to:

  • rak prostaty;
  • przerost prostaty;
  • zapalenie gruczołu krokowego.

3.1. Wzrost poziomu PSA

Do przejściowego podwyższenia poziomu PSA we krwi może dojść w wyniku mechanicznego podrażnienia prostaty, na przykład po wprowadzeniu cewnika do pęcherza lub na skutek następujących procedur medycznych:

  • biopsja z gruczołu krokowego;
  • ultrasonografia przezodbytnicza;
  • cystoskopia (wziernikowanie pęcherza);
  • masaż gruczołu krokowego,
  • przezcewkowe zabiegi przeprowadzane na pęcherzu i na prostacie.

3.2. Spadek poziomu PSA

Spadek poziomu PSA ma najczęściej miejsce na skutek leczenia raka prostaty, czyli:

  • po radioterapii,
  • po zabiegu wycięcia prostaty z guzem nowotworowym,
  • podczas hormonoterapii raka prostaty.

Zmniejszenie stężenia PSA we krwinastępuje również podczas leczenia gruczolaka stercza za pomocą pochodnych finasterydu. Lek ten ma wpływ na środowisko hormonalne stercza.

4. Objawy chorób prostaty

Rośnie liczba mężczyzn po 50. roku życia, którzy doświadczają problemów z prostatą, czyli z gruczołem krokowym. Schorzenia w obrębie prostaty objawiają się najczęściej dolegliwościami ze strony układu moczowego:

  • zmienność, osłabienie oraz przerywanie strumienia moczu,
  • sączenie się moczu z cewki moczowej,
  • wydłużenie czasu mikcji (oddawania moczu),
  • nietrzymanie moczu w pęcherzu z powodu jego przepełnienia,
  • częste oddawanie moczu w nocy;
  • częstomocz,
  • uczucie zalegania moczu,
  • gwałtowne parcie na mocz i jego popuszczanie,
  • niewielka objętość mikcji.

Zobacz także:

Następny artykuł: Badanie USG (TRUS)

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.