Dieta i ruch to nie wszystko. Naukowcy tłumaczą, jak dożyć 100 lat

Dieta śródziemnomorska, codzienne spacery, aktywność fizyczna, sen i unikanie używek często przedstawiane są jako recepta na długowieczność. Jak jednak wynika z przeglądu badań opisanego przez News Medical, związek między stylem życia a dożyciem bardzo późnego wieku jest znacznie bardziej skomplikowany.

Naukowcy przeanalizowali dane z zakresu demografii, epidemiologii, gerontologii i genetyki. Skupili się na tym, jakie czynniki mogą sprzyjać dożyciu 100 lat lub więcej. Wnioski opublikowano w czasopiśmie "Minerva Medica". Autorzy nie podważają przy tym znaczenia zdrowych nawyków. Zbilansowana dieta, regularny ruch i silne więzi społeczne wiążą się z niższym ryzykiem przedwczesnej śmierci, mniejszą częstością chorób przewlekłych i większą szansą na zachowanie sprawności w starszym wieku. Problem w tym, że nie ma dowodów pozwalających stwierdzić, że konkretny zestaw zachowań wyraźnie zwiększa prawdopodobieństwo dożycia setnych urodzin.

Przytoczone badania modelowe sugerują, że przejście z typowej diety zachodniej na zdrowszy sposób żywienia już we wczesnej dorosłości może wydłużyć przewidywaną długość życia nawet o około 10 lat. Nie udało się jednak wykazać, że konkretny model żywienia pozwala znacząco częściej dożywać 100 lat. Co więcej, sami stulatkowie nie zawsze przez całe życie stosowali restrykcyjne czy wzorcowe diety. Ich sposób żywienia bywał bardzo zróżnicowany. Wspólną cechą częściej było unikanie długotrwałego przejadania się niż rygorystyczne liczenie kalorii.

Podobnie jest z ruchem. Umiarkowana aktywność fizyczna może wiązać się z wydłużeniem średniej długości życia w populacji o około 2-5 lat. Eksperci podkreślają jednak, że dobra sprawność ruchowa u stulatków może być także skutkiem wolniejszego starzenia się organizmu, a nie wyłącznie przyczyną długowieczności.

Naukowcy przyjrzeli się również tzw. Niebieskim Strefom, czyli regionom znanym z dużego odsetka osób dożywających bardzo późnego wieku. Analizowano m.in. Sardynię, Okinawę, Ikarię i Nicoyę. W tych społecznościach aktywność fizyczna nie zawsze przybiera formę zaplanowanych treningów. Częściej jest naturalnym elementem codzienności: chodzeniem pieszo, pracą w gospodarstwie czy wykonywaniem obowiązków wymagających ruchu.

Autorzy przeglądu zwracają uwagę także na rolę psychiki. Optymizm, poczucie sensu życia czy stabilność emocjonalna mogą pomagać w radzeniu sobie z przewlekłym stresem i wspierać zdrowe starzenie.

Nie bez znaczenia są również więzi rodzinne i społeczne. Część danych wskazuje, że małżeństwo i wspólne mieszkanie wiążą się z większą przeżywalnością, szczególnie wśród mężczyzn. Z kolei kobiety często przeżywają wiele lat po śmierci partnera bez wyraźnego wzrostu ryzyka zgonu.

Istotna jest też genetyka. Według cytowanych danych dziedziczność długości życia szacuje się zwykle na 20-30 proc., choć nowsze modele wskazują, że udział genów może być jeszcze większy po uwzględnieniu zewnętrznych przyczyn śmierci.

Co ciekawe, część stulatków ma warianty genów kojarzone z podwyższonym ryzykiem chorób. Zdaniem badaczy może to oznaczać, że w ich organizmach działają mechanizmy ochronne, które częściowo neutralizują niekorzystne predyspozycje.

Wniosek autorów jest więc daleki od prostych "recept na 100 lat". Ekstremalna długowieczność ma być efektem współdziałania biologii, środowiska, warunków społecznych, wydarzeń z całego życia i przypadku. Zdrowe nawyki nadal mają ogromne znaczenie, bo mogą zwiększać szansę na dłuższe życie w dobrej kondycji. Nie są jednak gwarancją, że dana osoba dożyje 100 lat.

Źródło: News Medical