Trwa ładowanie...

Dna moczanowa - kwas moczowy, przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie, dieta

Dna moczanowa to przewlekła choroba, której objawy to bóle i zniekształcenia stawów. Ich przyczyną jest wysoki poziom kwasu moczowego, będący skutkiem jego nadmiernej produkcji lub zmniejszonego wydalania z organizmu. Gdy kwasu moczowego jest zbyt wiele, zaczyna się krystalizować. Kryształki (moczany) odkładają się w stawach, powodując dokuczliwe objawy. W zaawansowanej postaci dojść do uszkodzenia narządu ruchu i niepełnosprawności, a także do zajęcia narządów wewnętrznych. Uchronić przed tym może odpowiednie leczenie, które trzeba wdrożyć jak najszybciej.

Zobacz film: "Nie ignoruj bólu stawów. Może zwiastować chorobę"

spis treści

1. Co to jest dna moczanowa?

Dna moczanowa to choroba autoimmunologiczna, w przebiegu której dochodzi do zwiększenia poziomu kwasu moczowego we krwi.

Kwas moczowy powinien się znajdować w organizmie człowieka w stężeniu nie większym niż 5-6 mg/dl. Jeżeli jego ilość wzrośnie kilkakrotnie lub kilkunastokrotnie (stan ten nazywany jest hiperurykemią), zaczyna się krystalizować. Kryształki zwane moczanami odkładają się w tkankach słabo ukrwionych, np. więzadłach i ścięgnach, lub stawach obwodowych, powodując stan zapalny.

W zaawansowanym stadium choroby może dojść do uszkodzenia, a nawet niesprawności narządów ruchu.

Kryształy mogą się też wytrącać w narządach miąższowych, np. w nerkach, co z czasem prowadzi do ich uszkodzenia.

Choroba dotyka około 2 proc. populacji. Najczęściej atakuje mężczyzn i osoby starsze. Występuje aż u 7 proc. mężczyzn po 65. roku życia. U kobiet choroba występuje znacznie rzadziej i głównie u tych po menopauzie.

2. Przyczyny i rodzaje dny moczanowej

Wyróżnia się następujące rodzaje dny moczanowej:

  • Dna pierwotna – częściej dotyka mężczyzn niż kobiety. Przyczyną tego rodzaju dny moczanowej może być upośledzenie enzymów, które uczestniczą w przemianie puryn (źródłem puryn jest dieta oraz rozpad obumierających tkanek). Inną przyczyną dny pierwotnej mogą być wady rozwojowe nerek
  • Dna wtórnarodzaj dny moczanowej, który pojawia się pod wpływem innych chorób: czerwienicy, niedokrwistości hemolitycznej, białaczki, szpiczaka mnogiego, wrodzonych wad serca, uszkodzenia nerek. Pojawia się też w następstwie złej diety, głodówek lub wręcz przeciwnie – objadania się, jak również nadużywania alkoholu czy zażywania niektórych leków odwadniających

Chorobie sprzyja otyłość oraz zespół metaboliczny. Może również towarzyszyć niewydolności oddechowej lub kwasicy.

W zależności od tego, jakie miejsce zjęła choroba, można ją różnie nazywać:

  • omagra – zapalenie stawu barkowego
  • gonagra – zapalenie stawu kolanowego
  • chiragra – zapalenie stawów dłoni
  • rachidagra – zapalenie w stawach kręgosłupa
  • podagra – zajęty jest staw palucha
Napój, który poprawi kondycję stawów
Napój, który poprawi kondycję stawów [6 zdjęć]

Odczuwasz dyskomfort podczas chodzenia, wstawania z łóżka czy zwykłego poruszania się? Problem będzie...

zobacz galerię

3. Objawy dny moczanowej

3.1. okres bezobjawowej hiperurykemii

Przez długi czas dna moczanowa nie daje żadnych objawów. Jej jedynym symptomem jest hiperurykemia, czyli podwyższone stężenie kwasu moczowego (końcowy produkt metabolizmu białkowego) w surowicy krwi.

3.2. ostre napady zapalenia stawów

Po bezobjawowej hiperurykemii dna moczanowa daje już konkretne objawy. Pojawia się – najczęściej w nocy lub rano – ostry ból w stawie (w tej fazie dna moczanowa atakuje jeden staw), który każdego dnia jest coraz bardziej dotkliwy. To pierwszy charakterystyczny objaw dny moczanowej. Ból ten może wywołać szereg różnych czynników, np. spożycie alkoholu, przeciążenie, pozostanie na czczo.

W miejscu wystąpienia bólu skóra robi się napięta, lśniąca, czerwona. Atak takiego bólu trwa od 2 do 4 godzin. Objawami towarzyszącymi mogą być gorączka, zmęczenie, obniżenie nastroju.

3.3. okresy międzynapadowe

Po pierwszym ataku dny następuje okres wycofania się objawów choroby. Dolegliwości stopniowo mijają w ciągu kilku dni do dwóch tygodni. Jeśli nie zostanie wdrożone leczenie, choroba zajmuje kolejne stawy i pojawiają się kolejne ataki, które stają się coraz częstsze i intensywniejsze.

3.4. dna przewlekła (zaawansowana)

Gdy dna moczanowa przyjmuje postać przewlekłą, atakuje kilka stawów i inne narządy. Nadal towarzyszą jej bolesne objawy, lecz ich natężenie jest mniejsze. W wyniku długiego działania szkodliwych kryształów moczanu sodu, chrząstki i narządy kostne ulegają nieodwracalnemu uszkodzeniu. Tworzą się w nich nadżerki. Wpływa to na upośledzenie sprawności, a także zniekształca stawy.

Kryształy moczanu przyczyniają się to do powstania dnawych guzków. Na skórze pojawiają się najczęściej na małżowinach usznych i w okolicy stawów stóp i rąk. Czasem guzki mogą objąć też narządy wewnętrzne, co może prowadzić do ich uszkodzenia. Dochodzi do powstania kamicy nerkowej, nefropatii dnawej, cukrzycy.

4. Diagnostyka dny moczanowej

Dnę moczanową można potwierdzić w przypadku gdy:

  • wystąpiły co najmniej dwukrotnie napady ostrego bólu stawu
  • w obrębie małżowin usznych i stawów można stwierdzić guzki
  • dna atakuje staw palucha
  • po zastosowaniu leków z kolchicyną można odnotować pozytywne rezultaty

Objawy dny moczanowej są podobne do symptomów innych chorób, dlatego ważna jest szybka wizyta u lekarza, który prawidłowo zdiagnozuje dolegliwość. Choroby, które przebiegają z podobnymi objawami to:

  • reumatoidalne zapalenie stawów
  • choroba zwyrodnieniowa stawów
  • dna rzekoma
  • infekcje bakteryjne stawów.

Chorobę należy odróżnić także od zmian pourazowych i wylewów dostawowych.

5. Leczenie dny moczanowej

Leczenie dny moczanowej zależy od fazy choroby:

  • hiperurykemia – jest to etap, w którym nie trzeba stosować środków farmakologicznych. Wymagana jest wtedy zmiana stylu życia, diety, którą należy stosować do końca życia
  • ostry napad dny – na tym etapie pacjenci przyjmują leki przeciwbólowe i przeciwzapalne. Zabronione jest używanie leków, które obniżają stężenie kwasu. Mogą one pogorszyć stan chorego
  • okres międzynapadowy – w uniknięciu napadów pomoże utrzymanie niskiego poziomu kwasu moczowego. W niektórych przypadkach można stosować leki obniżające jego stężenie w organizmie
  • dna przewlekła – przy dnie przewlekłej najistotniejsze jest zahamowanie rozwoju dny oraz wyleczenie powikłań. Podczas dny przewlekłej chorym podaje się allopurynol

W leczeniu dny moczanowej można zastosować także fizykoterapię, która zmniejsza ból i pomaga chorym stawom.

Lekarz może zdecydować również o wykonaniu zabiegu zwanym litotrypsja, który polega na kruszenia kamienia w pęcherzu moczowym, moczowodzie lub nerce, za pomocą fali uderzeniowej.

Dna moczanowa jest chorobą metaboliczną, której nie można wyleczyć. Jednak przestrzegając zasad diety oraz przyjmując leki zmniejszające syntezę kwasu moczowego można zatrzymać rozwoju choroby.

6. Dieta w dnie moczanowej

6.1. zalecenia ogólne

  • unikaj głodówek i niskokalorycznych diet (mniej niż 1300 kcal), gdyż może to nasilić chorobę
  • zupy przyrządzaj na warzywnych wywarach, gdyż nie zawierają one puryn
  • ogranicz spożywanie wędlin
  • jedz dużo owoców i warzyw
  • przy posiłkach zawierających większą ilość puryn odmów sobie alkoholu
  • przygotowując ziemniaki najlepiej upiecz je w folii, gdyż będą znacznie zdrowsze
  • dodaj do swojej diety twaróg i sery
  • zadbaj o prawidłową masę ciała
  • cielęcinę lub wołowinę najlepiej gotuj
  • ostatni posiłek zjedz nie później niż 3 godziny przed snem

Chorzy powinny pić co najmniej 2-3 litry płynów dziennie. W ten sposób obniża się stężenie kwasu moczowego we krwi. Chory powinien unikać picia alkoholu.

Jeżeli chory na dnę moczanową ma nadwagę lub jest otyły, powinien zmniejszyć wagę ciała.

6.2. produkty zalecane

Dieta na dnę moczanową powinna być bogata w

  • warzywa
  • owoce
  • masło
  • mleko
  • chudy ser
  • ziemniaki

Można stosować także niektóre zioła, które działają moczopędnie, np. liście mącznicy, liście brzozy, ziele skrzypu, korzeń lubczyku, korzeń mniszka lekarskiego, ziele nawłoci pospolitej.

6.3. produkty przeciwwskazane

Choroba rozwija się przy dostarczaniu organizmowi produktów z dużą ilością puryn. Aby ją spowolnić, powinniśmy zrezygnować z potraw, które są bogate w te substancje:

  • wieprzowiny
  • wołowiny
  • baraniny
  • podrobów, np. wątróbka
  • śledzi
  • sardynek
  • czekolady
  • kakao
  • kawy
  • mocnej herbaty
  • orzechów
  • kawioru
  • piwa
  • tłustych sosów

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.