Egocentryzm

Egocentryzm wiąże się często z egoizmem, egotyzmem, megalomanią i zadufaniem w sobie. Egocentryzm wskazuje na skrajnie przerośnięte „ego” i zbyt wysokie, nieadekwatne poczucie własnej wartości. Słowo „egocentryzm” pochodzi z języka łacińskiego (łac. ego – ja, centrum – środek) i oznacza skłonność do umiejscawiania własnej osoby w centrum zainteresowania. Egocentryk myśli, że jest „pępkiem świata”, wokół którego powinno koncentrować się całe życie. Jest przekonany o swojej nieprzeciętnej wartości i znaczeniu, co daje mu niejako przyzwolenie do gorszego traktowania innych. Wyróżnia się kilka rodzajów egocentryzmu – egocentryzm dziecięcy, będący normą rozwojową oraz egocentryzm dorosłych, który świadczy o braku dojrzałości emocjonalnej.

Zobacz film: "Kiedy należy zgłosić się do psychiatry?"

Rodzaje egocentryzmu

Egocentryzm dziecięcy stanowi naturalny etap w rozwoju poznawczym każdego człowieka. Przedszkolaki charakteryzują się egocentrycznym myśleniem i poczuciem normy. Dzieci, które nie przekroczyły siódmego roku życia, są zwykle niezdolne do wczuwania się w stany mentalne innych osób. Siedmiolatki ujmują świat jeszcze wyłącznie z własnej perspektywy. Nie umieją dokonać decentracji, to znaczy nie przyjmują punktu widzenia innych ludzi, z tego też względu nie są zdolne do empatii. Dla maluchów w wieku przedszkolnym najważniejsze jest, aby zaspokoić swoje pragnienia i potrzeby. Konieczność zwracania uwagi na inne dzieci rodzi bunt, złość, agresję i irytację. Dzieciaki mogą się bić, gryźć się, wyrywać sobie włosy, gdyż nie są w stanie zrozumieć, że dla innych akt przemocy jest równie bolesny, jak dla nich samych.

Wraz z etapem operacji konkretnych dziecko uczy się, że istnieją też inne punkty widzenia niż ich autorskie, które warto analizować i brać pod uwagę. Wraz z rozwojem poznawczym postępuje rozwój moralny dziecka i możliwość przejścia z etapu heteronomii moralnej do fazy socjonomii – akceptacji norm, obowiązujących w grupie. Maluch będzie bardziej skłonny podzielić się zabawką czy postąpić nawet wbrew własnemu interesowi, by przypodobać się rówieśnikom. Niestety, część dorosłych nie wyrasta z dziecięcych skłonności do egocentrycznych zachowań. Nie umieją funkcjonować w społeczeństwie, uważając, że to cała reszta powinna dostosować się do nich, a nie oni do innych. Egocentryk patrzy na świat wyłącznie przez pryzmat własnej osoby i swoich przekonań. Marginalizuje opinie innych, a absolutyzuje własne poglądy, domagając się ich respektowania.

Osoby egocentryczne sądzą, że inni powinni zachowywać się i postrzegać rzeczywistość zgodnie z ich egocentrycznym mniemaniem. Jeżeli ktoś prezentuje stanowisko przeciwstawne do zaprezentowanego przez egocentryka, może liczyć się z drwiną, obrazami i kpinami z jego strony. Egocentryk bowiem wykazuje często sztywność poznawczą, nie zmienia swoich przekonań nawet pod wpływem niezaprzeczalnych argumentów. Egocentryzm łączy się z egoizmem, czyli tendencją do myślenia wyłącznie o własnych korzyściach, ignorując potrzeby innych, oraz z egotyzmem, czyli chęcią bycia w centrum zainteresowania, bezustannym zaabsorbowaniem swoją osobą przez siebie i innych ludzi. Egocentrycy to także często megalomani o zbyt wysokim przekonaniu o sobie.

Egocentryzm jako przejaw niedojrzałości emocjonalnej

Egocentryczne zachowania niejednokrotnie towarzyszą różnym zaburzeniom psychicznym, np. nerwicom. Chory żyje w przekonaniu, że cierpi wyjątkowo boleśnie, jak nikt inny. Egocentryków charakteryzuje postawa roszczeniowa wobec świata – „Wszystko mi się należy”. Egocentryk chce tylko brać, nic nie dając w zamian. Jest przewrażliwiony na swoim punkcie, może długo nosić w sobie urazy, które inni zadali mu nawet w sposób nieświadomy. Ponadto żyje w przekonaniu o swojej wyjątkowości i jest zadufany w sobie. Jakie cechy są charakterystyczne dla osoby egocentrycznej?

  • Postrzega świat tylko z własnej perspektywy.
  • Dewaluuje przekonania innych osób.
  • Narzuca swoje zdanie i wolę innym.
  • Jest przekonana o swojej nieomylności i doskonałości.
  • Ignoruje potrzeby innych, jest egoistyczna.
  • Chce być w centrum zainteresowania, chce być „pępkiem świata”.

Utrwalony w życiu dorosłym egocentryzm sprzyja zachowaniom neurotycznym i psychotycznym. Pacjenci mają wówczas pretensje, że nikt ich nie rozumie, że są samotni w swoim cierpieniu, domagają się bezustannej pomocy i wsparcia. Osoby egocentryczne nadużywają też słów typu „Ja” i „mój”, chcąc nawet werbalnie podkreślić własne znaczenie. Wbrew pozorom, egocentryzm nie wiąże się z wysoką samooceną. Osoby o wysokim poczuciu własnej wartości nie muszą domagać się zainteresowania ze strony innych, by utwierdzić się w przekonaniu, że są godne uznania i akceptacji. Paradoksalnie, to jednostki o niskiej i nieadekwatnej samoocenie poszukują szkieletu swego „ego” i samopotwierdzenia w oczach innych. Egocentryzm i egoizm, jak chce między innymi Erich Fromm, to skutek niedostatków w zdolności kochania siebie. Egocentryzm to nie zarozumiałość czy samolubność ani nawet nie narcystyczne zapatrzenie w siebie. Egocentryzm to głównie skutek braku miłości i akceptacji ze strony rodziców w wieku dziecięcym, który skutkuje samoodtrąceniem i chęcią zrekompensowania sobie deficytów emocjonalnych przymusem respektowania własnej osoby przez innych. Egocentryzm może być maską skrajnie niskiego poczucia własnej wartości i prowadzić do poważnych zaburzeń w życiu emocjonalnym i społecznym.

psycholog Kamila Krocz, ponad rok temu

Bibliografia

  • Castanyer Mayer-Spiess O., Jak docenić samego siebie? Asertywność jako wyraz zdrowej samooceny, eSPe, Kraków 2002, ISBN 83-89167-50-6.
  • Fromm E., Ucieczka od wolności, Czytelnik, Warszawa 2001, ISBN 83-07-02842-6.
  • Schoenebeck H., Kocham siebie takim, jakim jestem. Droga od nienawiści, bezsilności i egoizmu ku miłości wobec samego siebie, Impuls, Kraków 2009, ISBN 978-83-7587-092-3.

Samoocena

Komentarze (19)
~oreore
~oreore ponad rok temu

@~ee3: Doskonale rozumiem Twoje pretensje :) Niestety, ale właśnie nietolerancja i niezrozumienie też powoduje wytwarzanie się egocentryzmu jako mechanizm obronny. Co gorsza, obrona powoduje większe odrzucenie, a większe odrzucenie - obronę, więc to tylko się zapętla i zapętla i trudno przerwać to błędne koło. Niestety na to wszystko nakładają się krzywdzące uogólnienia i stereotypy. Ja o tym doskonale wiem (zwłaszcza że jestem "prawdziwym" gejem), dlatego pozdrawiam Cię i życzę powrotu do świata rzeczywistego.

Odpowiedz
~ee3
~ee3 ponad rok temu

Cale zycie lęki od dziecka małego, poczucie bycia gorszym, słabym mężczyzną. Wyzwiska od gejów, nerwicowe zachowania, poczucie zagrożenia wszędzie, przy każdym kto silniejszy fizycznie. Psychika małego dziecka. Egocentryzm :( doprowadzilo mnie to do pijanstwa na pewnosc siebie i biorą mnie za alkoholika, a ja mowie ze problemem jest to ze czułem sie niekochany, obrażany, gnębiony, bity. Jestem nikim i nic nie potrafie. I nikt nie moze mi pomoc. Leczenie nie jest darmowe, a ja juz nie mam siły pracować. Wiek młody, dopiero po 20stce a ja jestem wrakiem :( Co to za chłop? mają racje, baba jestem, a promuje sie zachowania zgodne z płcią. Czytam komentarze ludzi jak obrażają zniewieściałych. To społeczenstwo nas katuje, uciekamy i chcemy sie zabić.

Odpowiedz
~alek
~alek ponad rok temu

Niezbyt odosobniony przypadek. Moja,dziewczyna byla dokladnie raka sama jak w opisie:zaniedbywana przez rodziców, nieakceptowana i szukala we mnie tego "szkieletu". Prawie mnie zniszczyła. Biedna ona byla. Teraz pije na umór i sie bawi. Pewnie kiepsko tez skończy. Nie chciałem być zabawka w jej rękach. Chciałem po prostu z nią być i dzielić życie, a podxielila jedynie mnie, tylko dla siebie...

Odpowiedz
~Kasia
~Kasia ponad rok temu

@~Małgosia: Ja przeźywałam coś podobnego jak Ty. Od pierwszego momentu, gdy byłam u psyxhologa nie czulam żadnego wsparcia, a że wezwano mnie gdy naklonilam eksmęźa do leczenia, to odpowiadałam na pytania. Powiedziałam o jego znecaniu się. Psycholog zapytal - A Pani czuje się święta.? A ja czułam się zaszczuta ze strony eksmęźa i ze strony jego i mojej rodziny. Wszyscy mieli zaburzenia psychiczne , jak się potwm okazało. Z wrażenia nie mogłam mówić. Nikomu nie mogłam o tym opowiedzieć. Zaproponował mi terapię. A ja nie wiedziałam, po co ta terapia. Przestraszylam się, czy uznaje mnie za chorą? Po co mi terapia? To przecieź on mnie pobił na tle własnych halucynaxji. Wtedy nie wiedziałam jeszcze nic o halucynacjach. Byłam przerażona. Zapytał jak się czuję, a ja pod wpływem napięcia i tego, iż odczulam coś w rodzaju - dziwne pytanie . Jak , mam się czuć po pobiciu. Przecież każdy to wie. Poza tym byłam bardzo skrępowania, zaźenowana. I powiedziałam - dobrze. - bez zastanowienia. To było pod wpływem różnych, silnych emocji. On powiedział: - To proszę przyjść, gdy Pani poczuje się gorzej. Byłam zawstydzona i poszlam sobie. Dopiero po latach pomogla mi pewna pani psycholog, bardzo. Dzisiaj jestem wolna i cieszę się źyciem. Ale tez musialam bardzo dużo pokonać, by dotrzeć do tefo , co teraz. Wynajmowalam wiele mieszkań i kazde bylo wkrótce potrzebne dla kogoś z rodziny właściciela. Bardzo się balam, ze nie podolam. W końcu znalazlam koleżankę, z którą wynajmujemy razem mieszkanie, bo było coraz ciężej. Od 60-go roku źycia podobno każdy może skorzystać z Domu Pomocy, gdyby mu się nie wiodło. Zyjemy pod pewnymi napięciami, czy damy radę, ale na razie jakoś radzimy. Pracujemy całymi dniami, by zarobić na jakieś lokum, ale jest ciężko. Dobrze, ze choć są zabezpiexzenia od 60 roku źycia.

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Samoocena
najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Tiki

~Londis • ostatni post 2 godziny temu

2

Pomocni lekarze

Artykuły Samoocena
Samoocena

Czy warto się przejmować kompleksami (WIDEO)

Czy warto się przejmować kompleksami (WIDEO) Odtwórz wideo

atrakcyjności wywołanym brakiem lub niską samooceną. Zwykle problemy te nie są związane tylko z kokieterią czy chęcią zwrócenia na siebie uwagi (...) otoczenia, lecz z trudnymi przeżyciami psychicznymi, zaniżoną samooceną...

Samoocena

Wychowanie a pewność siebie (WIDEO)

Wychowanie a pewność siebie (WIDEO) Odtwórz wideo

genetycznych predyspozycji oraz wyuczonych i zaobserwowanych modeli zachowania. Na tej podstawie młodzi ludzie, wkraczający w dorosłe życie budują swoje poczucie własnej wartości, samoocenę, pewność siebie oraz wiele innych cech.

Samoocena

Dlaczego kobiety czują presję bycia idealną? (WIDEO)

i odbudować własną samoocenę. Dzisiaj pomaga innym, którzy borykają się z podobnymi problemami. Jest coachem, prowadzi szkolenia dla firm i warsztaty. W studio opowiedziała o tym, skąd u kobiet bierze się presja na bycie idealną.

Samoocena

Niska samoocena

Niska samoocena

być może również i innych. To pierwsze widoczne objawy niskiej samooceny. Zgodnie z definicją, samoocena to ocena własnej wartości (...) psychicznego, jak depresja, lęk, alkoholizm. Jak manifestuje się niska samoocena?...

Samoocena

Autowaloryzacja

samoocenę. Większości ludziom zależy na robieniu dobrego wrażenia na innych i myśleniu o sobie jako o jednostce nienagannej moralnie, lubianej (...) i kompetentnej. Jaki jest związek na linii autowaloryzacja-wysoka samoocena?...

Samoocena

Ponad połowa Polaków wstydzi się pokazać w łóżku nago (WIDEO)

Wstydzenie się własnego ciała, błędne przekonania na temat własnej seksualności oraz barak odwagi na szczere rozmowy i preferencje podczas seksu z partnerem to problemy, które dotykają ponad połowy Polaków. Z czego wynika nasz wstyd w sprawach intymnych?...

Samoocena

Czy drzemie w tobie narcyz?

Chociaż narcyzm jako taki stanowi poważne zaburzenie osobowości, większość ludzi posiada w mniejszym lub większym stopniu natężenie cechy narcystycznej. Przejawia się ona, najogólniej mówiąc, „samouwielbieniem" - przesadną koncentracją na sobie, traktowaniem...

Samoocena

Zakompleksiona kobieta

Zakompleksiona kobieta

Kompleksy przeszkadzają w kreatywnym i twórczym podejściu do życia. Człowiek zamyka się w sobie i nie wychodzi z inicjatywą z obawy przed ośmieszeniem.