Ektoina – występowanie, właściwości i działanie

Ektoina to organiczny związek chemiczny produkowany naturalnie przez kilka gatunków bakterii. Jej zadaniem jest ochrona komórek oraz DNA mikroorganizmów, które żyją w ekstremalnie trudnych warunkach, przed szkodliwym działaniem różnych czynników, takich jak na przykład promieniowanie UV czy wysoka temperatura.

Substancja pozwala na prawidłowy rozwój komórek. Działa jako osmolit. Oznacza to, że ułatwia osmoregulację, czyli utrzymanie równowagi wodno-elektrolitowej komórek organizmu. Może być gromadzona we wnętrzu komórek nawet w wysokich stężeniach, nie zakłócając ich pracy.

Ektoina jest aminokwasem, który nie występuje w ludzkim organizmie. Produkuje go kilka gatunków bakterii. To między innymi:

• bakterie gram dodatnie,
• bakterie gram ujemne,
• Ectothiorhodospira halochloris,
• Brevibacterium linens,
• Halomonas elongata,
• Marinococcus halophilus,
• Pseudomonas stutzeri.

Ponieważ odkryto, że ektoina ma wiele cennych właściwości prozdrowotnych i ochronnych, można ją znaleźć w wielu preparatach leczniczych oraz kosmetycznych. Pozyskiwana jest ze szczególnych mikroorganizmów żyjących w słonych jeziorach, gejzerach czy pustyniach, zwanych ekstremofilami. Ektoina może być również pozyskiwana na drodze syntezy chemicznej.

Ektoina działa przeciwalergiczne i przeciwzapalnie, zmniejsza objawy alergii i atopowego zapalenia skóry, nawilża również skórę oraz opóźnia procesy jej starzenia. Związek ten wspiera organizm w walce ze szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi – buduje barierę ochronną. To dlatego można ją znaleźć w kosmetykach oraz preparatach dla alergików i atopików.

W jakich produktach występuje ektoina? To składnik roztworów do inhalacji, kropli do nosa, ale również kropli do oczu, pastylek do ssania i kremów, tabletek na alergię. Można także kupić spray na zatoki, wodę morską z ektoiną, sól fizjologiczną z ektoiną.

Ektoina jest wykorzystywana do leczenia i łagodzenia objawów:

• alergii, zwłaszcza kataru siennego, drapania i bólu gardła, kichania, łzawienia i zaczerwienienia oczu, podrażnienia śluzówki. Sprawdza się w terapii alergicznego nieżytu nosa oraz alergicznego zapalenia spojówek,
• atopowego zapalenia skóry oraz innych dermatoz, których głównym i dokuczliwym objawem jest sucha skóra,
• stanów zapalnych górnych dróg oddechowych. Ektoina do nosa na katar działa przeciwalergicznie, ale i nawilża śluzówkę, chroniąc ją przed uszkodzeniami. Łagodzi również duszący kaszel, zwłaszcza o charakterze alergicznym czy astmatycznym, działa przy tym ochronnie i nawilżająco na drogi oddechowe. Ponadto substancja zmniejsza stan zapalny w drogach oddechowych, a zalegająca w drogach oddechowych wydzielina ulega rozluźnieniu, dzięki czemu łatwiej ją odkrztusić,
• astmy czy przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP).

Substancja, nawet jako roztwór do inhalacji, jest bezpieczna. Z jej stosowaniem nie wiążą się skutki uboczne, dlatego może być stosowana u dzieci. Niektóre preparaty z ektoiną są uważane za bezpieczne nawet dla maluchów po pierwszym miesiącu życia i kobiet w ciąży. Dla pewności jednak przed ich włączeniem do leczenia należy skonsultować się z lekarzem. Preparaty z ektoiną dostępne są bez recepty. Można ją stosować w sposób przewlekły, bez obaw o przedawkowanie.

Ektoinę można również znaleźć w kosmetykach, zwłaszcza do pielęgnacji skóry przesuszonej, podrażnionej, z problemami. Dostrzeżono również jej właściwości nawilżające i zabezpieczające skórę przed nadmierną utratą wody i szkodliwym wpływem promieniowania UV. Kremy z ektoiną wykazują skuteczne działanie nawilżające, wspierają również odbudowę bariery ochronnej skóry. Ponieważ związek ten ma zdolność wiązania cząsteczek wody, dzięki czemu nie tylko nawilża skórę, ale i chroni ją przed wysuszeniem i utratą wody, jest składnikiem emolientów zalecanych dla osób z atopowym zapaleniem skóry (AZS) czy problemami skórnymi (także po leczeniu onkologicznym).

Produkty kosmetyczne z ektoiną to:

• kremy nawilżające,
• preparaty ochronne z filtrem UV,
• preparaty zapobiegające procesom starzenia,
• środki detoksykujące.

Zobacz też: Jak suplementować witaminę D latem?