Estrogen chroni przed nadciśnieniem. Naukowcy wskazali ważny mechanizm

Nadciśnienie tętnicze dotyka ponad miliarda ludzi na całym świecie i od lat pozostaje jedną z najważniejszych przyczyn chorób serca oraz udarów mózgu. Choć problem jest powszechny, naukowcy od dawna wiedzą, że nie rozwija się on tak samo u wszystkich.

Szczególnie wyraźną różnicę widać między kobietami przed menopauzą a mężczyznami oraz kobietami po andro- i menopauzie. Te pierwsze rzadziej chorują na nadciśnienie, co od lat wiązano z ochronnym działaniem estrogenu. Do tej pory nie było jednak jasne, który z wielu efektów wywoływanych przez ten hormon ma największe znaczenie.

Odpowiedzi na to pytanie poszukali badacze z University of Waterloo. Zamiast klasycznego eksperymentu laboratoryjnego sięgnęli po zaawansowany model matematyczny układu sercowo-naczyniowego i nerek. Dzięki temu mogli prześledzić, jak poszczególne działania estrogenu wpływają na ciśnienie krwi i które z nich są najważniejsze dla ochrony organizmu przed nadciśnieniem.

Wyniki wskazują, że kluczowe znaczenie ma zdolność estrogenu do rozluźniania i rozszerzania naczyń krwionośnych, czyli wazodylatacji. To właśnie ten mechanizm, według autorów badania, w największym stopniu odpowiada za ochronę kobiet przed rozwojem nadciśnienia przed menopauzą. Oznacza to, że estrogen nie działa wyłącznie pośrednio ani nie ogranicza się do wpływu na gospodarkę hormonalną, ale realnie wspiera regulację ciśnienia poprzez oddziaływanie na ściany naczyń.

– Estrogen jest często postrzegany wyłącznie przez pryzmat zdrowia reprodukcyjnego, ale odgrywa znacznie szerszą rolę w funkcjonowaniu organizmu – podkreśliła Anita Layton, profesor matematyki stosowanej i laureatka Canada 150 Research Chair w dziedzinie biologii matematycznej i medycyny. – Wpływa na sposób reagowania naczyń krwionośnych, na to, jak nerki regulują gospodarkę płynami, a także na komunikację między różnymi układami organizmu. Ustaliliśmy, że jego wpływ na naczynia krwionośne ma szczególne znaczenie dla regulacji ciśnienia tętniczego.

Badacze zwracają uwagę, że wykorzystany model daje możliwości, których trudno oczekiwać w badaniach z udziałem ludzi. Pozwala bowiem "włączać" pojedyncze efekty działania hormonu i obserwować, jak zmienia się odpowiedź organizmu. To cenne zwłaszcza wtedy, gdy w grę wchodzą złożone zależności między sercem, naczyniami i nerkami. Zespół z Waterloo od lat rozwija taki model kobiecego organizmu, a jego skuteczność jest weryfikowana przez porównania z danymi laboratoryjnymi i obserwacjami z rzeczywistej praktyki.

– Możemy włączyć jeden efekt, potem kolejny, i dokładnie sprawdzić, jak każdy z nich wpływa na organizm – wyjaśniła Layton. Jak zaznaczyła, choć żaden model matematyczny nie jest doskonały, ten został oparty na istniejących danych eksperymentalnych i jest stale sprawdzany pod kątem zgodności z rzeczywistymi wynikami.

Wnioski z badania mogą mieć praktyczne znaczenie dla leczenia kobiet po menopauzie, kiedy poziom estrogenu naturalnie spada, a ryzyko nadciśnienia rośnie. Model wskazał, że spośród dwóch popularnych grup leków przeciwnadciśnieniowych lepsze efekty u kobiet mogą dawać blokery receptora angiotensyny niż inhibitory konwertazy angiotensyny. Co ważne, przewaga tej pierwszej grupy miała być widoczna także po menopauzie.

To kolejny argument za tym, by terapię nadciśnienia lepiej dostosowywać do płci i wieku pacjenta.

– Zbyt długo zdrowie kobiet, zwłaszcza starszych kobiet, było pomijane przez medycynę – powiedziała Layton. – Zrozumienie, w jaki sposób wiek i płeć wpływają na organizm, a tym samym na leczenie, jest kwestią równości.

Autorzy badania podkreślają, że ich praca wpisuje się w szerszy nurt poszukiwania bardziej sprawiedliwych i precyzyjnych metod leczenia. Jeśli kolejne analizy potwierdzą te obserwacje, wiedza o ochronnym działaniu estrogenu może przełożyć się nie tylko na lepsze zrozumienie różnic między kobietami i mężczyznami, ale też na skuteczniejszą terapię milionów pacjentek narażonych na choroby układu krążenia.

Źródło: educationnewscanada.com, bioengineer.org