Hipoglikemia nocna – objawy, przyczyny, leczenie i zapobieganie

Hipoglikemia nocna to zjawisko należące do najczęstszych ostrych powikłań cukrzycowych. Jego istotą jest spadek poziomu glikemii w czasie snu poniżej dopuszczalnych wartości.

O hipoglikemii (inaczej niedocukrzenie lub potocznie „spadek cukru”) mówi się, gdy stężenie glukozy we krwi spada poniżej 70 mg/dl. Im poziom cukru we krwi jest niższy, tym większe niebezpieczeństwo dla organizmu.

Niedocukrzenie może dotyczyć każdego typu cukrzycy, zarówno w dorosłych, jak i dzieci. Zwykle występuje u osób, które stosują insulinoterapię, ale i doustne środki przeciwcukrzycowe w cukrzycy typu 2. Zarówno hipoglikemia dzienna, jak i hipoglikemia nocna u zdrowej osoby występuje rzadko i nosi nazwę hipoglikemii reaktywnej.

Nocna hipoglikemia nie zawsze daje objawy, stąd osoba jej doświadczająca nie zawsze jest zjawiska świadoma. Zdarza się, że jest przesypiana. Co się wówczas dzieje?

U śpiącego cukrzyka obserwuje się takie objawy jak:

• niespokojny sen,
• przyspieszony lub spowolniony oddech,
• koszmary senne,
• drgawki,
• nadmierne pocenie.

Po przebudzeniu się u diabetyka może pojawić się:

• wrażenie zmęczenia i niewyspanie,
• ból głowy,
• wspomnienia snów,
• lepka, wilgotna skóra, szczególnie w okolicy karku.

Ryzyko hipoglikemii nocnej u osób chorych na cukrzycę zwiększa:

• za wysoki poziom insuliny, przyczyniający się do znacznego spadku poziomu cukru we krwi, co może wynikać z nieprawidłowej dawki insuliny podanej do ostatniego posiłku lub insuliny bazowej. Ma to związek z tym, że za duża dawka insuliny prowadzi do niedocukrzenia we wczesnych godzinach nocnych, a za dużo długodziałającej insuliny bazowej obniży poziom cukru we krwi nad ranem,
• znaczna aktywność fizyczna w ciągu dnia, zwłaszcza po południu i wieczorem. Podczas aktywności organizm korzysta z magazynowanych w mięśniach i wątrobie zapasów cukrów prostych. Jeśli nie zostaną odbudowane, może pojawić się niedocukrzenie.
• nadużywanie alkoholu, przez co wątroba jest zajęta metabolizowaniem alkoholu. To skutkuje niedoborem glikogenu, zapasowego cukru, który zabezpiecza przed nadmiernym spadkiem cukru w nocy,
• nieprawidłowo skomponowana kolacja. Posiłek powinien zawierać węglowodany, które się wolno wchłaniają, także białko i tłuszcze. To gwarantuje stopniowe uwalnianie energii w nocy i mniejsze ryzyko niedocukrzenia,
• pominięcie kolacji lub wieczornej przekąski zawierającej węglowodany mające na celu podniesienie poziomu cukru we krwi przed snem,
• zmniejszone wydzielanie adrenaliny w nocy.

Na czym polega postępowanie przy nocnej hipoglikemii? Podczas epizodu nocnej hipoglikemii zaleca się spożycie niewielkiej ilości cukru w szybko przyswajalnej postaci (15 g glukozy).

Może to być cukierek, łyżka dżemu lub miodu, pół szklanki soku owocowego, pół średniego banana, płynna glukoza w saszetkach. Następnie - by zapobiec spadkowi poziomu cukru we krwi - porcję węglowodanów o niższym indeksie glikemicznym (np. kromka chleba).

Równie ważne jest zapobieganie nocnej hipoglikemii. Należy pamiętać o pomiarze poziomu cukru we krwi bezpośrednio przed pójściem spać i upewnieniu się, że przyjmowana dawka insuliny nie jest za wysoka.

Jeśli objawy wskazują na występowanie nocnej hipoglikemii, dobrze jest sprawdzić, jak kształtuje się poziom cukru we krwi w ciągu nocy, mierząc glikemię trzy razy: przed pójściem spać, około 3 nad ranem i bezpośrednio po obudzeniu.

Aby zapobiegać nocnej hipoglikemii należy zawsze pamiętać o zjedzeniu kolacji, dobrze jest rozważyć wprowadzenie przekąski przed snem. Nie należy również wykonywać wyczerpującej aktywności fizycznej po południu i wieczorem.

Nocna hipoglikemia i częste niedocukrzenie nie jest obojętne dla zdrowia, ponieważ może prowadzić do różnych powikłań, mniej lub bardziej groźnych, takich jak:

• zaburzenia koncentracji i pamięci,
• zaburzenia koordynacji motorycznej,
• zatrzymanie krążenia, uszkodzenie układu nerwowego czy nagła śmierć nocna.
• nastroje depresyjne i zaburzenia lękowe.