HLA-B27 - charakterystyka, wskazania do wykonania badania, choroby związane z HLA-B27

HLA-B27 jest specyficznym białkiem obecnym na powierzchni białych krwinek oraz komórek jądrzastych. Jego występowanie odnotowuje się u około 5-10% populacji w Stanach Zjednoczonych. Ten antygen jest powiązany z rozwojem chorób autoimmunizacyjnych, co stanowi istotny obszar badań w medycynie.

Niedawne odkrycia sugerują, że istnieje pewne prawdopodobieństwo związku między strukturą antygenu HLA-B27 a antygenami obecnymi na powierzchni niektórych drobnoustrojów, takich jak chlamydia, campylobacter, salmonella, ureaplasma czy yersinia.

Te mikroorganizmy mogą przyczynić się do wywołania zespołu Reitera, co prowadzi do stymulacji układu odpornościowego. Jednak po wyleczeniu infekcji reakcja immunologiczna może skierować walkę przeciwko tkankom własnego organizmu, co skutkuje rozwojem chorób autoimmunologicznych. To odkrycie otwiera nowe perspektywy w zrozumieniu mechanizmów powstawania niektórych schorzeń.

Wskazania do wykonania badania na obecność antygenu HLA-B27 to:

• przewlekły ból, sztywność i zapalenie stawów w obrębie kręgosłupa, szyi i klatki piersiowej,
• podejrzenie zespołu Reitera (reaktywne zapalenie stawów),
• podejrzenie ZZSK (zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa),
• podejrzenie izolowanego zapalenia błony naczyniowej oka,
• podejrzenie zapalenia błony maziowej stawów w przebiegu enteropatii,
• podejrzenie niezróżnicowanej spondyloartropatii,
• młodzieńcze reumatoidalne zapalenie stawów,
• objawy zapalenia stawów towarzyszące chorobom zapalnym jelit,
• przypadki zapalenia stawów występujące wraz z zapaleniem dróg moczowych,
• zapalenie stawów towarzyszące chorobom układu krążenia,

Badanie HLA-B27 może być również wykonywane w przypadku, gdy istnieje podejrzenie choroby autoimmunologicznej lub gdy inne badania nie dają jednoznacznej odpowiedzi w przypadku objawów reumatycznych.

Odkrycie czy gen kodujący antygen HLA-B27 jest obecny stanowi istotny krok w diagnostyce. Jeśli ten gen nie występuje wyklucza to związek objawów z chorobami autoimmunologicznymi związanymi z HLA-B27. Z kolei wynik pozytywny w połączeniu z dolegliwościami, takimi jak ból, stan zapalny staów czy zmiany destrukcyjne w kościach, sugeruje obecność zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa, zespołu Reitera lub innej choroby autoimmunologicznej.

Te schorzenia często rozwijają się u młodych mężczyzn przed 40. rokiem życia. Warto zaznaczyć, że choć większość przypadków zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa (około 90%) i zespołu Reitera (od 40 do 50%) jest związana z HLA-B27, istnieją rzadkie przypadki zachorowania bez obecności antygenu.

Niestety wykrycie HLA-B27 nie dostarcza informacji na temat tempa rozwoju choroby i jej przebiegu. Również prognozowanie dalszego stanu pacjenta na podstawie obecności HLA-B27 jest niemożliwe.

Antygen HLA-B27 jest związany z kilkoma chorobami autoimmunologicznymi:

• zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK) - jest to choroba zapalna stawów, która prowadzi do sztywności kręgosłupa oraz stawów, co może prowadzić do poważnych zaburzeń ruchowych,
• zespół Reitera - zapalenie kilku stawów, poprzedzone zakażeniem przewodu pokarmowego lub narządów moczowo-płciowych,
• choroby zapalne jelit - niektóre choroby zapalne jelit, takie jak choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego, mogą być związane z antygenem HLA-B27.

Oprócz zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa i zespołu Reitera, antygen HLA-B27 może być związany z innymi formami spondyloartropatii, takimi jak łuszczycowe zapalenie stawów.

Źródła

1. Fizjoterapia w zesztywniającym zapaleniu stawów kręgosłupa
2. Brzosko M., Samborski W., Reumatologia praktyczna, Wolters Kluwer, Kraków 2011, ISBN 978-83-264-1376-6
3. Puszczewicz M. Wielka interna - reumatologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2010, ISBN 978-83-62597-06-2
4. Kokot F. (red.), Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3368-3