Jaskra dziecięca (wrodzona)

Przyczyną ujawnienia się jaskry dziecięcej jest niedorozwój oka dziecka w fazie płodowej. W oku następuje zarośnięcie tkanki, która powinna filtrować płyn śródgałkowy z komory przedniej oka do krwiobiegu. Dokładnie przyczynę tę określa się jako dysgenezę kąta rogówkowo-tęczówkowego, a w szczególności utkania rogówkowo-twardówkowego. W wyniku tego dochodzi do gromadzenia się płynu (cieczy wodnistej) i zwiększenia ciśnienia śródgałkowego.

Początkowe objawy jaskry to: uporczywe łzawienie, światłowstręt i odruchowe skurcze powiek dziecka, co często rozpoznawane jest mylnie jako zapalenie spojówek.

Wzrost ciśnienia w oku powoduje:

• powiększenie gałki ocznej (woloocze);

• powiększenie tęczówki;
• niebieskie zabarwienie twardówek na skutek rozciągnięcia ścian gałki ocznej;
• zmętnienie tęczówki – spowodowane jest to tym, że tkanka, z której zbudowana jest tęczówka, nie wytrzymuje siły rozciągającej oko i pęka od środka (błona Descemeta). W pęknięcie zaś dostaje się płyn śródgałkowy, powodując zmętnienie oka;
• uszkodzenie nerwu wzrokowego w wyniku ucisku płynów na sam nerw, a także na naczynia krwionośne odżywiające nerw. Z czasem w wyniku rozwoju choroby sygnały wzrokowe nie są już przekazywane do mózgu i dziecko przestaje widzieć. Uszkadzane są także komórki siatkówki (aksony), gdyż nie otrzymują informacji zwrotnych z mózgu, co powoduje ich zanikanie;
• tarcza nerwu wzrokowego powiększa się i pogłębia – jest wypychana „na zewnątrz oka”. Naczynia krwionośne zaś są niesymetryczne.

Choroba może współwystępować z różnymi wrodzonymi nieprawidłowościami budowy oka.
Ze względu na okres życia, w kórym pojawia się choroba, jaskrę wrodzoną dzielimy na: pierwotną jaskrę wrodzoną ujawniającą się w pierwszych 2 latach życia, obejmującą także jaskrę noworodków, oraz pierwotną jaskrę dziecięcą występującą między 3 a 10 rokiem życia.

Jaskra wrodzona (dziecięca) leczona jest operacyjnie. Zabieg powinien być przeprowadzony jak najwcześniej. Leczenie chirurgiczne polega na przecięciu zarośniętej tkanki i niedopuszczeniu do jej powrotnego zrośnięcia lub na wytworzeniu nowej drogi odpływu płynu wewnątrzgałkowego. Leczenie operacyjne jest skuteczne u ponad 80% pacjentów. Przeprowadzone wcześnie i wspomagane leczeniem farmakologicznym pozwala na zachowanie wzroku u większości dzieci. W leczeniu jaskry wrodzonej stosuje się także inne metody. Są to m.in.:

• Irydektomia, polegająca na usunięciu obwodowej części tęczówki, przez co wytwarza się nowa droga pomiędzy komorą tylną a przednią;
• Trabekulotomia – zabieg łączący komorę przednią z zatoką żylną (kanał Schelmana), przecięcie wykonuje się od strony zatoki żylnej;
• Goniotomia;
• Setony filtracyjne;
• Leczenie laserowe;
• Inne.

Stosowane jest także leczenie farmakologiczne, w postaci wkraplania kropli do oczu. Spełniają one rolę pomocniczą w leczeniu jaskry wrodzonej. Krople mogą powodować zmniejszenie produkcji płynów śródgałkowych lub ułatwiać odpływ płynów do komory głównej oka. U dzieci stosuje się je, jeśli nie można chwilowo wykonać operacji lub operacja może być odłożona w czasie.

Dziecko po zabiegu wykonanym w celu leczenia jaskry wrodzonej musi pozostać do końca życia pod stałą opieką lekarską i powinno mieć wykonywany co kilka miesięcy pomiar ciśnienia w gałce ocznej.

Źródła

1. Co to jest jaskra?
2. Kański J.J., Tesla P. JASKRA - kompendium diagnostyki i leczenia, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2006, ISBN 83-89009-42-0
3. Niżankowska M. H. Okulistyka - podstawy kliniczne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 83-200-3224-6
4. Kański J.J. Okulistyka kliniczna, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-120-4