Kasztany jadalne – jak je przyrządzać i czy naprawdę są zdrowe?

Kasztany jadalne pochodzą z drzewa o nazwie kasztanowiec jadalny (Castanea sativa) i wbrew pozorom nie mają nic wspólnego z popularnymi kasztanami z parków i alejek, czyli tymi, które dzieci zbierają jesienią. Te niejadalne to owoce kasztanowca zwyczajnego (Aesculus hippocastanum), zawierające gorzkie i toksyczne związki, które mogą powodować zatrucia.

Kasztany jadalne są zwykle mniejsze, bardziej spłaszczone i mają charakterystyczny czubek przypominający ogonek. Ich łupina jest cienka, błyszcząca i łatwa do oddzielenia po upieczeniu. Dodatkowo kryją się w zielonych, kolczastych łupinach przypominających jeże, o znacznie gęstszych kolcach niż u kasztanowca zwyczajnego.

Najważniejsze, aby nie zbierać kasztanów w parku z myślą o jedzeniu. Jadalne kupuj tylko z pewnego źródła, najlepiej na wagę lub w paczkach z zaufanych sklepów.

Choć potocznie nazywane orzechami, kasztany jadalne są w rzeczywistości owocami. Mają łagodny smak i zupełnie inny skład niż migdały czy nerkowce. Zawierają znacznie mniej tłuszczu, a ich głównym składnikiem są węglowodany złożone, więc są mniej kaloryczne. W 100 gramach dostarczają około 190 kcal, czyli sporo mniej niż orzechy. Z tego powodu są znacznie lżejszą przekąską, która na długo zaspokaja głód.

Warto również zwrócić uwagę na ich unikalne właściwości odżywcze. To, co wyróżnia kasztany jadalne na tle innych orzechów, to obecność ważnej dla odporności i kondycji skóry witaminy C.

Dostarczają też:

• potas i magnez, czyli pierwiastki wspierające pracę serca oraz układu nerwowego,
• błonnik, który reguluje trawienie i wspiera florę jelitową,
• niewielkie ilości witamin z grupy B. które dodają im dodatkową wartość.

To właśnie dlatego kasztany jadalne są nie tylko smaczne, ale i zaskakująco przyjazne dla zdrowia.

Kasztany jadalne najlepiej smakują po upieczeniu, ponieważ stają się wtedy miękkie, słodkawe i aromatyczne. Oto prosty sposób na ich przygotowanie:

• Nacinanie. Każdy kasztan natnij z wierzchu na krzyż ostrym nożem, ponieważ dzięki temu nie wybuchnie podczas pieczenia i łatwiej będzie można zdjąć skórkę.
• Moczenie (opcjonalnie). Możesz namoczyć kasztany w letniej wodzie przez 30 minut, ponieważ będą wtedy bardziej miękkie po upieczeniu.
• Pieczenie. Ułóż kasztany na blasze nacięciem do góry. Piecz w temperaturze 200°C przez ok. 20–25 minut, aż skórka się rozchyli, a miąższ zmięknie.
• Obieranie. Zaraz po upieczeniu, jeszcze ciepłe, obierz ze skórki (najłatwiej wtedy odchodzi).
• Podawanie. Gotowe kasztany możesz jeść same, dodawać do sałatek, farszów, kremów, zup, a nawet deserów.

Kasztany jadalne są bezpieczne dla większości osób, ale w niektórych przypadkach warto zachować ostrożność. Ze względu na wysoką zawartość węglowodanów mogą nie być najlepszym wyborem dla osób z insulinoopornością lub cukrzycą, zwłaszcza w dużych ilościach.

Osoby uczulone na orzechy powinny również być czujne, bo choć kasztany to nie orzechy w sensie botanicznym, mogą wywoływać reakcje alergiczne. Kasztany zawierają też sporo błonnika, co może powodować dyskomfort u osób z wrażliwym układem trawiennym.

W wielu krajach kasztany jadalne są symbolem jesieni, a pieczone na ulicach przywołują wspomnienia domowego ciepła i świątecznego klimatu. W krajach śródziemnomorskich i alpejskich organizowane są coroczne festiwale kasztanów, gdzie serwuje się je właśnie w formie pieczonej, gotowanej, a nawet w postaci zupy i deseru.

W Japonii kasztany symbolizują wytrwałość i są częścią sezonowych potraw na powitanie jesieni. We Francji z kolei kasztany przerabia się na słynne marrons glacés, czyli kandyzowane słodkości, popularne zwłaszcza w okresie świątecznym.

Ciekawostką jest, że w niektórych regionach Europy kasztany ratowały ludzi przed głodem, ponieważ ze względu na dużą zawartość skrobi traktowano je jak substytut ziemniaków lub zbóż. Kasztanowe mąki były dawniej podstawą wielu dań w biedniejszych rejonach górskich.

Kasztany jadalne to nie tylko jesienny przysmak, ale również wartościowy składnik diety. Są delikatne w smaku, lekkostrawne i bogate w składniki odżywcze, choć wyróżnia je od popularnych orzechów niska zawartość tłuszczu i wysoka skrobi. Można je piec, gotować, miksować na purée, dodawać do farszów oraz deserów, ponieważ ich zastosowanie w kuchni jest bardzo szerokie.

Warto jednak pamiętać o kilku rzeczach, czyli nie mylić ich z trującymi kasztanami zwyczajnymi, uważać na ewentualne reakcje alergiczne oraz nie przesadzać z ilością, szczególnie w przypadku osób z problemami żołądkowymi lub cukrzycą. Odpowiednio przygotowane kasztany mogą być pysznym i zdrowym dodatkiem do jesiennego menu, który pięknie wpisuje się w tradycje kulinarne wielu europejskich krajów.

Źródła

1. NaukaJedzenia.pl