Kluczowy pierwiastek. Wspiera funkcjonowanie wątroby i podkręca odporność

Cynk do pospolity pierwiastek, który znajduje się na drugim miejscu wśród najobficiej występujących pierwiastków w organizmie (wyprzedza go tylko żelazo). Występuje w tkankach roślin i zwierząt, a lista jego cennego działania jest bardzo długa. Dlaczego jest tak ważnym pierwiastkiem?

Przede wszystkim dlatego, że każda komórka naszego ciała potrzebuje go do prawidłowego funkcjonowania. Jest niezbędny dla układu immunologicznego, wspierając go w walce z przeziębieniem i zwalczaniu rozmaitych infekcji. Znajduje się w produktach spożywczych, które w większości są podstawą naszego codziennego menu:

• podroby,

• pieczywo ciemne,

• kasza gryczana,

• pestki dyni,

• ostrygi,

• tłusty ser żółty,

• kakao,

• rośliny strączkowe - zwłaszcza fasola biała,

• mięso wieprzowe i wołowe,

• drożdże,

• migdały.

Wiele osób cierpi jednak z powodu niedoboru tego składnika. Zagrożone niedoborem są dzieci w okresie wzrostu, kobiety w ciąży, osoby w podeszłym wieku, alergicy, wegetarianie, a także przewlekle chorzy.

Fizjologiczne funkcje tego cennego pierwiastka są związane z tym, że występują w około 60 enzymach: dehydrogenezach, anhydrazach, proteinazach, peptydazach oraz fosfotazach. Cynk przyczynia się do regulacji metabolizmu związków białkowych i węglowodanowych. Uczestniczy w procesie detoksykacji alkoholu w wątrobie, trawieniu protein, mineralizacji kośćca, a także pomaga przekształcać kalorie pochodzące ze składników odżywczych w energię.

Jest niezwykle ważny dla prawidłowego rozwoju płodu, dlatego kobiety w ciąży powinny dbać o odpowiednią ilość cynku. Chroni on przed wadami genetycznymi, zapewnia odpowiednią wagę noworodka, zmniejsza ryzyko śmierci.

To jednak nie wszystkie zalety, wynikające z utrzymywania poziomu cynku na właściwym poziomie. Cynk ma pozytywny wpływ na wytwarzanie hormonów płciowych i tarczycy. Wiele badań potwierdza, że istnieje związek pomiędzy zdrową prostatą a odpowiednim poziomem cynku. Jednocześnie cynk pomaga w leczeniu niedoczynności tarczycy, pomaga w zachowaniu właściwego poziomu cholesterolu we krwi, zwiększa stężenie insuliny (dlatego zaleca się go cukrzykom).

Nie wolno zapomnieć również o wpływie cynku na kondycję włosów, skóry i paznokci. Obecność cynku przyspiesza gojenie się ran, łagodzi podrażnienia skóry, oparzenia, trądzik, łuszczycę, wzmacnia paznokcie i włosy - chroniąc je przed wypadaniem, a nawet łysieniem. Wspiera również funkcjonowanie narządu wzroku, zmniejszając ryzyko wystąpienia tak zwanej „kurzej ślepoty".

Dobowe zapotrzebowanie na cynk jest uzależnione od wieku, płci, poziomu aktywności fizycznej, a także aktywności seksualnej. Zgodnie z zaleceniami ekspertów, średnie zapotrzebowanie na cynk kształtuje się następująco: 5 mg/d u małych dzieci, 10 mg/d dla dzieci w wieku 2–10 lat, kobiety powyżej 10 lat – 12 mg/d, mężczyźni powyżej 10 lat – 15 mg/d. Wyższe zapotrzebowanie dotyczy kobiet w ciąży – 15 mg/d i karmiących piersią - około 16 mg/doba (pierwsze 6 miesięcy) oraz 19 mg/d w drugim półroczu karmienia.

Obecny w ludzkim organizmie cynk jest absorbowany w górnym odcinku jelita cienkiego i dwunastnicy. Na proces przyswajania i transport w organizmie wpływają głównie aminokwasy, szczególnie histydyna. Absorbcja cynku nie jest jednak najlepsza, uzależniona jest od zakresu pobierania, proporcjonalnego w stosunku do innych minerałów, a także od związków chemicznych, w których się znajduje.

Warto wspomnieć o interakcjach między cynkiem a takimi składnikami, jak: wapń, fosfor a czasem kadm, które obniżają wchłanianie cynku. Na pogorszenie wchłaniania wpływają również związki o nazwie fityniany (znane również jako fityny albo kwas fitynowy) obecne w zbożach, strączkach i orzechach.

Cynk jest wydalany z organizmu przede wszystkim wraz z fekaliami (z kałem), a także z moczem (w minimalnej ilości).

Celem suplementacji jest uzupełnienie niedoborów różnych składników odżywczych, takich jak witaminy, czy związki organiczne. Środki spożywcze, będące skoncentrowanym źródłem mikroelementów występują na rynku w różnorodnych formach - najpopularniejsze są w postaci tabletek i zawiesiny. Suplementacja każdego składnika, włącznie z cynkiem, powinna być stosowana tylko i wyłącznie w uzasadnionych przypadkach.

Dlatego przed podjęciem decyzji o przyjmowaniu dodatkowych źródeł cynku warto odbyć konsultację z lekarzem, który zleci odpowiednie badania, a po otrzymaniu wyniku określi potrzeby i pomoże w dobraniu odpowiedniej dawki. Dawek nie należy przekraczać, by nie wywołać negatywnych skutków dla zdrowia – nadmiar cynku może być bowiem niebezpieczny. Zalecane jest również systematyczne monitorowanie stężenia cynku we krwi i kontrolowanie efektu suplementacji.

Chcąc ułatwić wchłanianie cynku, najlepiej zażywać go wraz ze spożywanym posiłkiem.

Źródło: "Abecadło witamin i pierwiastków" Stanisław K. Więckowski, wyd. Tower Press, 2004 r.

Źródła

1. Dagmara Dąbek