Kombucha – moda czy realne korzyści zdrowotne?

Słynna kombucha, której przypisuje się cenne właściwości lecznicze, to w rzeczywistości napój z grzyba kombucha, znanego jako grzyb herbaciany lub grzyb japoński. Czasami bywa również mylnie nazywany grzybem tybetańskim.

Ten fermentowany napój o słodko-kwaśnym smaku jest znany ludzkości od tysięcy lat - zdaniem badaczy pierwsze informacje na jego temat pojawiły się około 220 roku p.n.e. W Europie pojawił się jednak znacznie później, bo dopiero w XIX wieku.

W ostatnich latach kombucha cieszy się coraz większą popularnością. Sięgają po nią zarówno osoby, które chcą spróbować czegoś nowego, jak i miłośnicy zdrowej kuchni oraz szukający alternatywy dla słodkich napojów, znajdujących się na sklepowych półkach.

Kombucha przygotowywana jest na bazie słodzonej herbaty (zazwyczaj czarnej lub zielonej), którą poddaje się procesowi fermentacji przez grzybek japoński. Trwa to w przybliżeniu od 7 do 10 dni. Powstały w ten sposób napój może mieć różny kolor w zależności od rodzaju użytej herbaty - od jasnoszarej do ciemnobrązowej.

Grzybek herbaciany, czy też japoński, to kolonia symbiotycznych kultur bakterii i drożdży, czyli tzw. SCOBY (skrót od ang. Symbiotic Culture of Bacteria and Yeast). SCOBY to szereg różnych bakterii kwasu octowego (np. Acetobacter xylinum, Acetobacter pas teurianus, Acetobacter aceti, i Gluconobacter oxydans) oraz drożdże (m.in. Saccharomyces, Torulopsis, Zygosaccharomyces kombuchaensis, Pichia, Brettanomyces i Zygosaccharomyces bailii). Poza tym wyodrębniono też bakterie kwasu mlekowego.

Grzybek japoński występuje w charakterystycznej postaci - przypomina galaretowatą masę o białym lub jasno pomarańczowym odcieniu. Nabyć można go sklepach oferujących zdrową żywność i egzotyczne produkty, a także w sklepach internetowych. Jest to wydatek rzędu około 20 zł.

Wiele osób traktuje kombuchę jako lek na całe zło - panaceum na wszelkie bolączki i dolegliwości. Faktycznie, niektóre prace naukowców wykazały, że bakterie probiotyczne, w tym te pochodzące z kombuchy, mogą mieć różne korzyści zdrowotne. W rzeczywistości jednak znaczna część właściwości, które przypisuje się grzybkowi, nie została w żaden sposób oficjalnie potwierdzona.

Warto jednak zwrócić uwagę na skład, ponieważ już sama zawartość witamin, minerałów i innych cennych substancji przekłada się na korzystne właściwości. W tym napoju obecne są:

• składniki mineralne, jak: magnez, cynk, żelazo i miedź,
• witamina C oraz witaminy z grupy B: B1, B2, B6,
• enzymy,
• aminokwasy,
• związki polifenolowe
• sacharoza, glukoza i fruktoza.

Jaki mają wpływ na organizm?

Kombucza to napój wyróżniający się niskim pH, ponieważ w wyniku procesu fermentacji wytwarzają się kwasy organiczne (m.in. octowy, jabłkowy, cytrynowy, glukonowy i bursztynowy) o przeciwbakteryjnych właściwościach. Dzięki temu spożywanie napoju chroni przed rozwojem niekorzystnych drobnoustrojów, a także wzmacnia układ immunologiczny.

Napój z grzyba herbacianego wykazuje właściwości:

• skutecznie wspiera również oczyszczanie organizmu z toksycznych substancji,
• pomaga w obniżeniu poziomu cholesterolu,
• wspiera zdrowie wątroby, zawiera bowiem przeciwutleniacze walczące z cząsteczkami powodującymi uszkodzenia komórek.

Według niektórych badań kombucha może przynieść pozytywne efekty w leczeniu cukrzycy typu 2. Naukowcy wykazali jednak tę zależność tylko w odniesieniu do zwierząt. Zgodnie z badaniem z 2012 roku opisanym w "BMC Complementary Medicine and Therapies" kombucha regulowała poziom cukru we krwi u szczurów z cukrzycą. Nie ma na chwilę obecną dowodów naukowych, które mogłyby potwierdzić podobny wpływ na ludzi.

Regularne picie kombuchy ma pozytywne oddziaływanie na proces starzenia się organizmu, opóźniając pojawianie się wolnych rodników i wspierając regenerację komórek.

To jednak nie wszystko, co kombucha ma do zaoferowania. Okazuje się, że ma bardzo korzystne działanie na skórę. Ze względu na właściwości antybakteryjne, oczyszcza skórę, wygładza i zmiękcza naskórek. Docenienia jest przez producentów kosmetyków i często dodawana jest do kremów, balsamów i toników.

Mimo licznych, przypisywanych właściwości, kombucha nie będzie polecana w równym stopniu wszystkim. Napój odradzany jest osobom z upośledzonym układem odpornościowym, pacjentom po przeszczepach, a także cierpiących na choroby autoimmunologiczne. W przypadku takich stanów i chorób spożywanie grzyba herbacianego może zagrozić zdrowiu i przyczynić się do wywołania infekcji bakteryjnej lub fungemii (grzybicze zakażenie krwi).

Picia kombuchy nie zaleca się kobietom w ciąży i karmiącym piersią, ponieważ brakuje rzetelnych badań dotyczących wpływu grzyba herbacianego na płód i dziecko.

Źródła

1. Dagmara Dąbek