Koniec z "lewymi" L4. Inspektorzy ZUS mają nowe uprawnienia

Od stycznia tego roku inspektorzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) dysponują nowymi narzędziami do weryfikacji, czy zwolnienia lekarskie (L4) są wykorzystywane zgodnie z przeznaczeniem.

Nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wprowadza zakaz podejmowania "aktywności niezgodnej z celem zwolnienia od pracy". Chodzi o działania, które mogą opóźniać proces leczenia, np. wykonywanie remontów czy prace fizyczne. Wyjątkiem są czynności dnia codziennego, takie jak zakupy żywności czy wizyty lekarskie. Celem zaostrzenia przepisów jest ograniczenie przypadków nadużywania zwolnień lekarskich.

Jak wynika z danych firmy Conperio, aż 36 proc. kontrolowanych zwolnień w 2023 roku zostało wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem.

Nowe przepisy umożliwiają inspektorom ZUS kontrolowanie nie tylko małych firm, ale także dużych przedsiębiorstw. Ponadto, zakres miejsc podlegających inspekcji został rozszerzony. Inspektorzy mogą odwiedzać nie tylko domy osób przebywających na zwolnieniu, ale również inne lokalizacje, takie jak miejsca prowadzenia działalności gospodarczej.

Dodatkowo, ZUS może weryfikować zasadność świadczeń wypłacanych po zakończeniu stosunku pracy. Kontrolowane są zarówno zwolnienia chorobowe, opiekuńcze, jak i rehabilitacyjne.

Zobacz też: Polacy mają poważny problem. Rośnie liczba L4 z kodem C

W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości ZUS może wstrzymać wypłatę świadczenia oraz żądać zwrotu już wypłaconych środków. Dotyczy to sytuacji, gdy powodem skorzystania ze zwolnienia nie jest choroba lub opieka nad członkiem rodziny, lecz inne, nieuzasadnione okoliczności.

Ustawa przewiduje jednak wyjątki. Dozwolone są tzw. czynności incydentalne, np. podpisanie faktur, które w przeciwnym razie mogłyby skutkować stratami dla pracodawcy.

W 2023 roku Polacy pobrali aż 27 mln zwolnień lekarskich. Jednocześnie ponad 30 proc. badanych przyznało, że wykorzystało L4 pomimo dobrego stanu zdrowia. Powody? Zazwyczaj potrzeba odpoczynku, konflikty w pracy lub problemy rodzinne. Dzięki nowym regulacjom ZUS chce ograniczyć skalę tych nadużyć i chronić środki publiczne.

Z raportu enel-med "Łączy nas zdrowie", który cytowaliśmy na WP abcZdrowie w listopadzie 2024, wynika, że w ubiegłym roku ze zwolnień lekarskich korzystał co czwarty Polak, biorąc wolne na maksymalnie 10 dni (24 proc.).

Dłuższe nieobecności - od 11 do 15 dni - dotyczyły 8 proc. osób, a niemal miesiąc na zwolnieniu spędziła 1 na 10 osób. Co drugi pracownik nie brał zwolnienia w ogóle (51 proc.).

Aleksandra Zaborowska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Masz newsa, zdjęcie lub filmik? Prześlij nam przez dziejesie.wp.pl

Źródła

1. Conperio
2. enel-med