Lęk a stres

Zarówno lęk, jak i strach charakteryzują się przeżywaniem obaw, przykrości i stresu. Stres zatem jest jednym z przeżyć związanych z lękiem. Stres definiuje się jako zespół negatywnych emocji i zmian fizjologicznych – takich jak np.: podwyższone ciśnienie krwi, przyspieszenie akcji serca, ukrwienie i napięcie mięśni szkieletowych, pojawiających się jako reakcja na działanie różnego typu czynników niekorzystnych dla danej osoby. Czynnik wywołujący stres nazywa się stresorem.

Strach wywoływać mogą sytuacje, przedmioty, osoby. Źródeł strachu jest niezliczona ilość. Niektórzy boją się widoku krwi, czy rany inni przeżywają strach przed wizytą u dentysty, bądź psychiatry. Są także ludzie bojący się zwierząt, ciemności, lotu samolotem, czy osób w kapeluszu. Istnieją również uniwersalne powody poczucia strachu, których podłożem jest lęk przed śmiercią. Dlatego właśnie większość z nas boi się bólu, śmiertelnej choroby, wojen, katastrof etc.

Stres wzniecić może wydarzenie o charakterze indywidualnym – strata pracy, rozwód, śmierć bliskiej osoby. Źródłem stresu bywają też trudności życia codziennego (kłopoty finansowe, konflikty z bliskimi, choroba). Stresorem są także zdarzenia dotyczące grup ludzi, np.: katastrofa naturalna, wojna. Ponadto czynniki środowiskowe, takie jak hałas mogą powodować stres. Wiele czynników wywołujących strach powoduje także stres. Choćby wspomniane powyżej: choroba, śmierć, wojna, katastrofa.

Stres i jego objawy mogą wywołać także niedobory w odżywianiu. Ważną rolę w profilaktyce stresu pełni magnez. Warto dostarczać jego odpowiednią ilość za pomocą dostępnych preparatów oraz diety.

Każdy człowiek w obliczu sytuacji, które uzna za zagrażające doświadcza stresu i/lub różnego rodzaju lęków czy strachu. Zarówno stres jak i strach są wówczas naturalną reakcją organizmu na zagrożenie. Jednakże zdarza się, iż u niektórych ludzi nasilenie lęku w konkretnych, najczęściej obiektywnie bezpiecznych sytuacjach jest na tyle duże, że utrudnia normalne funkcjonowanie. Lęk zatem może przybrać formę lęku patologicznego, który jest głównym składnikiem zaburzeń psychicznych zwanych fobiami.

Także stres jest w stanie przyczynić się do choroby. Długotrwały, przewlekły stres zakłóca bowiem pracę układu odpornościowego i niszcząco działa na szereg tkanek. Ponadto, dość często wydarzenia życiowe stanowiące stresory są ze sobą powiązane, co powoduje sumowanie się ich negatywnego oddziaływania. Udowodniono, iż kumulacja drobnych, stresujących zdarzeń może mieć równie negatywne skutki zdrowotne co przeżycie traumy.

Zarówno strach jak i stres są stanami związanymi najczęściej z subiektywnie postrzeganym przez człowieka niebezpieczeństwem. Silny stres, strach i lęk są także nieprzyjemne, powodują dyskomfort psychiczny. Istnieją czynniki, które mogą wywołać zarówno strach jak i stres. Są to nierzadko różnego rodzaju sytuacje o charakterze indywidualnym i grupowym. Lęk, strach i stres mogą prowadzić do niekorzystnych rezultatów, pogarszając stan zdrowia lub powodując zaburzenia psychiczne i choroby somatyczne. Schorzenia psychosomatyczne, a także somatopsychiczne są najlepszym przykładem na to jak bardzo negatywne skutki mogą mieć lęk i stres.

Warto także zauważyć, iż niejednokrotnie lęk, czy strach jest przyczyną silnego stresu – dla kogoś kto boi się psów, widok psa będzie sytuacją stresującą. Może być również odwrotnie. Stres jest w stanie wywołać stan lęku, strachu – długotrwały stres związany z pobytem w szpitalu może zaowocować strachem przed tą instytucją. Ponadto, z racji tego, iż pewne czynniki stresogenne mają charakter uniwersalny powodują lęk, strach – rozwód jest sytuacją stresującą, co w dużej mierze przyczynia się do tego, iż większość osób obawia się rozwodu. Tak więc istnieje wyrażna zależność między lękiem a strachem.

Źródła

1. Briers S., Pokonaj depresję, stres i lęk, czyli terapia poznawczo-behawioralna w praktyce, Samo Sedno, Warszawa 2011, ISBN 978-83-62482-37-5.
2. Krzyżowski J., Stany lękowe, Medyk, Warszawa 2005, ISBN 83-89745-06-2.
3. Rachman S., Zaburzenia lękowe – modele kliniczne i techniki terapeutyczne, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2005, ISBN 83-89574-54-3.
4. Uszyński M., Stres i antystres – patomechanizm i skutki zdrowotne, MedPharm, Wrocław 2009, ISBN 978-83-60466-43-8.