Lekarka wskazuje pięć najgorszych nawyków. Każdego dnia dewastują wątrobę

Jak tłumaczy Dipa Kamdar, specjalistka z Kingston University, wczesne stadium uszkodzenia wątroby może przebiegać bezobjawowo lub dawać niespecyficzne sygnały – takie jak przewlekłe zmęczenie czy nudności.

Dopiero przy zaawansowanym uszkodzeniu pojawia się żółtaczka, czyli charakterystyczne zażółcenie skóry i oczu. Oto pięć nawyków, które mogą niepostrzeżenie zniszczyć wątrobę i jak się przed tym chronić.

Alkohol – wróg numer jeden, ale nie jedyny

Spożywanie alkoholu w nadmiarze to jeden z najlepiej znanych czynników ryzyka. Wątroba rozkłada alkohol na mniej toksyczne związki, ale w tym procesie powstają substancje, które same w sobie mogą uszkadzać komórki wątrobowe.

Z czasem może dojść do zapalenia (alkoholowe zapalenie wątroby), a później do trwałych zmian strukturalnych, czyli marskości.

Nawet umiarkowane, ale regularne picie może być niebezpieczne, zwłaszcza jeśli towarzyszy mu otyłość lub przyjmowanie leków. Eksperci zalecają nieprzekraczanie 14 jednostek alkoholu tygodniowo i wprowadzanie dni całkowicie bez alkoholu.

Zła dieta i nadmiar cukru

Nie trzeba pić alkoholu, by zniszczyć wątrobę. Tłuszcz może gromadzić się w jej komórkach na skutek złej diety – zjawisko to nosi nazwę MASLD (metaboliczne stłuszczenie wątroby). Ryzyko rośnie zwłaszcza u osób z otyłością brzuszną, nadciśnieniem, cukrzycą lub wysokim cholesterolem.

Według przeglądu badań z 2018 roku, osoby spożywające najwięcej napojów słodzonych miały aż o 40 proc. wyższe ryzyko rozwoju stłuszczenia wątroby. Przetworzona żywność, bogata w tłuszcze trans i cukry, również pogarsza kondycję tego narządu.

Z kolei dieta oparta na warzywach, rybach, roślinach strączkowych i produktach pełnoziarnistych może wspomóc regenerację wątroby i poprawić gospodarkę lipidową oraz glukozową.

Nadużywanie leków przeciwbólowych

Paracetamol, popularny środek na ból i gorączkę, w nadmiarze może być śmiertelnie niebezpieczny. W procesie jego metabolizmu powstaje toksyczny związek NAPQI, który w dużych dawkach uszkadza komórki wątroby.

Jeśli wyczerpią się zasoby glutationu, naturalnej substancji neutralizującej NAPQI, może dojść do ostrej niewydolności wątroby.

Nawet niewielkie przekroczenie dawki, zwłaszcza w połączeniu z alkoholem, może być ryzykowne. Zawsze należy stosować leki zgodnie z zaleceniami i konsultować regularne ich stosowanie z lekarzem.

Brak aktywności fizycznej

Siedzący tryb życia sprzyja insulinooporności i otyłości, co z kolei prowadzi do gromadzenia tłuszczu w wątrobie. Dobra wiadomość? Nawet bez dużej utraty wagi można poprawić funkcjonowanie organu. Badanie opublikowane w "Journal of Hepatology" wykazało, że już osiem tygodni treningu siłowego obniżyło poziom tłuszczu w wątrobie o 13 proc..

Równie skuteczne są regularne ćwiczenia aerobowe – szybki spacer przez 30 minut dziennie, pięć razy w tygodniu, może znacząco poprawić insulinowrażliwość i zmniejszyć stłuszczenie.

Zobacz także: Choruje 9 mln Polaków. "Pijemy go za dużo i zbyt często"

Palenie papierosów – cichy zabójca wątroby

Choć palenie najczęściej kojarzy się z rakiem płuc, poważnie obciąża także wątrobę. Dym tytoniowy zawiera toksyny, które zwiększają stres oksydacyjny i utrudniają krążenie krwi, sprzyjając powstawaniu zwłóknień.

Według Cancer Research UK, aż 20 proc. przypadków raka wątroby jest powiązanych z paleniem. To zasługa m.in. nitrozoamin, chlorku winylu i 4-aminobifenylu – substancji o potwierdzonym działaniu rakotwórczym.

Wątroba ma wyjątkową zdolność regeneracji – pod warunkiem, że nie jest nieustannie narażona na szkodliwe czynniki. Aby ją chronić:

• ogranicz alkohol

• rzuć palenie

• jedz produkty nieprzetworzone, bogate w błonnik

• ruszaj się regularnie

• pij odpowiednio dużo wody

• stosuj leki z rozwagą

A jeśli zauważysz przewlekłe zmęczenie, nudności, zażółcenie skóry lub oczu – nie zwlekaj z wizytą u lekarza. Wczesne wykrycie choroby wątroby może uratować życie.

Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. Kingston University
2. Journal of Hepatology
3. Cancer Research UK