Lubisz cebulę? Możesz być posiadaczem wyjątkowego genu

Coraz więcej dowodów naukowych wskazuje na to, że nasze preferencje kulinarne zależą nie tylko od wychowania, kultury czy osobistych przyzwyczajeń. Ogromną rolę odgrywają tu również geny powiązane ze zmysłami smaku i węchu.

Mając to na uwadze, międzynarodowy zespół badaczy m.in. z Monell Chemical Senses Center w Filadelfii, amerykańskich Narodowych Instytutów Zdrowia (NIH), University of Queensland, University of Bristol oraz QIMR Berghofer Medical Research Institute – sprawdził, czy te uwarunkowane genetycznie gusty kulinarne mają bezpośredni wpływ na nasze zdrowie.

Tradycyjne analizowanie wpływu konkretnych produktów na ludzki organizm to dla naukowców spore wyzwanie. Osoby odżywiające się zdrowo zazwyczaj różnią się od reszty społeczeństwa także wieloma innymi nawykami. Jak wyjaśniają autorzy badania, ludzie jedzący dużo warzyw statystycznie częściej uprawiają sport, rzadziej palą papierosy i zazwyczaj cieszą się lepszą sytuacją materialną. W efekcie niezwykle trudno ocenić, czy za ich dobrą kondycję odpowiada sama dieta, czy po prostu higieniczny styl życia.

Aby ominąć tę przeszkodę, badacze sięgnęli po zaawansowaną metodę zwaną randomizacją mendelowską. Pozwala ona badać czyste związki przyczynowo-skutkowe na podstawie naturalnie występujących różnic w ludzkim DNA. Skupiono się bezpośrednio na genach kodujących receptory smaku i węchu.

– Chcieliśmy oprzeć nasze analizy na biologii tego, jak doświadczamy jedzenia. Geny związane ze smakiem i węchem okazały się idealnym punktem wyjścia do badania związku między dietą a zdrowiem – wyjaśnia współautorka publikacji, Danielle R. Reed.

Naukowcy przeanalizowali ponad 1200 wariantów genetycznych w 325 genach odpowiedzialnych za odbieranie smaków i zapachów. Wykorzystali do tego gigantyczną bazę danych z projektu UK Biobank, obejmującą blisko pół miliona mieszkańców Wielkiej Brytanii.

Analiza wykazała, że setki wariantów genetycznych bezpośrednio kształtują to, co ląduje na naszych talerzach. Łącznie zidentyfikowano 268 takich wariantów w 117 genach – odpowiadały one za preferencje dotyczące 96 różnych produktów, w tym czosnku, grejpfrutów, chrzanu, bobu czy anyżu.

Następnie badacze poddali wyniki rygorystycznej selekcji. Najpierw sprawdzili, czy zależności powtórzą się w zupełnie niezależnej grupie osób. Na następnym etapie zweryfikowali, czy geny przekładają się na wybory konsumenckie i kulinarne, a nie tylko na deklaracje. Wyeliminowali przy tym wpływ czynników społecznych i ekonomicznych.

Po tej czystce na placu boju pozostało 25 najbardziej wiarygodnych wariantów genetycznych związanych z 20 produktami. Wśród nich szczególną uwagę zwrócił wariant genu receptora węchowego OR2T6. Okazało się, że odpowiada on za większe upodobanie do cebuli i częstsze jej spożywanie, niezależnie od wieku badanych.

Dalsze analizy przyniosły rewelacyjne wnioski. Osoby posiadające wspomniany wariant genu OR2T6 miały:

• niższe ciśnienie tętnicze (skurczowe średnio o ok. 1,3 mmHg, a rozkurczowe o ok. 0,7 mmHg),
• o około 14 procent mniejsze ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 2.

Co niezwykle istotne, obecność tego genu nie miała żadnego wpływu na wskaźnik masy ciała (BMI), poziom tłuszczów we krwi ani na codzienne stężenie glukozy. Oznacza to, że zaobserwowane korzyści zdrowotne nie wynikają z ogólnie szczuplejszej sylwetki czy zdrowszego trybu życia, ale prawdopodobnie z działania samych związków zawartych w cebuli.

Warzywo to jest bowiem skarbnicą kwercetyny oraz innych silnych substancji o właściwościach przeciwzapalnych, które rewelacyjnie wpływają na układ krążenia. Choć wcześniejsze, mniejsze badania kliniczne i testy laboratoryjne sugerowały już prozdrowotne działanie cebuli, nowe odkrycie dostarcza badaczom najsilniejszych jak dotąd dowodów.