Macica dwurożna – przyczyny, objawy i leczenie

Macica dwurożna, czyli macica dwuczęściowa lub macica dwuczłonowa, to jedna z wad budowy macicy, która charakteryzuje się nieprawidłową budową wewnętrznej jamy macicy i zewnętrznego trzonu macicy.

Stanowi ona około 10% wszystkich nieprawidłowości rozwojowych dotyczących tego narządu. Wyróżnia się dwie postacie macicy dwurożnej: całkowitą - z dwiema szyjkami oraz częściową - z jedną szyjką.

Macica dwurożna to jedna z wrodzonych wad, podobnie jak macica jednorożna czy macica z przegrodą. Pojawia się w konsekwencji zaburzeń na etapie rozwoju narządów płciowych kobiety w życiu płodowym.

Warto wiedzieć, że macica tworzy się z połączenia dwóch przewodów Müllera, czyli przewodów przyśródnerczowych. Kiedy przegroda powstała przez zetknięcie się obu przewodów zanika, wykształca się jama macicy. Macica dwuczłonowa powstaje wówczas, gdy nie dojdzie do prawidłowego połączenia się przewodów Müllera na wysokości trzonu.

Jak wygląda macica dwuczłonowa? Typowe jest występowanie macicy dwurożnej w kształcie serca lub litery „W”. W jej budowie można wyróżnić wówczas dwa rogi: prawy i lewy. Są one od siebie oddzielone na szczycie trzonu macicy niewielkim, co najmniej jednocentymetrowym wgłębieniem.

Najczęściej owa nieprawidłowość nie wywołuje żadnych objawów, choć zdarza się, że kobiecie dokucza bolesne miesiączkowanie. Macica dwurożna z reguły nie utrudnia też zajścia w ciążę, ale stanowi przeszkodę w jej utrzymaniu.

Nieprawidłowa budowa anatomiczna macicy dwurożnej, a co za tym idzie niewłaściwe ukrwienie narządu sprawia, że utrudniony może być rozwój zarodka i płodu. Dwurożna macica oznacza częstsze przypadki utraty ciąży w II trymestrze. Dlaczego tak się dzieje?

Najczęściej zarodek rozwija się w obrębie jednego rogu. Gdy nie ma w nim miejsca, dochodzi do poronienia. Macica dwurożna oznacza ryzyko porodu przedwczesnego, ograniczonego wzrastania wewnątrzmacicznego płodu oraz jego nieprawidłowego położenia.

Pojawia się jeszcze jeden czynnik ryzyka utraty ciąży. To niewydolność cieśniowo-szyjkowa, prowadząca do przedwczesnego rozwierania się szyjki macicy. To dlatego kobiety obarczone tą wadą macicy częściej są kwalifikowanej do założenia na szwu okrężnego, który ma zapobiegać jej przedwczesnemu rozwieraniu.

Ciężarna, która ma dwurożną macicę, musi prowadzić szczególnie oszczędny tryb życia i pozostawać pod stałą opieką ginekologa. W najbardziej zaawansowanych przypadkach obowiązuje reżim łóżkowy.

Jak wygląda poród z macicą dwurożną? Tu także mogą pojawić się komplikacje, takie jak zaburzenia akcji skurczowej wskutek nieprawidłowej struktury mięśnia macicy i jego unerwienia. Niekiedy wymaga to przeprowadzenia cesarskiego cięcia. W taki sam sposób kończy się ciąże przy nieprawidłowym położeniu płodu, który może utrudniać bądź uniemożliwiać poród siłami natury.

W populacji ogólnej macica dwurożna występuje stosunkowo rzadko. Częściej dotyczy to kobiet diagnozowanych z powodu niepłodności, niemożności donoszenia ciąży i poronień nawracających. Wada ta pojawia się u około 0.5% populacji kobiet.

Wykrycie macicy dwurożnej następuje zwykle podczas próby ustalenia przyczyny poronień. Narzędziem, które pozwala na postawienie diagnozy jest ultrasonografia trójwymiarowa (USG 3D). Najważniejsza dla ustalenia rozpoznania jest ocena konturu dna macicy.

Kluczowe jest zróżnicowanie, czy kobieta ma macicę przegrodzoną (macicę z przegrodą) czy dwurożną. W przypadkach wątpliwych, szczególnie gdy podejrzewana jest obecność współistniejącej anomalii układu moczowego, dodatkowo wykonuje się rezonans magnetyczny.

Złotym standardem diagnostyki macicy dwurożnej jest wykonanie laparoskopii (ocena macicy od zewnątrz, od strony jamy brzusznej) i jednocześnie histeroskopii (ocena macicy od wewnątrz przez wprowadzenie kamery przez szyjkę macicy).

Jeśli wada jest niewielka, nie stanowi problemu w zajściu w ciążę oraz jej donoszeniu. Gdy jest większa, może powodować poronienia oraz przedwczesne porody. Postawienie odpowiedniej diagnozy wady macicy i jej rodzaju jest kluczowe dla oceny możliwości rozrodu kobiety oraz podjęcia leczenia. W terapii wykorzystuje się metroplastykę brzuszną sposobem Strassmana.