Mogą powodować nagłą utratę wzroku. Amerykańska agencja nakazała umieszczenie ostrzeżenia na lekach GLP-1

:

• Nowe ostrzeżenia na ulotkach: Leki z grupy GLP-1 (m.in. Ozempic, Wegovy, Mounjaro, Zepbound i Soliqua) będą musiały zawierać informację o potencjalnym ryzyku schorzenia NAION w sekcji "Ostrzeżenia i środki ostrożności".
• Charakterystyka NAION: Schorzenie polega na niedokrwieniu przedniej części nerwu wzrokowego i objawia się nagłą, bezbolesną oraz zazwyczaj trwałą utratą widzenia w jednym oku.
• Ustalenia FDA i badaczy: Analiza 126 prób klinicznych oraz wcześniejsze badania w czasopiśmie "JAMA Ophthalmology" wykazały potencjalnie wyższy wskaźnik zachorowań na NAION u pacjentów przyjmujących leki z tej grupy.
• Trudności w interpretacji: Dokładny mechanizm biologiczny pozostaje nieznany, a ocenę utrudnia fakt, że pacjenci z cukrzycą i otyłością często posiadają już inne czynniki ryzyka uszkodzenia nerwu wzrokowego.
• Reakcja producentów: Firmy farmaceutyczne, w tym Novo Nordisk, podkreślają brak twardych dowodów na bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy i podtrzymują zaufanie do bezpieczeństwa swoich preparatów.
• Zalecenia okulistów: Amerykańska Akademia Okulistyki apeluje, aby nie odstawiać leków bez porozumienia z lekarzem, a w przypadku nagłych zaburzeń widzenia niezwłocznie skonsultować się ze specjalistą.

Nowy wymóg amerykańskiego regulatora dotyczy wszystkich preparatów z grupy agonistów receptora GLP-1. Chodzi m.in. o semaglutyd (Ozempic i Wegovy produkowane przez Novo Nordisk), tirzepatyd (Mounjaro i Zepbound firmy Eli Lilly) oraz lek złożony Soliqua (Sanofi).

Schorzenie, o którym mowa, to nietętnicza przednia niedokrwienna neuropatia nerwu wzrokowego (NAION – nonarteritic anterior ischemic optic neuropathy). Rozwija się w wyniku zablokowania drobnych naczyń krwionośnych doprowadzających krew do nerwu wzrokowego, co prowadzi do jego nagłego niedotlenienia.

Choroba objawia się nagłą, bezbolesną utratą widzenia w jednym oku, która może mieć charakter trwały. FDA i eksperci wskazują na kluczowe fakty dotyczące tego schorzenia:

Jest to najczęstsza przyczyna ostrego uszkodzenia nerwu wzrokowego u osób powyżej 50. roku życia (średnia roczna zapadalność wynosi od 2,3 do 10,2 przypadków na 100 000 osób w tej grupie wiekowej).

Do powszechnych czynników ryzyka należą: cukrzyca, palenie tytoniu, nadciśnienie tętnicze oraz hipercholesterolemia.

Na ten moment nie istnieje żadne znane leczenie pozwalające odwrócić utratę wzroku spowodowaną przez NAION.

Agencja rozpoczęła szczegółową analizę potencjalnego związku leków GLP-1 z NAION po publikacji badania w czasopiśmie JAMA Ophthalmology w 2024 r. Wówczas naukowcy z USA przeanalizowali dane 17 000 pacjentów i wykazali, że osoby przyjmujące semaglutyd były czterokrotnie bardziej narażone na diagnozę NAION niż osoby go nieprzyjmujące. Jeden z autorów badania, prof. Joseph Rizzo z Harvard Medical School, zastrzegał wówczas, że wyniki są "znaczące, ale wstępne" i wymagają dalszych analiz na bardziej zróżnicowanej populacji.

Podobnie Europejska Agencja Leków (EMA) wskazywała wcześniej, że NAION może dotykać do 1 na 10 000 osób przyjmujących semaglutyd.

FDA przeprowadziła własny przegląd 126 prób klinicznych obejmujących ponad 134 200 pacjentów. Zidentyfikowano w nich 15 prawdopodobnych przypadków NAION:

• 10 przypadków wśród pacjentów przyjmujących leki GLP-1,
• 5 przypadków w grupie przyjmującej placebo,
• 0 przypadków u pacjentów stosujących inne leki obniżające poziom glukozy (niebędące GLP-1).

Wskaźnik zapadalności wyniósł 6,4 przypadku na 100 000 osobolat w grupie pacjentów stosujących GLP-1, w porównaniu do 3,8 przypadku w grupie kontrolnej (placebo lub alternatywne leki).

– Przypadki NAION zgłaszano w odniesieniu do wszystkich obecnie dostępnych na rynku produktów z grupy agonistów receptora GLP-1. FDA doszła do wniosku, że istnieje potencjalne zwiększone ryzyko rzadkich zdarzeń NAION u pacjentów przyjmujących GLP-1 RA" – podała Agencja w oświadczeniu.

Regulator zaznaczył, że ocena niektórych badań była wyzwaniem, ponieważ pacjenci przyjmujący leki GLP-1 z powodu otyłości i cukrzycy typu 2 mogą już posiadać niezależne czynniki ryzyka NAION. Dokładny mechanizm biologiczny pozostaje nieznany.

Producenci leków podchodzą do ustaleń z dystansem, podkreślając brak dowodów na bezpośrednią przyczynowość.

Rzecznik firmy Novo Nordisk w oświadczeniu stwierdził:

"Nadal uważamy, że dane nie potwierdzają związku przyczynowo-skutkowego i podtrzymujemy zaufanie do profilu korzyści i ryzyka naszych leków GLP-1. Rozumiemy, że NAION może mieć ogromny wpływ na pacjentów i ich rodziny. Bezpieczeństwo pacjentów jest dla Novo najwyższym priorytetem – kontynuujemy monitorowanie bezpieczeństwa naszych leków, analizujemy nowe badania i współpracujemy z władzami medycznymi na całym świecie".

Firma Eli Lilly przekazała wcześniej, że jest świadoma publikacji naukowych dotyczących ryzyka NAION, natomiast agencje prasowe zwróciły się o dodatkowy komentarz do Sanofi i Eli Lilly.

Amerykańska Akademia Okulistyki (American Academy of Ophthalmology) wydała oświadczenie uspokajające pacjentów:

-Jakiekolwiek dodatkowe ryzyko wydaje się niewielkie i nie ustalono, czy leki te bezpośrednio wywołują NAION. Leki z grupy GLP-1 oferują istotne korzyści osobom z cukrzycą, otyłością i chorobami serca, dlatego nasz przekaz do pacjentów jest prosty: Nie przerywaj przyjmowania leku bez konsultacji z lekarzem, a jeśli zauważysz nagłą, bezbolesną utratę wzroku w jednym oku, niezwłocznie udaj się do okulisty – czytamy w oświadczeniu.

Leki GLP-1 są stosowane głównie przez osoby z cukrzycą typu 2 do kontrolowania poziomu cukru we krwi oraz w leczeniu otyłości (niektóre osoby sięgają po nie również z powodów kosmetycznych). Etykiety tych preparatów zawierają już ostrzeżenia dotyczące m.in. zapalenia trzustki oraz chorób pęcherzyka żółciowego, a do typowych działań niepożądanych semaglutydu należą nudności, wymioty i bóle brzucha.

Źródła: BBC, The Guardian