Najważniejsza z witamin. Gdy jej brakuje, czujemy niepokój, a cholesterol leci w górę

Choć witamina C kojarzy się głównie z odpornością i profilaktyką w sezonie przeziębień, jej rola w ludzkim organizmie sięga znacznie głębiej. To jeden z najważniejszych związków, bez których prawidłowe funkcjonowanie wielu układów staje się niemożliwe. Co ciekawe, ludzki organizm nie potrafi samodzielnie wytwarzać kwasu askorbinowego, dlatego musimy dostarczać go stale z pożywieniem.

Mogłoby się wydawać, że w dobie łatwego dostępu do świeżych warzyw i owoców niedobory są rzadkością. Tymczasem obserwacje zwyczajów żywieniowych i zakupowych w krajach rozwiniętych wskazują, że nawet 80 proc. populacji nie dostarcza sobie zalecanej, minimalnej porcji witamin w codziennym jadłospisie. Skutki takich zaniedbań mogą objawiać się w sposób, którego na pierwszy rzut oka nie połączylibyśmy z niedoborem kwasu askorbinowego.

Większość osób kojarzy niedobór witamin z brakiem energii, jednak kwas askorbinowy wywiera bezpośredni wpływ na nasz mózg. Uczestniczy on w syntezie kluczowych neuroprzekaźników – chemicznych przekaźników odpowiadających za stabilność emocjonalną i nastrój.

Gdy w tkankach brakuje witaminy C, procesy te ulegają zaburzeniu, co może prowadzić do:

• drażliwości i nadwrażliwości emocjonalnej,
• przewlekłego uczucia niepokoju oraz stanów lękowych,
• apatii, braku apetytu i spadku motywacji, a w skrajnych przypadkach – symptomów przypominających depresję.

Rzadziej omawianym aspektem biologicznej roli witaminy C jest jej wpływ na układ krążenia i poziom lipidów we krwi. Kwas askorbinowy (współdziałając m.in. z cynkiem) ułatwia przekształcanie cholesterolu w kwasy żółciowe. Przy jego niedoborze proces ten zwalnia, co może sprzyjać podwyższeniu stężenia cholesterolu we krwi i zwiększeniu ryzyka zmian miażdżycowych.

Ponadto witamina C jest niezbędna do prawidłowego metabolizowania białek oraz ułatwia przyswajanie żelaza niehemowego (pochodzącego z produktów roślinnych). Osoby stosujące diety wysokobiałkowe powinny pamiętać, że ich zapotrzebowanie na tę witaminę wyraźnie rośnie.

Głównym zadaniem kwasu askorbinowego na poziomie komórkowym jest stymulacja syntezy kolagenu – podstawowego białka budulcowego naczyń krwionośnych, chrząstek, kości i skóry.

Gdy brakuje budulca, tkanka łączna zaczyna tracić swoją elastyczność i wytrzymałość. W efekcie pacjenci z niedoborem witaminy C często skarżą się na:

• tępe bóle w kościach, stawach i mięśniach,
• nawracające, dokuczliwe skurcze mięśniowe,
• ogólne osłabienie fizyczne i szybsze męczenie się.

Niedobory kwasu askorbinowego szybko odbijają się na wyglądzie i stanie naszych tkanek osłonowych. Osłabienie ścianek naczyń krwionośnych powoduje skłonność do powstawania wybroczyn i "siniaków", które pojawiają się nawet przy drobnym urazie. Uszkodzenia skóry i rany goją się znacznie wolniej.

Równie czułym wskaźnikiem jest jama ustna. Do wczesnych objawów niedoboru należą krwawiące i rozpulchnione dziąsła, nawracające owrzodzenia jamy ustnej czy nadwrażliwość zębów. Długotrwały, skrajny brak tej witaminy prowadzi do rozwoju szkorbutu – choroby znanej z historii, w której dochodzi do ubytków w uzębieniu i uogólnionych krwawień.

Witamina C to nie tylko domowy sposób na wsparcie odporności w okresie jesienno-zimowym, ale wszechstronny regulator pracy mózgu, układu krążenia i tkanki łącznej. Dbając o zróżnicowaną dietę bogatą w warzywa (np. paprykę, natkę pietruszki, brokuły) oraz owoce (np. czarną porzeczkę, cytrusy, jagody), chronimy organizm przed szeregiem ukrytych i uciążliwych dolegliwości.