Nie tylko cukier i sól. Te substancje mogą zwiększać ryzyko chorób serca

Naukowcy wciąż podejmują różnorodne badania w trosce o nasze zdrowie. Tym razem francuscy badacze sprawdzili, czy dodatki do żywności mogą mieć wpływ na zdrowie serca i naczyń krwionośnych.

Z ich badań wynika, że osoby spożywające największe ilości niektórych konserwantów miały o 29 proc. wyższe ryzyko rozwoju nadciśnienia oraz o 16 proc. wyższe ryzyko chorób sercowo-naczyniowych w porównaniu z osobami spożywającymi ich najmniej. Konserwanty, których zadaniem jest hamowanie rozwoju bakterii i pleśni, dodawane do produktów spożywczych mogą powodować zwiększone ryzyko chorób układu krążenia. 

Co ciekawe, podwyższone ryzyko zaobserwowano nie tylko w przypadku syntetycznych konserwantów. Naukowcy zwracają uwagę, że większe zagrożenie dotyczy również tzw. naturalnych przeciwutleniaczy - wykorzystywanych jako konserwanty, takich jak kwas cytrynowy i kwas askorbinowy, czyli witamina C. Substancje te są dodawane do żywności w celu zapobiegania zmianom koloru i wydłużania trwałości produktów.

Osoby spożywające więcej żywności zawierającej takie dodatki były o 22 proc. bardziej narażone na rozwój nadciśnienia. Nie oznacza to jednak, że spożywanie owoców bogatych w witaminę C zwiększa ryzyko nadciśnienia.

Jak podkreśla prof. Mathilde Touvier, kierująca projektem NutriNet-Santé, nie należy utożsamiać dodatków do żywności z ich naturalnymi odpowiednikami, występującymi w owocach i warzywach.

- Naturalnie występujący kwas askorbinowy i wytwarzany przemysłowo, dodawany do produktów spożywczych kwas askorbinowy, mogą mieć odmienny wpływ na zdrowie - wyjaśnia badaczka.

Nowe odkrycia pokazują, że problem może być bardziej złożony, niż dotąd sądzono. Do tej pory większość badań skupiała się na żywności ultraprzetworzonej, której spożycie wiązano z wyższym ryzykiem otyłości, cukrzycy typu 2, zaburzeń snu oraz chorób sercowo-naczyniowych. Tym razem naukowcy postanowili przyjrzeć się konkretnym dodatkom do żywności.

- To jedno z pierwszych dużych badań, analizujących konkretne konserwanty, a nie traktujących żywność ultraprzetworzoną jako jednorodną kategorię - podkreśla Tracy Parker z British Heart Foundation.

Ekspertka zauważa, że choć żywność ultraprzetworzona od dawna budzi obawy ze względu na wysoką zawartość cukru, soli i tłuszczu, czynniki te nie tłumaczą w pełni jej negatywnego wpływu na zdrowie. Nowe wyniki pomagają lepiej zrozumieć, dlaczego takie produkty mogą być bardziej szkodliwe, niż wynikałoby to wyłącznie z ich wartości odżywczej.

Dodatki konserwujące znajdziemy nie tylko w najbardziej przetworzonej żywności. Wcześniejsze badania zespołu prof. Touvier wykazały, że żywność ultraprzetworzona odpowiada jedynie za około 35 proc. konserwantów spożywanych przez uczestników badania. Oznacza to, że dodatki konserwujące znajdują się również w wielu innych produktach dostępnych na rynku.

- Konserwanty są wszechobecne - podkreśla Anaïs Hasenböhler, główna autorka publikacji i doktorantka Uniwersytetu Sorbona Paris Nord.

Badaczka zaznacza, że nie istnieje jedna grupa produktów, którą wystarczyłoby wyeliminować z diety, by całkowicie uniknąć problemu. Wyniki badania stanowią jednak kolejny argument za tym, by częściej wybierać żywność świeżą lub jak najmniej przetworzoną.

Eksperci zachęcają do stawiania na produkty jak najmniej przetworzone. Najlepszym wyborem pozostają świeże warzywa i owoce, rośliny strączkowe, ryby oraz nieprzetworzone mięso. Jeśli zależy nam na wygodzie, dobrym rozwiązaniem mogą być także produkty mrożone, których trwałość wynika z przechowywania w niskiej temperaturze, a nie z dodatku konserwantów.

Specjaliści podkreślają, że celem nie jest całkowite wyeliminowanie wszystkich dodatków do żywności, co w praktyce byłoby bardzo trudne. Warto jednak zwracać uwagę na stopień przetworzenia produktów i jak najczęściej wybierać te o krótkim, prostym składzie. Pomocne może być również ograniczenie spożycia gotowych dań, przetworzonych produktów mięsnych, słonych przekąsek czy wyrobów cukierniczych, które często zawierają wiele różnych dodatków technologicznych.

Autorzy badania zaznaczają, że ich wyniki nie dowodzą jeszcze bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między konserwantami a chorobami układu krążenia. Pokazują jednak zależność, która wymaga dalszych badań i może pomóc lepiej zrozumieć wpływ współczesnej diety na zdrowie. Do czasu uzyskania bardziej jednoznacznych odpowiedzi naukowcy rekomendują stosowanie zasad zdrowego żywienia, opartych przede wszystkim na produktach świeżych, sezonowych i jak najmniej przetworzonych. To właśnie taki model żywienia od lat jest kojarzony z niższym ryzykiem chorób serca, cukrzycy typu 2 oraz przedwczesnej śmierci.

Źródło:

1. CNN, https://edition.cnn.com/2026/05/20/health/food-preservatives-heart-risk-wellness