Nie tylko odporność i kości. Tak witamina D wpływa na organizm

Od lat wiadomo, że niski poziom witaminy D często występuje u osób z chorobami układu krążenia. Nie było jednak jasne, czy jej suplementacja rzeczywiście pomaga zmniejszyć ryzyko zawału lub udaru.

Nowych informacji dostarczyło badanie przeprowadzone przez naukowców z Intermountain Health w Stanach Zjednoczonych. W 2025 roku przedstawili oni wyniki wskazujące, że odpowiednio dobrana suplementacja witaminy D3 u osób po zawale serca może zmniejszać ryzyko kolejnego zawału nawet o połowę.

Ważne było to, że pacjenci nie otrzymywali jednakowej dawki. Ilość witaminy D dostosowywano do wyników badań krwi, aby osiągnąć określone stężenie.

Dr Heidi May, epidemiolożka kierująca badaniem, oceniła wyniki jako obiecujące. Zaznaczyła również, że podczas podawania wyższych dawek witaminy D3 nie zaobserwowano działań niepożądanych. To jednak wstępne ustalenia, które wymagają dalszego potwierdzenia. Nie oznaczają, że samodzielne przyjmowanie dużych dawek witaminy D zapobiega zawałom.

Coraz więcej badań wskazuje również na możliwy związek między poziomem witaminy D a zdrowiem mózgu. W badaniu opublikowanym w czasopiśmie "Neurology", naukowcy zaobserwowali, że uczestnicy z umiarkowanym niedoborem witaminy D mieli o około 53 proc. wyższe ryzyko rozwoju demencji i o 69 proc. wyższe ryzyko choroby Alzheimera. Przy poważnym niedoborze ryzyko było ponad dwukrotnie wyższe.

Podobne zależności zauważono w analizie danych ponad 350 tys. uczestników brytyjskiego projektu UK Biobank. Wyniki opublikowane w "JAMA Neurology" wskazały niedobór witaminy D jako jeden z czynników związanych z ryzykiem demencji o wczesnym początku.

Prof. David Llewellyn z University of Exeter wyjaśnia na łamach "The Telegraph", że witamina D przenika przez barierę krew–mózg, a jej receptory znajdują się w różnych obszarach mózgu. Może uczestniczyć między innymi w regulowaniu procesów zapalnych.

Jedną z najważniejszych funkcji witaminy D jest wspomaganie wchłaniania wapnia i fosforu, niezbędnych do prawidłowej mineralizacji kości i zębów. Poważny niedobór witaminy D może prowadzić do krzywicy u dzieci oraz osteomalacji, czyli rozmiękania kości, u dorosłych.

Witamina D może mieć również znaczenie dla zdrowia jamy ustnej. Przeglądy badań wskazują, że jej niski poziom wiąże się z większym ryzykiem próchnicy, szczególnie u dzieci, a także chorób przyzębia. Nie ma jednak wystarczających dowodów, że dodatkowa suplementacja u osób bez niedoboru zapobiega tym problemom.

Niedobór witaminy D może wpływać także na pracę mięśni, zwłaszcza u osób starszych. W badaniu opublikowanym w czasopiśmie "Calcified Tissue International and Musculoskeletal Research" przeanalizowano dane ponad 3200 osób po 50. roku życia. U uczestników z niedoborem witaminy D ryzyko rozwoju osłabienia siły mięśni było o około 70 proc. wyższe niż u osób z prawidłowym jej poziomem.

Naukowcy badają również wpływ witaminy D na skuteczność leczenia nowotworów. W niewielkim badaniu przeprowadzonym w Brazylii uczestniczyło 80 kobiet po 45. roku życia leczonych z powodu raka piersi. Całkowitą odpowiedź na chemioterapię odnotowano u 43 proc. pacjentek przyjmujących witaminę D, w porównaniu z 24 proc. kobiet otrzymujących placebo.

W Polsce suplementacja witaminy D jest szczególnie ważna jesienią i zimą, gdy słońca jest zbyt mało, aby organizm mógł wytwarzać jej odpowiednie ilości. Zgodnie z polskimi zaleceniami zdrowi dorośli w wieku 19–65 lat, którzy nie zapewniają sobie odpowiedniej ekspozycji na słońce, zwykle powinni przyjmować 1000–2000 IU witaminy D dziennie.

U seniorów oraz osób z określonymi chorobami dawkę należy dostosować indywidualnie. Warto pamiętać, że nadmiar witaminy D również może szkodzić. Dlatego wysokich dawek nie należy przyjmować bez konsultacji z lekarzem.

Źródło: The Telegraph