Nowe badania dot. metforminy. Tak wpływa na proces starzenia się

Nowy przegląd badań, przygotowany przez naukowców z Hamad Bin Khalifa University w Katarze i opublikowany w czasopiśmie "Aging", podsumowuje dotychczasową wiedzę na temat metforminy. Autorzy przeanalizowali wyniki eksperymentów komórkowych i badań na zwierzętach, a także badań obserwacyjnych i klinicznych prowadzonych z udziałem ludzi. Wnioski są obiecujące.

Podstawowym zadaniem metforminy jest obniżanie stężenia glukozy we krwi. Lek ogranicza jej produkcję w wątrobie i zwiększa wrażliwość tkanek na insulinę. Badania pokazują jednak, że oddziałuje także na procesy zachodzące wewnątrz komórek. Jednym z najważniejszych jest aktywacja enzymu AMPK, który pełni funkcję swoistego czujnika energetycznego.

Kiedy komórce zaczyna brakować energii, AMPK ogranicza procesy wymagające dużych jej ilości i uruchamia mechanizmy pozwalające lepiej gospodarować dostępnymi zasobami. Metformina oddziałuje również na mitochondria odpowiedzialne za produkcję energii. W efekcie może zmniejszać aktywność szlaku mTOR, związanego ze wzrostem i syntezą składników komórkowych.

Jednocześnie może pobudzać autofagię - naturalny mechanizm "sprzątania" komórki, dzięki któremu pozbywa się ona uszkodzonych lub zbędnych elementów. Sprawność tego procesu stopniowo maleje wraz z wiekiem. Autorzy przeglądu zwracają uwagę, że potencjalne działanie leku jest znacznie szersze. Lek może wpływać na przewlekły stan zapalny oraz mechanizmy epigenetyczne, które regulują aktywność genów bez zmiany samej sekwencji DNA.

W części badań z udziałem ludzi przyjmowanie metforminy wiązało się z wolniejszym wzrostem wieku epigenetycznego. Nie można jednak na tej podstawie stwierdzić, że lek rzeczywiście spowalnia starzenie całego organizmu. Korzystna zmiana laboratoryjnego wskaźnika nie musi oznaczać dłuższego życia czy zachowania sprawności na dłużej.

Interesujący jest również wpływ metforminy na mikrobiom jelitowy. Lek osiąga stosunkowo wysokie stężenie w przewodzie pokarmowym i może zmieniać zarówno skład żyjących tam mikroorganizmów, jak i produkowane przez nie związki. Niektóre z nich mogą sprzyjać ograniczaniu stanu zapalnego, poprawiać wrażliwość na insulinę oraz wspierać barierę jelitową.

Szczególnie interesujące rezultaty uzyskano dotychczas w eksperymentach na zwierzętach. W niektórych badaniach metformina wydłużała życie nicieni i myszy. U samców makaków krabożernych zaobserwowano natomiast zmniejszenie części wskaźników biologicznego starzenia w różnych tkankach.

W przypadku ludzi sytuacja jest bardziej skomplikowana. Część badań obserwacyjnych sugerowała, że chorzy na cukrzycę przyjmujący metforminę mogą mieć niższe ryzyko niektórych chorób związanych z wiekiem, a w niektórych analizach również niższą śmiertelność. Wyniki nie są jednak jednoznaczne i nie wszystkie udało się potwierdzić.

Istotnym ograniczeniem jest to, że większość dotychczasowych obserwacji dotyczyła osób z cukrzycą lub innymi zaburzeniami metabolicznymi. Nie wiadomo więc, czy ewentualne korzyści wynikają z bezpośredniego wpływu metforminy na proces starzenia, czy przede wszystkim z poprawy stanu metabolicznego pacjentów.

Źródło: PAP