Nowe zasady zwolnień lekarskich i kontroli. ZUS wyjaśnił przepisy

Doprecyzowano zasady kontroli prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy i wystawiania zaświadczeń. ZUS zyskał wyraźnie wskazane uprawnienie do kontrolowania także zwolnień wystawianych z tytułu opieki nad chorym członkiem rodziny. Wprowadzono też możliwość żądania od ubezpieczonego "udzielenia wyjaśnień i informacji w sprawie" na potrzeby kontroli. Zmieniono ponadto tryb postępowania w sprawach nieprawidłowości: ZUS może przekazywać dane samorządowi lekarskiemu do postępowań zawodowych, a odwołanie od cofnięcia upoważnienia do wystawiania zwolnień zastąpiono wnioskiem do prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy.

ZUS podkreśla, że nie zmienia się zasada utraty prawa do zasiłku, jeśli podczas zwolnienia wykonywana jest praca zarobkowa. Doprecyzowana ma być jednak druga przesłanka. "Zmieni się, a właściwie będzie precyzyjniej wyrażona, druga przesłanka do utraty prawa do zasiłku. Ubezpieczony utraci zasiłek chorobowy, jeżeli będzie podejmował aktywność niezgodną z celem tego zwolnienia (obecnie jest to wykorzystanie zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia)" - doprecyzował ZUS.

Wprowadzono definicję pracy zarobkowej jako każdej czynności o charakterze zarobkowym (z wyjątkami incydentalnymi w istotnych okolicznościach), przy czym "istotną okolicznością nie może być polecenie pracodawcy". Kontrole mają być bardziej rozbudowane: kontrolerzy otrzymują prawo legitymowania, wstępu do miejsca kontroli oraz pozyskiwania informacji od ubezpieczonego, płatnika i lekarza. "W przepisach wskazano jednoznacznie, że uprawnienie do kontrolowania dotyczy zarówno zaświadczeń lekarskich o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby, jak i zaświadczeń lekarskich o czasowej niezdolności do pracy z tytułu opieki nad chorym członkiem rodziny. Ponadto doprecyzowano, że kontrolą mogą być obejmowane również osoby po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego."

Ustawa przewiduje możliwość udziału innych zawodów medycznych w orzekaniu w określonych sprawach: fizjoterapeuci w prewencji rentowej (rehabilitacja lecznicza), a pielęgniarki/pielęgniarze w sprawach niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Kluczowa nowość dla osób pracujących w kilku miejscach: na żądanie ubezpieczonego lekarz nie będzie musiał wystawiać zwolnienia z każdego tytułu, jeśli "jeżeli praca zarobkowa w jednym z tych miejsc będzie mogła być wykonywana z uwagi na rodzaj tej pracy. Będzie to dotyczyło np. takiej sytuacji, w której ubezpieczony zatrudniony jest u dwóch pracodawców – np. u jednego na umowie o pracę, a u drugiego na umowie zlecenie – i w czasie, gdy będzie niezdolny do wykonywania pracy u jednego pracodawcy, u drugiego – ze względu na charakter pracy – będzie mógł świadczyć pracę". W takim przypadku ubezpieczony ma obowiązek poinformować płatnika składek o zwolnieniu wystawionym z innego tytułu.

Źródło: ZUS