Nowy skutek niedoboru witaminy D. Odkryli powiązanie z groźną chorobą

Witamina D jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu, jest potrzebna przede wszystkim do utrzymania mocnych kości i zębów, ponieważ pomaga organizmowi wchłaniać wapń i fosfor. Wspiera także prawidłową pracę mięśni, układu odpornościowego i nerwowego. Bierze udział w regulowaniu procesów zapalnych oraz wpływa na funkcjonowanie wielu komórek w organizmie. Jej niedobór może prowadzić m.in. do osłabienia kości, pogorszenia sprawności mięśni i większej podatności na infekcje.

Głównym źródłem witaminy D w organizmie jest synteza skórna, zachodząca pod wpływem promieniowania UVB. Witaminę D dostarczamy także z dietą – zawierają ją m.in. tłuste ryby, tran, jaja oraz niektóre grzyby.

Witamina D wytworzona w skórze lub przyjęta z pożywieniem musi następnie zostać przekształcona przez organizm. Proces ten zachodzi najpierw w wątrobie, a później głównie w nerkach. W ten sposób powstaje kalcytriol, czyli aktywna postać witaminy D, która działa w organizmie podobnie do hormonu. Kalcytriol wpływa na komórki za pośrednictwem receptorów VDR. Znajdują się one w wielu częściach organizmu – nie tylko w kościach, jelitach i nerkach, ale również w mózgu, sercu, naczyniach krwionośnych, mięśniach i komórkach układu odpornościowego.

Jak wskazują autorzy przeglądu opublikowanego w lutym 2026 r. na łamach "Endocrine Reviews", badania laboratoryjne i doświadczenia na modelach zwierzęcych sugerują, że witamina D może wpływać na procesy odpowiedzialne za powstawanie i wzrost mięśniaków macicy. Jej niedobór może sprzyjać nadmiernemu namnażaniu komórek oraz zaburzać apoptozę, czyli naturalny mechanizm usuwania komórek nieprawidłowych lub zużytych.

Witamina D może również ograniczać tworzenie nowych naczyń krwionośnych, które dostarczają guzom tlen i składniki odżywcze. Prawdopodobnie wpływa także na stan zapalny oraz na substancje uczestniczące w rozbudowie tkanki mięśniaków.

Naukowcy sprawdzają ponadto, czy witamina D może oddziaływać na sposób, w jaki komórki mięśniaków reagują na estrogeny i inne hormony płciowe. To ważne, ponieważ wzrost tych łagodnych guzów jest w dużej mierze zależny od działania hormonów.

Autorzy przeglądu wskazują, że witamina D i jej odpowiedniki mogą w przyszłości wspierać leczenie mięśniaków macicy. Ich zaletą może być dobra tolerancja, stosunkowo niski koszt oraz brak działania hormonalnego. Naukowcy sprawdzają zarówno działanie samej witaminy D, jak i jej połączeń z innymi substancjami, m.in. galusanem epigallokatechiny i witaminą B6.

Takie rozwiązanie mogłoby być szczególnie ważne dla kobiet, które nie mogą lub nie chcą stosować terapii hormonalnej. Badane są również związki działające podobnie do witaminy D, takie jak parykalcytol, oraz inne syntetyczne substancje opracowane na bazie naturalnych składników.

Na razie nie ma jednak wystarczających dowodów, by uznać witaminę D za skuteczną metodę leczenia mięśniaków. Jak zaznaczają naukowcy, "ostateczna skuteczność witaminy D w leczeniu mięśniaków macicy nie została jeszcze potwierdzona w randomizowanych badaniach klinicznych". Potrzebne są większe badania i dłuższa obserwacja pacjentek. Dlatego suplementy z witaminą D nie powinny zastępować standardowego leczenia. Przed rozpoczęciem suplementacji, zwłaszcza w dużych dawkach, warto oznaczyć jej poziom we krwi i skonsultować się z lekarzem.

Źródła:

• Endocrine Reviews
• Medycyna Rodzinna