Wapń w organizmie

Wapń znajduje się w organizmie głównie w kościach. W kościach jest aż 99 proc. tego makroelementu, a poza nimi zaledwie 1 proc. Mimo to wapń odpowiada za wiele kluczowych funkcji w naszym organizmie. Przede wszystkim jest niezbędny do prawidłowego działania naszych komórek, bierze udział w przemianie materii oraz w procesie skurczu mięśni i krzepnięcia krwi.

Wapń to podstawowy budulec kości i zębów. Im więcej go zostanie wbudowane w kości w okresie dzieciństwa i młodości, tym większą osiągną one tzw. szczytową masę kostną, którą osiągamy około 30. roku życia. Dlatego szczególnie w tym okresie należy spożywać wiele produktów bogatych w wapń. Po 30. roku życia aż do 50. roku życia nasza tkanka kostna jest w stanie równowagi. Później rozpoczyna się stopniowe ubywanie masy kostnej. U kobiet ten proces nasila się w momencie menopauzy. Prowadzi on bardzo często do demineralizacji kości i szkliwa. Warto pamiętać, że im więcej wapnia mamy w kościach, tym są one mocniejsze i trudniej się łamią.

Nasz organizm jest tak skonstruowany, że stara się utrzymać poziom wapnia na określonym poziomie. Jeśli dostarczamy mu zbyt mało wapnia wraz z pożywieniem, to jest on uwalniany z kości. W ten sposób dochodzi do odwapnienia kości, które stają się coraz słabsze i bardziej podatne na urazy. Zaczyna rozwijać się dolegliwości związane ze zbyt niskim poziomem wapnia.

To, ile wapnia potrzebuje nasz organizm, zależy od wieku i płci. Przyjmuje się, że dorosły organizm potrzebuje 1000 mg wapnia na dobę. Jednak zapotrzebowanie na ten pierwiastek wzrasta:

• w momencie intensywnego wzrostu u dzieci i młodzieży (800-1250 mg wapnia/dobę),
• w podeszłym wieku (1200 mg/dobę).

Statystyczny Polak dostarcza wraz z pożywieniem średnio 400 mg wapnia dziennie, co nie pokrywa zapotrzebowania na ten pierwiastek.

Najwięcej wapnia znajduje się w mleku i przetworach mlecznych oraz w rybach, np. sardynkach. Przyswajanie wapnia zmniejsza kwas szczawiowy w szpinaku, szczawiu i rabarbarze oraz kwas fitynowy w zbożowych produktach i roślinach strączkowych. Podobnie działają: kawa, herbata, zupy w proszku czy alkohol. Dieta może również okazać się niewystarczająca, dla zapewnienia odpowiednich dawek tego pierwiastka, dlatego zalecana jest jego suplementacja.

Bardzo ważną rolę w przyswajaniu wapnia odgrywa witamina D. Pokrycie dobowego zapotrzebowania na witaminę D zapewnia piętnastominutowy pobyt na słońcu w letni dzień. Niestety, większość dni w roku nie jest zbyt słoneczna. Wtedy należy uzupełniać ją z innych źródeł. W pokarmach jest jej niewiele. Dlatego, by uzupełnić niski poziom witaminy D i wapnia, warto skorzystać z dostępnych w aptece suplementów diety. Zaleca się najczęściej 500-1000 mg wapnia i 400-2000 jednostek witaminy D dziennie.

Przyjmując wapń w tabletkach, trzeba pamiętać, że może on zmniejszać wchłanianie żelaza, fluoru i antybiotyków tetracyklinowych. Warto stosować trzy godziny przerwy pomiędzy ich przyjmowaniem. Ponadto duża dawka wapnia przyjmowana wraz z digoksyną – lekiem nasercowym, może nasilić jej działanie i doprowadzić do zaburzeń rytmu serca. W przypadku chorób przewlekłych i zażywania leków zawsze należy skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji.