Obniża ciśnienie, usprawnia krążenie. Mocarz z polskich pól

Nadciśnienie tętnicze jest jednym z najczęstszych problemów zdrowotnych współczesnego świata i zwiększa ryzyko chorób serca oraz udaru mózgu. Problem ten dotyczy także milionów Polaków. Według danych Narodowego Funduszu Zdrowia z nadciśnieniem zmaga się blisko 11 milionów dorosłych osób w Polsce, co oznacza, że choroba dotyka niemal co trzeciego dorosłego mieszkańca kraju. Nic więc dziwnego, że naukowcy nieustannie poszukują naturalnych sposobów wspierających utrzymanie prawidłowego ciśnienia krwi. 

Jednym z produktów, które wzbudzają szczególne zainteresowanie badaczy, są buraki. Zawarte w nich azotany (naturalne związki występujące w warzywach, które po spożyciu są przekształcane w organizmie w tlenek azotu) mogą wspomagać rozszerzanie naczyń krwionośnych, poprawiać przepływ krwi i pomagać w obniżaniu ciśnienia tętniczego. Sprawdź, co dokładnie dzieje się w organizmie, gdy regularnie sięgasz po buraki.

1. Azotany obecne w burakach rozszerzają naczynia krwionośne

Buraki są bogate w azotany, które pomagają rozluźniać i rozszerzać naczynia krwionośne, dzięki czemu krew może swobodniej przepływać przez organizm. W efekcie serce nie musi pracować na tak wysokich obrotach, by pompować krew, a to z kolei może przyczyniać się do obniżenia ciśnienia tętniczego i wspierać zdrowie układu.

2. Regularne spożywanie buraków może obniżać skurczowe ciśnienie krwi

Wpływ gotowanych i surowych buraków na ciśnienie tętnicze nie został jeszcze tak dobrze przebadany jak działanie soku z buraków. Dotychczasowe wyniki są jednak obiecujące i wskazują, że regularne dostarczanie azotanów może wspierać obniżanie ciśnienia u osób z nadciśnieniem. Wedle badań, codzienne spożywanie soku z buraków, dostarczającego od 200 do 800 mg azotanów, wiązało się ze średnim spadkiem skurczowego ciśnienia krwi o 5,3 mmHg.

Inna analiza wykazała, że wypijanie od 70 do 250 ml soku dziennie obniżało skurczowe ciśnienie średnio o niemal 5 mmHg. To właśnie skurczowe ciśnienie, czyli górna wartość widoczna podczas pomiaru, jest jednym z najważniejszych wskaźników zdrowia układu sercowo-naczyniowego.

3. Wpływ buraków na rozkurczowe ciśnienie krwi jest znacznie słabszy

Korzyści płynące ze spożywania buraków nie dotyczą w takim samym stopniu wszystkich parametrów ciśnienia tętniczego. Badania sugerują, że ich wpływ na rozkurczowe ciśnienie krwi, czyli dolną wartość w pomiarze, jest znacznie mniej wyraźny.

W wielu analizach sok z buraków skutecznie obniżał ciśnienie skurczowe, ale nie powodował istotnych zmian w ciśnieniu rozkurczowym. Niektóre badania wskazują wprawdzie na niewielki spadek tej wartości - średnio o około 0,9 mmHg u osób z nadciśnieniem - jednak efekt ten często jest zbyt mały, by uznać go za statystycznie istotny. Oznacza to, że największe korzyści ze spożywania buraków dotyczą przede wszystkim obniżenia górnego ciśnienia krwi.

4. Pierwsze efekty mogą pojawić się już po kilku godzinach

Jedną z największych zalet buraków jest to, że ich działanie może być zauważalne stosunkowo szybko. Badania pokazują, że już jednorazowe spożycie soku z buraków może obniżyć skurczowe ciśnienie krwi o kilka mmHg w ciągu dwóch-trzech godzin. Efekt ten jest związany z przekształcaniem azotanów w tlenek azotu, który pomaga rozszerzać naczynia krwionośne i poprawia przepływ krwi.

Warto jednak pamiętać, że reakcja organizmu może być różna. Znaczenie mają takie czynniki jak wiek, płeć czy wyjściowy poziom ciśnienia tętniczego. Największe korzyści obserwuje się zwykle u osób starszych oraz tych, które już wcześniej zmagały się z podwyższonym ciśnieniem.

5. Regularne spożywanie buraków może przynosić długotrwałe korzyści

Pozytywny wpływ buraków na ciśnienie krwi nie ogranicza się wyłącznie do krótkotrwałych efektów. Wyniki badań sugerują, że regularne spożywanie produktów bogatych w azotany może wspierać kontrolę nadciśnienia nawet przez kilka tygodni. Warunkiem jest jednak systematyczne dostarczanie tych związków wraz z dietą. Po zaprzestaniu jedzenia buraków poziom azotanów i azotynów w organizmie stopniowo wraca do wcześniejszych wartości, a wraz z nim mogą zanikać wspomniane korzyści dla układu krążenia.

Naukowcy zwracają również uwagę, że tempo tego procesu zależy od indywidualnych cech organizmu, takich jak wiek, płeć czy masa ciała. Co ciekawe, niektóre badania wskazują, że już dwa tygodnie regularnego spożywania buraków mogą wystarczyć, by zaobserwować bardziej trwały wpływ na ciśnienie tętnicze.

6. Buraki nie zastąpią leczenia nadciśnienia

Buraki mogą wspierać obniżanie ciśnienia krwi, jednak nie powinny być traktowane jako sposób leczenia nadciśnienia. Ich działanie może być różne u osób przyjmujących leki obniżające ciśnienie tętnicze. Z tego powodu buraki najlepiej traktować jako element zdrowej diety i stylu życia, a nie alternatywę dla terapii zaleconej przez lekarza. Jeśli przyjmujesz leki na nadciśnienie, przed podjęciem decyzji o regularnym spożywaniu większych ilości buraków (lub soku z buraków) warto skonsultować się ze specjalistą.

Źródła:

1. NFZ, https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/nadcisnienie-choroba-ktorej-nie-czujesz%2C8779.html
2. Very Well Health, https://www.verywellhealth.com/do-beets-lower-blood-pressure-11963563
3. American Heart Association, https://www.heart.org/en/health-topics/high-blood-pressure/changes-you-can-make-to-manage-high-blood-pressure/types-of-blood-pressure-medications
4. American Heart Association, https://www.heart.org/en/news/2023/02/22/give-me-a-beet-why-this-root-vegetable-should-be-on-your-plate#
5. British Heart Foundation, https://www.bhf.org.uk/informationsupport/heart-matters-magazine/nutrition/can-beetroot-juice-lower-blood-pressure#