Odkryto potencjalną przyczynę WZJG. Pierwsze takie badanie

Na łamach prestiżowego czasopisma "Science" opublikowano wyniki badania, które mogą zmienić sposób myślenia o wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego (colitis ulcerosa). Zespół z Nanjing University zidentyfikował wariant bakterii z rodzaju Aeromonas, produkujący toksynę aerolizynę. Ten patobiont, czyli drobnoustrój żyjący w jelicie, ale w określonych warunkach stający się szkodliwy, okazał się wyjątkowo niebezpieczny dla komórek odpornościowych w ścianie jelita.

Badacze wykazali, że aerolizyna selektywnie zabija ochronne makrofagi jelitowe, które na co dzień pilnują równowagi między bakteriami a układem odpornościowym. Gdy te "straże" znikają, jelito staje się bezbronne i łatwo rozwija się stan zapalny typowy dla wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Co więcej, neutralizacja samej toksyny w modelu zwierzęcym wyciszała chorobę, co po raz pierwszy daje tak konkretny mikrobiologiczny cel terapeutyczny.

Eksperci podkreślają, że są to na razie wyniki badań przedklinicznych, głównie na modelach zwierzęcych - nie przekładają się więc od razu na gotowy lek. Mogą jednak otworzyć drogę do nowych strategii leczenia: od celowanej antybiotykoterapii przeciwko konkretnemu szczepowi Aeromonas, po przeciwciała neutralizujące aerolizynę.

Zobacz też: Gdy jelita rządzą życiem. "Lęk, że nie zdąży się do toalety, jest powszechny"

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) należy do nieswoistych chorób zapalnych jelit (IBD). To przewlekłe, nawrotowe schorzenie, w którym stan zapalny obejmuje błonę śluzową jelita grubego, zwykle zaczynając się od odbytnicy i szerząc ciągłym odcinkiem dalej w głąb jelita. Choroba najczęściej ujawnia się u młodych dorosłych, ale może wystąpić w każdym wieku.

Objawy są bardzo charakterystyczne:

• przewlekła biegunka, często z domieszką krwi i śluzu,

• bóle brzucha,

• parcia naglące na stolec,

• uczucie niepełnego wypróżnienia.

W zaostrzeniach pojawiają się gorączka, spadek masy ciała, osłabienie, a u części chorych także objawy pozajelitowe - bóle i obrzęki stawów, zmiany skórne czy zapalenie oczu. Choroba przebiega falami: okresy remisji przeplatają się z ostrymi zaostrzeniami, które nierzadko wymagają hospitalizacji.

Dotąd wrzodziejące zapalenie jelita grubego uważano za chorobę wieloczynnikową. Na jej rozwój nakładają się predyspozycje genetyczne, nieprawidłowa reakcja układu odpornościowego na własną mikrobiotę jelitową oraz czynniki środowiskowe – m.in. dieta, przebyte infekcje, antybiotykoterapia, styl życia i stres. Nie udało się jednak wskazać jednego konkretnego "winowajcy" wśród bakterii jelitowych.

Nowe badanie sugeruje, że u części pacjentów takim brakującym elementem układanki może być właśnie Aeromonas w wariancie produkującym aerolizynę. W stolcach osób z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego bakteria ta pojawiała się znacznie częściej niż u zdrowych ochotników, a jej toksyna była wykrywana także w pobranych fragmentach jelita.

Aleksandra Zaborowska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła:

• Facebook/Bartosz Fiałek,

• Sonia Modilevsky and Shai Bel, "A bacterial toxin disarms gut defenses against inflammation", Science, 2025.