Onkologia przyspiesza. "To realna szansa na życie"

4 lutego 2026 r. z okazji obchodów Światowego Dnia Walki z Rakiem w Narodowym Instytucie Onkologii odbyła się konferencja edukacyjna "Onkologia – Razem możemy więcej!" organizowana przez Narodowy Instytut Onkologii, Polskie Towarzystwo Onkologiczne oraz Fundację To Się Leczy, w której uczestniczyła redakcja WP abcZdrowie.

Tegoroczna konferencja skupiła się wokół znaczenia współpracy interdyscyplinarnej, koordynacji opieki i dialogu pomiędzy instytucjami publicznymi, ekspertami i organizacjami pacjenckimi. Celem działań jest dalsza poprawa wyników leczenia i jakości życia pacjentów onkologicznych w Polsce.

- Narodowa Strategia Onkologiczna trwa już prawie 5 lat. Od poprzedniego Światowego Dnia Walki z Rakiem wydarzyło się bardzo dużo: uzupełniliśmy narodowy portal onkologiczny, realizujemy szczepienia przeciwko HPV, wdrażamy sieć onkologiczną, wprowadziliśmy test HPV DNA, wprowadziliśmy test HIV do programu Moje Zdrowie, rozszerzyliśmy Internetowe Konto Pacjenta… Ten rok to jeszcze kilka zadań – podkreślił na wstępie spotkania prof. dr hab. n. med. Piotr Rutkowski, prezes Polskiego Towarzystwa Onkologicznego.

- Pracujemy też nad prawem do bycia zapomnianym. To bardzo ważna inicjatywa, która daje impuls do tego, by pacjent mógł wrócić do pełni praw obywatelskich – dodał.

Ekspert nawiązał tym samym do inicjatywy, która ma chronić pacjentów przed dyskryminacją po wyleczeniu, a tym samym dawać szansę na to, by nie ujawniać swojej historii choroby (np. przy ubezpieczeniach czy kredytach).

- Ponad 400 tysięcy chorych otrzymało kartę DiLO, co stanowi wzrost o 22 proc. w porównaniu do 2024 r. To bardzo cieszy - powiedziała dr hab. n. med. Beata Jagielska, dyrektor Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowego Instytutu Badawczego i dodała, że karta pozwala m.in. na monitorowanie prawidłowości ścieżki diagnostyczno-terapeutycznej.

- Ponad 77 proc. pacjentów onkologicznych rozpoczyna leczenie w ciągu 14 dni i co ważne, to leczenie rozpoczyna się po konsylium. Przoduje rak jelita grubego, w przypadku którego ponad 84 proc. pacjentów kończy diagnostykę - zarówno wstępną, jak i pogłębioną - wraz z konsylium. Średnio 75 proc. chorych kończy diagnostykę w terminie, a więc wstępną w 28 dni, a pogłębioną w 21 dni - dodała dr Jagielska.

Ekspertka zapowiedziała także planowane działania pod kątem pacjentów z podejrzeniem nowotworu.

- W planach jest również stworzenie specjalnej, dedykowanej ścieżki dla pacjentów z podejrzeniem nowotworu, która w przystępny sposób wyjaśni dostępne możliwości: od karty DILO, przez terminy diagnostyczne, konsylium, po rozpoczęcie leczenia – powiedziała podczas spotkania.

W konferencji uczestniczyła także Monika Wielichowska, Wicemarszałek Sejmu RP, a także Minister Zdrowia dr n. ekon. Jolanta Sobierańska-Grenda.

- Rok, w którym szczególnie podkreślamy znaczenie profilaktyki zdrowotnej, przypomina nam jedno: że dzisiejsze działanie to realna szansa na życie. Na życie dłuższe i lepsze, ale przede wszystkim pełniejsze – zaznaczyła podczas spotkania Monika Wielichowska.

- Jak widzę, że dzisiaj niezależnie od tego, w jakich miejscach geograficznych są Centra Onkologii, to państwo współpracujecie. To naprawdę jest wielkie osiągnięcie ostatnich kilku miesięcy. My, jako ministerstwo, będziemy wspierać to, co już się rozpoczęło. Jesteśmy otwarci na nowe inicjatywy – podkreśliła dr n. ekon. Jolanta Sobierańska-Grenda. – Ja państwu bardzo gratuluję i dziękuję za to, co do tej pory i proszę o jeszcze – dodała na koniec.

Podczas spotkania eksperci podkreślili znaczenie Krajowej Sieci Onkologicznej i roli koordynatorów. Agnieszka Molenda-Wiśniewska, dyrektor Departamentu Opieki Koordynowanej Ministerstwa Zdrowia, podkreśliła, że ministerstwo jest otwarte na rozwiązania, które pomogą pacjentowi. Zapowiedziała przy tym wprowadzenie elektronicznych kart e-DILO.

- Pracujemy nad narzędziami cyfrowymi, nad kartami e-DILO. To będzie kolejny krok, który pozwoli na pełny monitoring, ale też na to, by pacjent wiedział, gdzie jest, w którym momencie i co go czeka. Myślę, że w drugiej połowie roku takie karty e-DILO wprowadzimy jako narzędzie systemowe – zapowiedziała.

Ekspertka uściśliła, że w drugiej połowie 2026 roku karty e-DILO będą funkcjonowały równolegle z papierowymi, a od 1 stycznia 2027 roku staną się obowiązkowe.

Podczas spotkania dyskutowano także o profilaktyce nowotworowej. Jednym z prelegentów w drugiej części konferencji był dr hab. n. med. Paweł Koczkodaj, profesor NIO-PIB, EMBA, kierownik Pracowni Prewencji Pierwotnej i Polityki Zdrowotnej w Zakładzie Epidemiologii i Prewencji Pierwotnej NIO-PIB w Warszawie, który zaznaczył, że dziś, tj. 4 lutego, ukazała się polska wersja nowej edycji Europejskiego kodeksu walki z rakiem. Znajduje się w nim 14 zaleceń, wśród których nowością jest zalecenie dotyczące unikania zanieczyszczeń powietrza.

- Zanieczyszczenie powietrza jest najsilniejszym środowiskowym czynnikiem zachorowania na nowotwory – podkreślił ekspert.

Spotkanie było także polem do dyskusji związanej z działającymi w Polsce narodowymi programami profilaktycznymi. Dr Janusz Krupa z Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego Przychodnia "Orlik" zaznaczył, że do końca 2025 roku, czyli w ciągu niecałych ośmiu miesięcy, ankietę w ramach programu Moje Zdrowie wypełniły dwa miliony pacjentów, z czego połowę stanowiły osoby poniżej 40. roku życia. Podkreślił przy tym, że w programie niezwykle ważny jest ustalany po badaniach plan zdrowotny dopasowany do konkretnego pacjenta, w tym plan udziału w badaniach screeningowych i szczepieniach.

- Gratulacje dla całego Towarzystwa Onkologicznego za narodowy portal onkologiczny, który jest fenomenalnym źródłem wiedzy, natomiast wciąż niewiele osób o nim wie. Mamy w Polsce fantastyczne zasoby internetowe (…), ale nie każdy o tym wie, mimo że są nieodpłatne i rzetelnie przygotowane – podkreślił.

Na koniec głos zabrał prof. dr hab. n. med. Piotr Rutkowski, który wskazał trzy zmiany odczuwalne według niego dla pacjenta w ciągu najbliższych 12 miesięcy.

- Profilaktyka to jest jedna z pierwszych rzeczy. Ja bym stawiał na rozwój Internetowego Konta Pacjenta. Druga rzecz, która przyspieszy sytuację dotyczącą Krajowej Sieci Onkologicznej, to e-DILO. Trzecia – prawo do bycia zapomnianym – podsumował ekspert.