Operacja wymiany stawu dłoni

Stawy biodrowe i kolanowe zużywane są podczas chodzenia, biegania, uprawiania sportów, w wyniku urazu są częściej atakowane przez chorobę zwyrodnieniową stawów niż stawy dłoni. Jednakże stawy dłoni są mniejsze i nacisk na nie rozkłada się na mniejszej powierzchni. W ciągu kilku lat mogą pojawiać się przez to delikatne zużycia stawów. Gdy chrząstka ulega degeneracji, kość, która się pod nią znajduje, ociera kość następną, powodując ból, puchnięcie, ograniczając ruchomość stawu, trzeszczenie. Zapalenia stawów częściej mają destrukcyjny wpływ na mniejsze stawy dłoni i nadgarstków. Przykłady obejmują reumatoidalne zapalenie stawów i łuszczycowe zapalenie stawów.

Najczęstszym objawem zapalenia stawów dłoni jest ból, sztywność i opuchnięcie stawów. Ból zwykle nasila się przy poruszaniu. Ruchomość stawu jest zwykle ograniczona przez ból i przykurcze. Objawy choroby mogą powodować trudności z wykonywaniem codziennych czynności, włączając w to zawiązywanie sznurowadeł, zapinanie guzików czy przekręcanie klucza w zamku. Fizyczne objawy choroby obejmują zmianę wyglądu stawów. Najczęściej choroba stawów obejmuje dystalne stawy palców. Obrzęk lub guzy mogą wystąpić w stawie w rejonie paznokcia. Guzy te nazywane są guzkami Heberdena i mogą być bardzo bolesne. Staw u podstawy kciuka również może być spuchnięty wraz z wypustkami kostnymi, co powoduje ból i deformacje. Niszczenie stawów prowadzi do przewlekłego bólu podczas ściskania palców i chwytania czegoś gwałtownie. Zapalenie stawu nadgarstka powoduje jego ból podczas ruchu lub chwytania i podnoszenia. Chorzy odczuwają znaczącą ulgę po usztywnieniu stawu.

Reumatoidalne zapalenie stawów często powoduje puchnięcie, ból i sztywność nadgarstka, tak samo jak małych stawów u podstawy i po środku palca. Choroba ta często prowadzi do deformacji rąk. Guzy reumatyczne mogą pojawić się wokół stawów dłoni i nadgarstka. Postawienie diagnozy obejmuje przyjrzenie się symptomom choroby, badanie fizyczne i wykonanie zdjęć rentgenowskich stawów. Badanie krwi czasami pomaga określić stan procesu.

Chirurgiczne leczenie może obejmować:

• czyszczenie zdeformowanej chrząstki i stawu, włączając w to usunięcie wyrostków kostnych – metodę tę stosuje się we wczesnych stanach zapalnych stawów, gdy pojawia się bolesność wyrostków kostnych lub przy reumatoidalnym zapaleniu stawów, gdy zapalenie obejmuje duże połacie tkanki; usunięcie wyrostków kostnych wskazane jest szczególnie, gdy pojawiły się na końcu palca;
• zlewanie stawów – operacja ta pozwala na połączenie dwóch kości w jedną, co wyklucza ruch i eliminuje ból; ten zabieg przeprowadza się tylko u pacjentów z zaawansowaną chorobą stawów;
• operacyjne wymienienie stawu – jest najlepszym rozwiązaniem u starszych, mniej aktywnych pacjentów; może zmniejszyć ból, poprawić ruchomość i usprawnić funkcje dłoni.

W zależności od operowanego stawu operacja wygląda nieco inaczej.

• Staw paliczkowy dalszy – nie jest wskazane, by wymienić staw,gdyż kości są bardzo małe i nie utrzymują dobrze implantu. W tym wypadku najlepszym wyjściem jest połączenie kości – ruchomość dłoni będzie nieznacznie zmniejszona, a ból zniknie.

• Staw międzypaliczkowy bliższy – często przeprowadzana jest wymiana tego stawu. Mały palec i palec serdeczny najlepiej się do tego nadają, ponieważ mają największy wpływ na chwyt dłoni. Palec wskazujący nie jest najlepszy do wymiany stawu, ponieważ musi wytrzymać siłę boczną, np. podczas przekręcania kluczy. Mogłoby to doprowadzić do uszkodzenia implantu.

• Staw międzyśródręczny – najczęściej zniszczony jest przez reumatoidalne zapalenie stawów. Wymiana tego stawu stosowana jest od lat 60. ubiegłego wieku z doskonałymi rezultatami.

• Staw u podstawy kciuka – wystawiony jest na ciągłe obciążenie. Zapalenie tego stawu jest bardzo częste, szczególnie u kobiet. Wstawienie silikonowego stawu nie daje dobrych rezultatów, dlatego też wykorzystuje się do zabiegu materiał naturalny – za pomocą ścięgien pacjenta stabilizuje się kciuk i uśmierza ból.

• Staw nadgarstka – w przypadku zapalenia stawu nadgarstka najlepiej sprawdza się czyszczenie stawu lub łączenie kości.

Leczenie chirurgiczne jest opcjonalne, gdy dojdzie do deformacji stawów.

Źródła

1. Leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów
2. Gaździk T. (red.), Crash Course - ortopedia i reumatologia, Urban & Partner, Wrocław 2007, ISBN 83-89581-84-6
3. Gaździk T., Podstawy ortopedii i traumatologii narządu ruchu, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 83-200-3317-9
4. Marczyński W. (red.), Postępowanie praktyczne w ortopedii i traumatologii, Medipage, Warszawa 2008, ISBN 978-83-89769-94-7