Wesz ludzka - charakterystyka, tryb życia, objawy wszawicy, rozprzestrzenianie, diagnostyka, profilaktyka, leczenie

Wesz ludzka atakuje owłosioną skórę głowy powodując silne swędzenie. Wesz ludzka wywołuje tzw. wszawicę głowową i wszawicę odzieżową, natomiast wesz łonowa jedynie wszawicę łonową. Oba te gatunki wszawicy występują na całym świecie i pasożytują jedynie na człowieku. Potocznie wszawica nazywana jest chorobą wagabundy lub chorobą włóczęgów.

1. Wesz ludzka - charakterystyka

Wesz ludzka jest owadem pozbawionym skrzydeł osiągającym 0,5-4,5 mm długości. Wesz ma zwykle barwę biało-szarą, jednak posiadają także zdolność tzw. mimetyzmu. Oznacza to, że wesz ludzka upodabnia kolor swojego ciała do koloru włosów żywiciela, na którym żeruje.

Samce wszy ludzkiej z reguły są mniejsze, samice znacznie większe. Pasożyty te posiadają trzy pary nóg oraz tzw. pazury czepne, które pozwalają im na utrzymanie ciężaru ok. 2000 razy przewyższającego ciężar ich ciała. Kłująco-ssące (tzw. hemipteroidalne) narządy gębowe służą wszom ludzkim do wysysania krwi, którą się żywią.

2. Wesz ludzka - tryb życia

Na skórze żywiciela, samica wszy ludzkiej składa jaja, zwane gnidami, spajając je u nasady włosa specjalną wydzieliną. W ciągu miesiąca składanych jest około 200 jaj. Okres wylęgania gnid wynosi około trzech tygodni.

Wesz występująca na rzęsach
Wesz występująca na rzęsach

Wesz atakuje zazwyczaj kilka części ciała (np. kończyny dolne). Na zdjęciu osoba z wszawicą na rzęsach.

zobacz galerię

Korzystne czynniki sprzyjające rozmnażaniu się i rozwojowi wszy to duża wilgotność otoczenia oraz temperatura ok. 30 C. Takie środowisko zapewnia im owłosiona skóra głowy. Zapach potu ludzkiego jest czynnikiem wabiącym pasożyty. Jego skład (a szczególnie wysoka zawartość w nim kwasu mlekowego) sprawia, że wesz ludzka „decyduje się" na rozpoczęcie żerowania na skórze danego żywiciela.

3. Wesz ludzka - objawy wszawicy

Podczas napełniania się krwią, wesz ludzka wydziela substancje powodujące stan zapalny skóry, na której żerują. Efektem tego jest miejscowe zaczerwienienie skóry głowy oraz silny świąd. Drapanie swędzących miejsc ukąszonych przez wesz ludzką powoduje zakażenia bakteryjne. Powstają małe ranki, z których wydostaje się ropna wydzielina.

Następnie, na miejscu rozdrapanych ranek po ukąszeniach przez wesz ludzką powstają strupy. W okolicach skóry, wokół których pojawiły się zmiany zapalne i ranki, mogą powiększać się węzły chłonne (np. za uszami lub potyliczne). Wesz ludzka najczęściej umiejscawia się w okolicy skroniowej i potylicznej głowy.

4. Wesz ludzka - rozprzestrzenianie

Kontakt bezpośredni z osobą posiadająca wesz ludzką stanowi najłatwiejszą drogę zarażenia – dotyczy on jednak głównie wszawicy łonowej niż głowowej. Zarażenie wszą ludzką głowową występuje znacznie częściej podczas używania wspólnych grzebieni, szczotek, ubrań oraz spania pod tą samą pościelą, pod którą śpi osoba zarażona.

5. Wesz ludzka - diagnostyka

Jaja (gnidy) składane są przez samicę na skórze głowy u podstawy włosa. Przyczepione są one do włosa specjalnymi wydzielinami, produkowanymi przez wesz ludzką. Charakterystyczne białe jaja są widoczne wraz ze wzrostem włosa. Nierzadko można także zauważyć aktywne stadia rozwojowe wszy w postaci niewielkich, spłaszczonych grzbietowo-brzusznie „robaczków".

6. Wesz ludzka - profilaktyka

Znacznie łatwiej jest zapobiegać wszawicy głowowej niż ją leczyć. Najważniejszą czynnością profilaktyczną w przypadku, gdy pojawia się wesz ludzka, jest częste mycie i kontrolowanie skóry głowy dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Należy również zadbać o utrzymanie szczególnej czystości w przedszkolach, szkołach, hotelach czy zakładach fryzjerskich. W tych miejscach notuje się najwięcej przypadków masowych zarażeń wszą ludzką.

7. Wesz ludzka - leczenie

Leczenie wszawicy głowowej polega na stosowaniu środków owadobójczych na skórę głowy. Preparaty usuwające wesz ludzką występują w postaci szamponów, żelów lub kremów. Kurację należy wykonywać pod opieką lekarza. W przypadku powikłań bakteryjnych, nierzadko istnieje konieczność zastosowania antybiotyków.

Na rynku aptecznym dostępne są bez recepty leki przeciw wszawicy pochodzenia roślinnego i syntetycznego. Do tych pierwszych zalicza się: nalewkę z piołunu, nalewkę z wrotycza, nalewkę z ostróżeczki, olej kokosowy, wyciąg olejowy z kopru włoskiego. Substancje syntetyczne działające owadobójczo na wesz ludzką głowową, to: permetryna, pyriproxyfen, dimetikon (olej silikonowy), cyklodimetikon 5.

7.1. Wesz ludzka - mechanizm działania substancji syntetycznych

  • permetryna - powoduje zaburzenie przewodzenia w komórkach nerwowych i mięśniowych owadów, co doprowadza do śmierci tych osobników,
  • pyriproxyfen - jest analogiem (substancją o zbliżonej budowie) hormonu umożliwiającego prawidłowy rozwój wszy; środek ten, jako analog, „oszukuje" organizm owada niedopuszczając do osiągnięcia przez niego pełnej dojrzałości,
  • dimetikon i cyklodimetikon 5 - to substancje zaburzające funkcje tchawek (narząd oddechowy wszy); środki te zatykają tchawki, doprowadzając do zablokowania funkcji życiowych pasożytów.
spis treści
rozwiń

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.