Objaw na skórze. Może być sygnałem nowotworu trzustki

Nowotwory trzustki, choć często rozwijają się po cichu, mają bardzo poważne konsekwencje zdrowotne. Wczesna diagnostyka i interdyscyplinarne podejście do leczenia dają największe szanse na przeżycie i poprawę jakości życia pacjentów.

Warto też znać najbardziej charakterystyczne objawy, które mogą sugerować rozwój nowotworu trzustki:

• pełzający rumień, znany też jako objaw Trousseau, czyli wędrujące zakrzepowe zapalenie żył, objawiające się bolesnymi, powracającymi zakrzepami w różnych miejscach ciała;

• przewlekły ból w nadbrzuszu, promieniujący do pleców - często nasila się w pozycji leżącej, a łagodnieje przy pochylaniu się do przodu;

• bezbolesna żółtaczka - zażółcenie skóry i białek oczu, wynikające z ucisku guza na przewód żółciowy wspólny;

• nadmierne chudnięcie i utrata apetytu - zwłaszcza jeśli towarzyszy temu ogólne osłabienie i wyniszczenie organizmu;

• nowo rozpoznana cukrzyca typu 2 u osoby bez nadwagi i w średnim wieku - może być jednym z pierwszych sygnałów nowotworu trzustki;

• nudności, wymioty, uczucie pełności po jedzeniu - szczególnie w przypadku naciekania guza na dwunastnicę lub żołądek;

• świąd skóry oraz ciemny mocz i jasny stolec - związane z zastojem żółci;

• biegunki tłuszczowe - w zaawansowanych przypadkach z powodu niewydolności trzustki i upośledzenia trawienia.

Najpowszechniejszą i zarazem najbardziej śmiertelną postacią nowotworu trzustki jest gruczolakorak przewodowy. Umiejscowiony najczęściej w głowie trzustki, szybko nacieka sąsiednie struktury i daje objawy dopiero w zaawansowanym stadium.

Do typowych symptomów należą ból w nadbrzuszu, bezbolesna żółtaczka, powiększenie pęcherzyka żółciowego (objaw Courvoisiera), nagła cukrzyca, utrata masy ciała i krwawienia z przewodu pokarmowego.

Choroba częściej dotyka mężczyzn w wieku 55-70 lat. Czynniki ryzyka obejmują palenie tytoniu, otyłość, przewlekłe zapalenie trzustki i infekcje wirusowe HBV i HCV. Mimo dostępności leczenia operacyjnego i paliatywnego, rokowanie nadal pozostaje bardzo niekorzystne.

Insulinoma to najczęstszy neuroendokrynny nowotwór trzustki, wywodzący się z komórek odpowiedzialnych za produkcję insuliny. Choć często ma tylko kilka milimetrów, jego skutki są odczuwalne na wielu poziomach.

Nadmierne wydzielanie insuliny prowadzi do hipoglikemii, której objawy – jak rozdrażnienie, zawroty głowy, napady głodu czy poty – potrafią być mylące. Diagnozę ułatwia tzw. triada Whipple’a, czyli objawy hipoglikemii pojawiające się w czasie głodu, potwierdzony niski poziom glukozy we krwi i ustąpienie dolegliwości po podaniu cukru.

Chirurgiczne usunięcie guza pozwala na całkowite wyleczenie nawet u 100 proc. pacjentów bez przerzutów.

Zobacz także: Coraz więcej nowotworów jelit. Naukowcy odkryli nową przyczynę choroby

Drugim najczęstszym nowotworem neuroendokrynnym trzustki jest gastrinoma. Wywodzi się z komórek G produkujących gastrynę – hormon stymulujący wydzielanie kwasu solnego. Jego nadmiar prowadzi do zespołu Zollingera-Ellisona, czyli nawracających wrzodów trawiennych opornych na leczenie oraz uciążliwych biegunek.

W większości przypadków guz lokalizuje się w tzw. trójkącie gastrinoma (głowa trzustki, dwunastnica, wnęka wątroby), a najczęściej w ogonie trzustki. Ze względu na małe i liczne ogniska, jego wykrycie bywa trudne. Mimo że w połowie przypadków chorzy mogą funkcjonować dobrze po zabiegu chirurgicznym, część wymaga długofalowej terapii onkologicznej.

Rzadszy, lecz wyjątkowo groźny, jest VIPoma, nowotwór wydzielający wazoaktywny peptyd jelitowy (VIP). Jego dominującym objawem jest przewlekła, wodnista biegunka, która prowadzi do odwodnienia, zaburzeń elektrolitowych (szczególnie hipokaliemii) i kwasicy metabolicznej.

Charakterystyczne są też objawy takie jak hipochlorhydria i hiperkalcemia, które dodatkowo pogarszają ogólny stan zdrowia. VIPoma najczęściej lokalizuje się w ogonie trzustki, a połowa pacjentów już w momencie diagnozy ma przerzuty, głównie do wątroby.

Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. NIH