Perforacja błony bębenkowej - objawy, przyczyny, leczenie

Błona bębenkowa to element budowy ucha, oddzielający przewód słuchowy zewnętrzny, kontaktujący się z otoczeniem, od ucha środkowego. Jej grubość wynosi 1 mm. Składa się z dwóch części: napiętej, która obejmuje większą część błony bębenkowej i jest przymocowana do części bębenkowej kości skroniowej pierścieniem włóknisto-chrzęstnym oraz części wiotkiej, leżącej w górnej jej części.

Wytrzymałość błony bębenkowej jest mała; ulega uszkodzeniu pod wpływem czynników mechanicznych. Również w wyniku przewlekłych zmian zapalnych ucha środkowego dochodzi do uszkodzenia błony bębenkowej, czyli perforacji.

W innych przypadkach może dojść do uszkodzenia kosteczek słuchowych z rozłączeniem ich ciągłości. Perforacja, czyli inaczej ubytek błony bębenkowej, polega na wytworzeniu ziejącego otworu na jej obszarze. Gdy dochodzi do wciągnięcia błony bębenkowej, mówimy o retrakcji. W obu przypadkach ciągłość błony bębenkowej jest nieprawidłowa.

Objawy perforacji błony bębenkowej:

• wyraźne pogorszenie się słuchu,
• szumy w uszach,
• zawroty głowy,
• uczucia zatkania przewodu słuchowego.

Przyczyny uszkodzenia błony bębenkowej mogą być różne:

• urazy mechaniczne, np. w wyniku czyszczenia ucha patyczkami lub przy pobiciu,
• stany zapalne ucha środkowego.

Podczas uraz okolicy ucha dochodzi do wzrostu ciśnienia wewnątrz przewodu słuchowego, które przenosi się na błonę bębenkową, powodując jej rozdarcie (perforacja pourazowa). Jeśli pęknięcie błony bębenkowej jest nieduże – nie daje żadnych objawów. Większe ubytki błony bebenkowej mogą powodować niedosłuch.

Wyróżniamy perforację brzeżną oraz perforację centralną. O pierwszym typie perforacji mówimy, gdy otwór powstaje na brzegu błony bębenkowej. Z kolei perforacje centralne błony bębenkowej powstają w jej środkowej strefie.

Dla chorego zdecydowanie groźniejsze w skutkach są perforacje brzeżne błony bębenkowej. Mogą one spowodować perlakowe zapalenie ucha. Dochodzi do niego, gdy komórki naskórka wrastają do jamy bębenkowej. Konsekwencją tego może być niedosłuch.

Małe pęknięcia błony bębenkowej goją się same w ciągu kilku tygodni. Jednak te większe zmiany wymagają operacji naprawczej w celu przywrócenia ciągłości błony. W przypadku perforacji błony bębenkowej należy unikać kontaktu ucha z wodą, nie wolno nurkować, gdyż grozi to utratą orientacji pod wodą oraz stanem zapalnym.

• Budowa ucha – ucho zewnętrzne, ucho wewnętrzne, ucho środkowe
• Zatkane ucho - przyczyny, postępowanie
• Jak odetkać ucho – przyczyny, najlepsze sposoby

Gdy objawy trwają zbyt długo, powinniśmy skonsultować się z lekarzem. Lekarz na podstawie wywiadu ustala przyczyny pogorszenia słuchu oraz innych objawów. Może zlecić także wykonanie badania otoskopowego czy też wideootoskopii.

Wideootoskopia polega na zbadaniu stanu ucha za pomocą niewielkiej kamerki. Dzięki niej możliwe jest stwierdzenie, czy doszło do perforacji błony bębenkowej. W przypadku, gdy pojawiają się problemy ze słuchem, warto zasięgnąć opinii laryngologa lub audiologa. Specjalista oceni, czy u danej osoby występuje niedosłuch.

Uszkodzenie błony bębenkowej jest leczone operacyjnie w sytuacjach, gdy zniszczeniu ulegają kosteczki słuchowe. Zabieg operacyjny wskazany jest także wówczas, gdy istnieją tendencje do wrastania komórek naskórka do jamy bębenkowej - perlak lub występuje znaczny niedosłuch

Operacja naprawcza to tzw. myringoplastyka. Jest to zabieg rekonstrukcji błony bębenkowej. Do rekonstrukcji błony wykorzystuje się fragment innych tkanek, np. powięzi lub ochrzęstnej. Po tygodniu obserwuje się pierwsze efekty operacji.

Zazwyczaj skutki operacji są zadowalające – następuje poprawa słuchu. Niekiedy jednak niedosłuch utrzymuje się nadal. Czasami zabieg ten przeprowadza się, aby zabezpieczyć ucho przed rozwojem stanu zapalnego.

Źródła

1. Uszkodzenia błony bębenkowej
2. Durko M., Godycki-Ćwirko M., Kosiek K., Latkowski B. Choroby uszu, nosa, jamy ustnej, gardła i krtani, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3705-0
3. Janczewski G., Kosiek K., Latkowski B., Olszewski J. Algorytmy diagnostyki i postępowania w otorynolaryngologii, Termedia, Poznań 2010, ISBN 978-83-62138-41-8
4. Gryczyńska D. Otorynolaryngologia dziecięca, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2007, ISBN 83-7522-001-8