Heinego-Medina - charakterystyka, objawy

Wirus polio jest przenoszony drogą pokarmową lub wziewną. Na zainfekowanie w największym stopniu są narażone osoby mające kontakt z chorym lub jego wydzielinami, czemu sprzyja także brak przestrzegania podstawowych zasad higieny. Ze względu na utrudniony dostęp do bieżącej wody i środków sanitarnych wirus największe żniwo zbiera w krajach trzeciego świata. Mieszkańcy Europy objęci są obowiązkiem szczepienia przeciwko Heinego-Medina. W przebiegu choroby dochodzi do uszkodzenia nerwów obwodowych, czego konsekwencją może być kalectwo lub zgon pacjenta.

Po zainfekowaniu niebezpieczny mikrob zaczyna namnażać się w jelitach. Jeżeli organizm odpowiednio wcześnie nie rozpozna i nie zacznie zwalczać intruza, to zostaje on wchłonięty do układu krwionośnego i węzłów chłonnych – mówimy wówczas o zakażeniu poronnym. W takiej sytuacji organizm nadal ma szansę poradzić sobie z niebezpieczeństwem samodzielnie. Jeżeli jednak nasz system immunologiczny nie podejmie żadnych działań obronnych, to w ciągu 48 godzin patogen przedostaje się do ośrodkowego układu nerwowego, stając się przyczyną tzw. wiremii wtórnej.  Lokalizacja zmian chorobowych pozwala wyodrębnić 3 najczęściej występujące postaci schorzenia: rdzeniową, opuszkową oraz mózgową.

W zdecydowanej większości przypadków Heinego-Medina rozwija się w utajeniu, nie dając żadnych konkretnych objawów. U niektórych pacjentów występują jednak pewne symptomy, których charakter jest uzależniony od postaci choroby. W momencie zakażenia poronnego najczęściej pojawiają się dolegliwości przypominające grypę – przede wszystkim gorączka i ból gardła, którym często towarzyszy także biegunka.

W przypadku postaci porażennej – najbardziej zaawansowanego stadium choroby, wirus zaczyna niszczyć neurony ruchowe, co staje się bezpośrednią przyczyną nieodwracalnego porażenia – dochodzi do niesymetrycznego porażenia wiotkiego mięśni deformującego określone partie ciała.

Jeżeli u pacjenta rozwinie się rdzeniowa postać Heinego-Medina, to porażenie obejmuje przede wszystkim mięśnie kończyn dolnych (nieco rzadziej także górnych), mięśnie oddechowe oraz mięśnie tułowia. Znacznemu osłabieniu ulega siła mięśni, co może skutkować lekkimi niedowładami lub porażeniem całkowitym.

Mózgowa postać choroby Heinego-Medina objawia się gorączką, nadpobudliwością ruchową lub wręcz przeciwnie – nadmierną sennością, a także zaburzeniami świadomości. U chorego można zaobserwować dodatkowo sztywność oraz drżenie mięśni, drgawki, a w niektórych przypadkach także afazję, czyli upośledzenie lub całkowitą utratę zdolności mowy i ataksję – poważne zaburzenia koordynacji ruchowej.

Podstawą zdiagnozowania odmiany opuszkowej Heinego-Medina jest porażenie ośrodkowego rdzenia przedłużonego, a także układu krążenia, układu oddechowego i nerwów czaszkowych. Co więcej pacjent jest narażony na wystąpienie bardzo niebezpiecznych powikłań, takich jak zapalenie mięśnia sercowego, zaburzenia psychiczne czy też obrzęk płuc. Mimo wdrożonego, długiego, bo trwającego nawet 2 lata leczenia, aż jeden na trzech pacjentów umiera.

Stan pacjenta zarażonego wirusem polio pogarszają objawy współtowarzyszące, wśród których wymienić należy znacznie podwyższoną temperaturę ciała, silne bóle głowy, a także problemy z oddychaniem. Po siedmiu dniach lub nawet dwóch tygodniach od zainfekowania mogą pojawić się ponadto symptomy zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. Ogromnym zagrożeniem dla pacjenta jest porażenie mięśni oddechowych, które bywa bezpośrednią przyczyną jego zgonu.

Wirus w postaci uśpionej może przebywać w naszym organizmie przez wiele lat. Znane są przypadki, kiedy to porażenie mięśni wystąpiło nawet 20–30 lat po zakażeniu. W takich sytuacjach mamy do czynienia z tzw. zespołem post-polio.

Najlepszą metodą zapobiegania chorobie jest przyjęcie szczepionki, którą w Polsce refunduje fundusz zdrowia. Jest podawana ona w 3 dawkach – jednej dożylnej (w trzecim lub czwartym miesiącu życia dziecka) i dwóch doustnych. Jeżeli natomiast chodzi o terapię, to obecnie leczenie Heinego-Medina odbywa się objawowo – jego celem jest złagodzenie dokuczliwych symptomów. Przebywający w izolacji chory otrzymuje środki o działaniu przeciwbólowym i rozkurczającym mięśnie. Pacjenci są poddawani także rehabilitacji zapobiegającej zesztywnieniu mięśni.