Praca może wydłużać życie. Naukowcy podali konkretne liczby

Przejście na emeryturę kojarzy się przede wszystkim z odpoczynkiem i większą ilością wolnego czasu. Okazuje się jednak, że rezygnacja z aktywności zawodowej nie zawsze musi być najkorzystniejszym rozwiązaniem z punktu widzenia zdrowia. Naukowcy od lat analizują, jak moment zakończenia kariery wpływa na długość życia i ryzyko rozwoju poważnych chorób.

Interesujących wyników dostarczyło badanie opublikowane w 2016 r. w czasopiśmie "Journal of Epidemiology and Community Health". Objęto nim około 3 tys. osób, a okres obserwacji wynosił 18 lat. Naukowcy ustalili, że każdy dodatkowy rok pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego wiązał się z ryzykiem zgonu niższym o 9–11 proc. Zależność utrzymywała się również po uwzględnieniu stanu zdrowia uczestników.

Podobne wnioski płyną z analizy opublikowanej rok wcześniej w "Preventing Chronic Disease". Badanie obejmujące 83 tys. starszych osób wykazało, że seniorzy kontynuujący pracę po 65. roku życia około trzykrotnie częściej oceniali swój stan zdrowia jako dobry niż osoby przebywające na emeryturze. Jednocześnie o połowę rzadziej zgłaszali poważne problemy zdrowotne, w tym choroby serca i nowotwory.

Wyniki te nie oznaczają jednak, że samo pozostawanie na rynku pracy chroni przed chorobami. Możliwe, że osoby w lepszej kondycji zdrowotnej po prostu częściej decydują się na kontynuowanie zatrudnienia.

Korzyści wynikające z dłuższej pracy nie muszą ograniczać się do regularnych dochodów. Równie ważne może być utrzymywanie codziennej aktywności umysłowej i kontaktów społecznych. Wykonywanie obowiązków zawodowych często wymaga koncentracji, zapamiętywania informacji, planowania i rozwiązywania problemów. To z kolei angażuje funkcje poznawcze, których sprawność może pogarszać się wraz z wiekiem. Niektóre badania wykazały nawet związek między późniejszym przechodzeniem na emeryturę a mniejszym ryzykiem demencji.

Istotne znaczenie mają również relacje z innymi ludźmi. Praca daje możliwość regularnych spotkań i rozmów, ograniczając ryzyko izolacji społecznej. Dla części seniorów oznacza także więcej codziennego ruchu, który korzystnie wpływa na układ krążenia i ogólną sprawność organizmu.

Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że współcześnie wiele zawodów wymaga mniejszego wysiłku fizycznego niż kilkadziesiąt lat temu. Dzięki temu osoby starsze mogą dłużej wykonywać swoje obowiązki bez nadmiernego obciążania organizmu.

Nie każda praca przynosi jednak korzyści. W przypadku osób wykonujących ciężkie obowiązki fizyczne wydłużanie aktywności zawodowej może zwiększać ryzyko urazów. Z kolei przewlekły stres, nadmiar obowiązków czy wypalenie zawodowe mogą negatywnie wpływać na zdrowie psychiczne i układ sercowo-naczyniowy.

Potwierdzają to również badania dotyczące samych korzyści płynących z zakończenia kariery. W analizie opublikowanej w 2010 r. w "The BMJ", obejmującej 14 tys. osób, wykazano, że przejście na emeryturę wiązało się ze znacznym zmniejszeniem zmęczenia fizycznego i psychicznego oraz złagodzeniem objawów depresyjnych.

Jak wyjaśnia Nicole Maestas, badaczka z Harvard Medical School zajmująca się zdrowiem i procesami starzenia, wyniki analiz nie są jednoznaczne. – Niektóre badania wykazują mniejsze korzyści, brak korzyści, a czasami nawet szkodliwy wpływ. Jednak ogólnie wyniki częściej wskazują na pozytywne efekty – podkreśla ekspertka na łamach Harvard Health Publishing.

Zdaniem specjalistki kluczowe znaczenie ma nie tyle sam wiek zakończenia pracy, ile to, czy wykonywane zajęcie przynosi satysfakcję i nie stanowi nadmiernego obciążenia.

– Tak, jeśli możesz. Ale rozsądnie wybieraj to, co robisz. Nie pozostawaj w pracy, której nienawidzisz. Spróbuj znaleźć zajęcie, które ma dla ciebie znaczenie i daje poczucie celu. Jeśli jesteś szczęśliwy w pracy, może to być jeden z sygnałów, że praca korzystnie wpływa na twoje zdrowie – radzi Maestas.

Źródło: Harvard Health Publishing, "Working later in life can pay off in more than just income", 1 czerwca 2018.