Wiek biologiczny - co oznacza, jak go ustalić i obniżyć?

Wiek biologiczny człowieka z definicji to stan zaawansowania rozwojowego w każdej fazie życia. Parametr ten umożliwia ocenę organizmu człowieka w odniesieniu do standardu wyznaczanego przez normy rozwojowe, które są wartością średnią cechy dla danej klasy wieku. Oznacza to, że wiek biologiczny mierzony jest według indywidualnego zegara człowieka i dotyczy kondycji organizmu oraz stylu życia, a nie daty wpisanej w akcie urodzenia.

Wiek biologiczny odnosi się do stanu zdrowia i kondycji, wydolności narządów, ale i stopnia mineralizacji kości czy proporcji i sylwetki ciała. Każdy przecież starzeje się w innym tempie, a narządy wewnętrzne ulegają zmianom w różnym stopniu.

Wiek biologiczny człowieka dotyczy między innymi:

• wieku kostnego (stopień mineralizacji kości, stopień zrostu nasad z trzonami kości długich, stan zrastania szwów czaszkowych, procesy zaniku istoty gąbczastej, procesy demineralizacyjne, w tym osteoporoza),
• wieku zębowego (wiek ząbkowania, wymiana zębów mlecznych na stałe, stopień starcia zębów, zmiany inwolucyjne aparatu żucia),
• wieku fizjologicznego (dojrzewania, menopauzy, andropauzy, stan wydolności fizjologicznej innych funkcji organizmu),
• wieku proporcji ciała odnoszącego się głównie do okresu wzrastania (relacje długości między kończynami i ich stosunek do długości tułowia oraz ogólnej wysokości ciała),
• wieku sylwetki (postawa, ilość i dystrybucja tkanki tłuszczowej).

Można więc mówić o wieku zębów, wieku kostnym, wątroby, a nawet sylwetki.

Wiek biologiczny odnosi się do „stopnia wyeksploatowania organizmu”. Nie jest tym samym co wiek w kontekście metryki. Trzeba sobie bowiem uświadomić, że dwie osoby w tym samym wieku kalendarzowym nie starzeją się w takim samym stopniu. Dlaczego?

Oczywiste jest, że rzeczywisty wiek biologiczny determinowany jest przez wiele różnych czynników. Nie bez znaczenia są czynniki genetyczne, jednak te determinują postępowanie procesu starzenia w nie więcej niż 20 procentach.

Oznacza to, że na proces starzenia w dużej mierze wpływają inne czynniki, na przykład środowiskowe, takie jak styl życia (higieniczny i niezdrowy), także stres, nieleczone infekcje i choroby cywilizacyjne, niektóre operacje, substancje toksyczne i ciąża, ale również wolne rodniki i wywoływany przez nie stres oksydacyjny.

Aby ustalić swój wiek biologiczny, można wykonać darmowy test na wiek biologiczny, wykorzystać kalkulator wieku biologicznego lub zdecydować się na laboratoryjne badanie długości telomerów wykonywane z krwi.

Wiek biologiczny - badanie długości telomerów

W laboratoriach medycznych można wykonać badanie telomerów w leukocytach krwi. To fragmenty DNA zlokalizowane na końcu chromosomu, które zabezpieczają go przed uszkodzeniem podczas kopiowania.

Ponieważ telomer skraca się z wiekiem, za każdym razem, gdy komórka się dzieli, dochodzi do skrócenia każdego z jej chromosomów (co jest naturalne), jego długość jest wskaźnikiem eksploatacyjnym organizmu.

W momencie skracania się telomerów następuje zahamowanie powielania się komórek i dochodzi do ich śmierci. Za ich odbudowę odpowiada enzym o nazwie telomeraza, jednak w tkankach dorosłych nie ma dostatecznej ilości telomerazy, by regenerować komórki.

Trzeba także pamiętać, że na długość telomerów (tak jak na wiek biologiczny i starzenie się organizmu) szkodliwy wpływ ma wiele różnych czynników zewnętrznych (głównie fatalna dieta, stresujący tryb życia, przepracowanie i przemęczenie, brak aktywności fizycznej, nieleczone bądź nieodpowiednio kontrolowane choroby).

Badanie wieku biologicznego pomaga określić wiek biologiczny, jest markerem jakości procesu starzenia oraz markerem zaburzonej równowagi między wolnymi rodnikami a antyoksydantami.

Specjaliści przekonują, że ponieważ wiek biologiczny jest elastyczny, stąd teoretycznie procesy starzenia się można opóźnić. Jak spowolnić upływ czasu?

By spowolnić proces starzenia trzeba dbać o sobie: przede wszystkim unikać sytuacji stresogennych, jeść regularne, dobrze zbilansowane posiłki przygotowane z różnorodnych produktów dobrej jakości, przestrzegać zasad racjonalnej diety, dbać o aktywność fizyczną, ale także relaks, odpoczynek i przyjemności oraz regenerujący, zdrowy sen.