Przyczyny biegunki u dziecka

Biegunka u dzieci może pojawić się w różnych okolicznościach, niemniej jednak zawsze jest uciążliwym problemem i nie wolno jej lekceważyć. Biegunki to zmora wczesnego dzieciństwa i chyba nie ma malucha, który w pierwszych latach życia nie przebyłby choć jednego epizodu biegunkowego. Przyczyny biegunek u dzieci są różne, od zwykłej niestrawności, zatrucia pokarmowego, poprzez zakażenia bakteryjne czy pasożytnicze aż po infekcje wirusowe.

1. Przyczyny biegunki u dzieci

Biegunka to nic innego jak reakcja obronna organizmu na atak substancji toksycznych bądź czynników chorobotwórczych. Charakteryzuje się zwiększoną liczbą stolców oddawanych w ciągu doby, mających płynną konsystencję. Podrażnione jelita kurczą się, przyspieszają ruchy perystaltyczne i przesuwanie pokarmu. Biegunka u dzieci definiowana jest jako oddawanie w ciągu dwunastu godzin pięciu lub więcej stolców o luźnej konsystencji albo częsta defekacja z obecnością krwi, śluzu lup ropy.

Zobacz film: "Jak pozbyć się biegunki?"

Biegunka najczęściej wywoływana jest przez bakteryjne zakażenie błony śluzowej jelit. Może się jednak pojawić również w przypadku chorób niezwiązanych z układem pokarmowym, takich jak zapalenie ucha środkowego, zapalenie płuc czy grypa żołądkowa. Biegunka u małych dzieci najczęściej występuje w wyniku zakażeń wirusowych, bakteryjnych, pasożytniczych, wskutek nietolerancji pokarmowej i błędów w żywieniu lub z powodu powikłań po antybiotykoterapii.

Biegunka u dzieci występująca łącznie z wymiotami jest szczególnie niebezpieczna, bo szybko prowadzi do odwodnienia organizmu. Luźne stolce i wymioty są charakterystyczne przy rotawirusowym zapaleniu żołądka i jelit. Zdarza się, że wygląd kału przypomina mocz. Taka sytuacja ma jednak miejsce stosunkowo rzadko. U dzieci powyżej trzeciego roku życia podczas zapalenia żołądka i jelit może występować ból brzucha.

W zimie biegunka najczęściej jest powodowana przez infekcję wirusową. Jej wystąpienie poprzedzone jest zakażeniem układu oddechowego (katar, kaszel, przekrwione gardło, gorączka). W lecie za biegunkę u dziecka częściej odpowiada zatrucie pokarmowe, zakażenie pasożytnicze lub bakteryjne (salmonelloza, szigeloza, lamblioza). Biegunka może też wystąpić na skutek zatrucia lekami, substancjami toksycznymi i metalami ciężkimi.

Szczególnie niepokojąca jest biegunka przewlekła. Tego typu biegunka trwa dłużej niż dwa tygodnie. Najczęstszą przyczyną biegunki przewlekłej jest ostre zapalenie jelit. Biegunka u dzieci do trzeciego roku życia wynika często z faktu, że najmłodsi nie radzą sobie z przeżuwaniem pokarmu. To charakterystyczne dla maluszków zjawisko nazywane jest biegunką małych dzieci. W przypadku biegunki przewlekłej niezbędna jest konsultacja z lekarzem. Inne przyczyny biegunek przewlekłych u dzieci, to zespół złego wchłaniania wywoływany przez chorobę trzewną, nietolerancja na krowie mleko, alergia, niewłaściwe karmienie piersią i nieprawidłowości anatomiczne w budowie jelit. Inną przyczyną występowania przewlekłej biegunki u dzieci jest choroba trzewna. Chorzy powinni stosować dietę bezglutenową, której trzeba przestrzegać przez całe życie. Zdarza się, że po jakimś czasie stosowania diety można ją odstawić i odżywiać się normalnie. Niestety, takie postępowanie nie oznacza całkowitego wyleczenia. Może się okazać, że po paru latach ponownie trzeba będzie spożywać produkty, które nie zawierają glutenu.

2. Objawy biegunki u niemowląt

Pierwszy stolec u noworodka jest ciągnący, ciemny, przypominający nieco gumę – tzw. smółka. U dziecka karmionego piersią stolce do drugiego miesiąca życia są najczęściej żółto-mleczne i mogą wyglądem przypominać jajecznicę. Ilość wypróżnień u zdrowego niemowlęcia może wahać się od jednego do siedmiu, w zależności od tego, ile razy w ciągu doby karmione jest dziecko. O biegunce u dziecka karmionego piersią świadczy nagłe zwiększenie liczby stolców, duża ilość śluzu i pogorszenie samopoczucia. Niemowlęta karmione naturalnie rzadziej jednak zapadają na biegunkę i przechodzą ją lżej.

Jak poznać u niemowlęcia, że występuje biegunka, skoro wypróżnia się ono często w ciągu dnia? Na biegunkę u niemowląt mogą wskazywać takie objawy, jak:

  • nagłe zwiększenie częstotliwości oddawania stolca – nieadekwatne do ilości karmienia,
  • wygląd kupy – rzadkie, płynne stolce, o zielonkawym zabarwieniu, często z domieszką śluzu, ropy albo krwi,
  • nieprzyjemny i bardzo intensywny zapach kupy, np. przypominający zgniłe jaja,
  • odparzenia pupy i zaczerwienienie okolic odbytu.

Podczas biegunki u maluszka ważne jest zapobieganie odparzeniom, gdyż kwaśny stolec szybko podrażnia skórę niemowlaka. Po każdym wypróżnieniu pupę należy umyć wodą, dokładnie osuszyć i natłuścić. Pieluchy powinno się zmieniać jak najczęściej i wietrzyć pośladki.

3. Rodzaje i leczenie biegunek u dziecka

W zależności od przyczyny powodującej biegunkę może się ona objawiać w różny sposób.

  • Biegunka łagodna – zwana inaczej niestrawnością. Dziecko oddaje kilka luźnych, pienistych stolców na dobę. Czuje się przy tym dobrze, nie ma gorączki ani wymiotów. Należy wówczas wyeliminować na dwa dni inne pokarmy i karmić dziecko wyłącznie piersią. W przypadku malca karmionego butelką stosuj dietę bezmleczną i bezglutenową, podając zmiksowaną marchewkę z mięsem, kleik ryżowy, tarte jabłko. Takie postępowanie z reguły przynosi poprawę.
  • Biegunka średnio ostra – dziecko oddaje kilka do kilkunastu stolców na dobę, jest w złym humorze, wyraźnie osłabione, płacze, traci na wadze. Może wykazywać objawy odwodnienia, a także mieć gorączkę. Czasem wymiotuje. U maluszka karmionego piersią nie przerywaj karmienia, natomiast po porozumieniu się z lekarzem podawaj mu roztwór gastrolitu, np. dwie łyżeczki co pół godziny. Dziecku karmionemu butelką na 4 godziny odstaw mieszanki mleczne i stosuj „dietę wodną”. Potem powoli włączaj kleik ryżowy, marchwiankę - miksowaną marchew z mięsem, a na końcu dopiero mleko modyfikowane.
  • Biegunka ciężka – dziecko oddaje kilkanaście wolnych stolców na dobę z dużą ilością gazów i śluzu, wymiotuje, nie chce pić, jest senne, może mieć gorączkę. Ma wyraźne objawy odwodnienia, zapadnięte oczy, oddaje mało moczu. Uwaga, taki stan jest groźny! Potrzebne jest nawadnianie kroplówką. Potem postępuj podobnie jak w przypadku biegunki średnio ciężkiej. Oczywiście malec musi być pod kontrolą lekarza.
  • Biegunka toksyczna – to najcięższa postać biegunki. Dziecko oddaje dużo wodnistych lub śluzowych stolców, czasem z domieszką krwi. Jest zamroczone, może mieć wysoką gorączkę, wymiotuje. Powinno jak najszybciej znaleźć się w szpitalu, gdzie zostanie zastosowane nawodnienie za pomocą kroplówki – niezbędne, by uchronić dziecko przed odwodnieniem oraz zapewnić odpowiednią ilość elektrolitów.
  • Biegunka spowodowana alergią lub nietolerancją pokarmową – wyeliminowanie alergenu powoduje ustąpienie dolegliwości. Czasem dodatkowo potrzebne jest leczenie farmakologiczne. Biegunka spowodowana nietolerancją pokarmową rzadziej wywołuje gwałtowne objawy choroby, nie towarzyszy jej też gorączka.

Bardzo ważne jest, aby podczas biegunki podawać dziecku dużo płynów. W niektórych przypadkach na skutek odwodnienia maleństwo musi przebywać w szpitalu i być wspomagane kroplówką. Normalną dietę dobrze jest zastąpić, dając dziecku glukozę lub roztwór sacharozy, herbatki lub lekko soloną wodę. Dobrze jest podawać dziecku coś lekkostrawnego, papkowatego. Pamiętaj, że w czasie biegunki i tuż po ustąpieniu jej objawów nie wolno podawać niemowlętom soków owocowych, mleka modyfikowanego ani glutenu. Wskazane jest karmienie piersią, podawanie marchwianki, miksowanych zup jarzynowych, kleiku ryżowego. Zaburzone trawienie poprawiają probiotyki lub inne preparaty zawierające dobroczynne bakterie, które przywracają w jelitach właściwą mikroflorę.

4. Jak rozpoznać zatrucie pokarmowe?

Zatrucie pokarmowe u dzieci może przebiegać różnie, w zależności od wieku malca i ilości spożytego nieświeżego pokarmu. Jeśli silna biegunka trwa dłużej niż dwa dni i towarzyszy jej osłabienie dziecka, należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Objawy, które mogą świadczyć o zatruciu pokarmowym, poza częstszym oddawaniem stolca, to luźna wodnista konsystencja kału ze śluzem lub krwią, wymioty oraz bóle brzucha. Może pojawić się też gorączka, ale nie musi. Biegunki spowodowanej zatruciem pokarmowym nie należy lekceważyć. Prowadzić może do groźnych powikłań: odwodnienia, niedoborów elektrolitowych, niedokrwistości, wstrząsu.

Aby zapobiegać zatruciom u dzieci, należy wybierać odpowiednie produkty żywnościowe i sprawdzać ich datę ważności. Ponadto, liczy się sposób przygotowywania produktów – nie wolno maluchom podawać niegotowanych jarzyn czy niedogotowanego i nierozdrobnionego mięsa. Dieta powinna być urozmaicona i bogata w składniki odżywcze. Warto też dbać o zasady higieny i myć ręce przed podaniem dziecku pożywienia. Najbezpieczniejsze jest jak najdłuższe przystawianie dziecka do piersi. Przez pierwsze dni biegunki spowodowanej zatruciem pokarmowym należy zrezygnować z pokarmów stałych i ograniczyć dietę do picia płynów. Wskazana jest ciepła woda przegotowana lub herbatka z mięty. Potem jadłospis można urozmaicać o kleiki ryżowe.

5. Objawy biegunki rotawirusowej

Objawy zakażenia rotawirusem są bardzo charakterystyczne. Po okresie wylęgania, trwającym 1-3 dni, pojawia się zwykle niewielka gorączka oraz wymioty. Są one niekiedy bardzo intensywne, trwają jednak nie dłużej niż dwie doby. Zaraz potem lub wraz z wymiotami dziecko zaczyna oddawać wodniste, niekiedy tryskające stolce. Bardzo silna biegunka rotawirusowa prowadzi w 83% przypadków do odwodnienia. Niekiedy, jeśli dziecko miało już kontakt z rotawirusem lub było szczepione, przebieg choroby może być łagodny i objawiać się jedynie jednorazowymi wymiotami i pojedynczymi wolnymi stolcami. Szczepionka na rotawirusy jest bardzo skuteczna i zapobiega ciężkim przypadkom choroby. Podawana jest niemowlętom do drugiego roku życia.

spis treści
rozwiń
Następny artykuł: Biegunka u dziecka

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!