Radioterapia przerzutów raka piersi

W przypadku raka piersi przerzuty mogą się szerzyć zarówno przez drogi chłonne jak i przez krew. Najczęściej nowotwór rozsiewa się do mózgu, kości, płuc i wątroby. W przypadku wykrycia przerzutów raka piersi, nie jest zalecane leczenie chirurgiczne. Czasami próby leczenia operacyjnego są podejmowane w celu zwalczenia dolegliwości bólowych a także przy zapobieganiu i leczeniu powikłań raka piersi. Zazwyczaj stosuje się leczenie systemowe, czyli chemioterapię lub radioterapię oraz hormonoterapię. Rodzaj terapii jest indywidualnie dostosowany do pacjentki oraz tego, jak bardzo zaawansowana jest choroba.

Radioterapia jest szczególnie często stosowana w przypadku przerzutów do kości. Głównym jej zadaniem ma być zmniejszenie dolegliwości bólowych, a niekiedy także zahamowanie rozprzestrzeniania się choroby nowotworowej w układzie kostnym, szczególnie jeśli zostały wykryte zmiany o charakterze przerzutów w kręgosłupie. W radioterapii przerzutów raka piersi stosuje się głównie teleterapię (źródło promieniowania znajduje się na zewnątrz, w pewnej odległości od pacjenta) oraz izotopy promieniotwórcze. Teleradioterapia jest bardzo skuteczną metodą leczenia przeciwbólowego. Niestety napromieniowanie kości zwiększa ryzyko złamań patologicznych w i tak osłabionej przez nowotwór tkance. Dlatego przed rozpoczęciem radioterapii paliatywnej konieczne jest rozważenie wszystkich za i przeciw.

Faktem jest to, że po napromieniowaniu kości aż 80-90% pacjentów odczuwa zmniejszenie bólu, a 50-58% w ogóle przestaje go odczuwać. Całkowita dawka promieniowania wynosi w tym przypadku miedzy 15-30 Gy, przy czym jest ona podzielona na mniejsze dawki – w czasie jednej sesji pacjent otrzymuje 3-5 Gy. Cały cykl leczenia trwa zwykle ok. 2 tygodni. Większe dawki promieniowania dają lepszy efekt przeciwbólowy, niestety jednocześnie zwiększają ryzyko działań niepożądanych, w tym patologicznych złamań kości. W zależności od wyników badań obrazowych, które określają w jak wielu kościach istnieją przerzuty, różny jest zakres napromieniowania. Czasami istnieje konieczność napromieniowania nawet połowy ciała. Skuteczne jest także stosowanie teleterapii po zabiegu operacyjnym złamania patologicznego. Napromieniowanie nie tylko niweluje w tym przypadku dolegliwości bólowe, ale także zmniejsza ryzyko rozsiewu komórek nowotworowych, do którego mogłoby dojść na skutek operacji.

U wielu chorych bardzo poważnym problemem są przerzuty do kręgosłupa. Mogą one nie tylko powodować ucisk rdzenia kręgowego, a tym samym być przyczyną drętwienia kończyn, a nawet niedowładów, ale także być przyczyną złamań kręgosłupa. Jeśli pojawiają się bóle oraz objawy uciskowe na rdzeń kręgowy, konieczne jest natychmiastowe wykonanie rezonansu magnetycznego. Leczeniem z wyboru jest operacja lub radioterapia raka. Zależy to w dużej mierze od stanu pacjenta i stopnia zaawansowania nowotworu. Terapię należy rozpocząć jak najszybciej, a jej powodzenie jest w dużej mierze zależne od zaawansowania zmian uciskowych, niedowładu, a także tego, czy są przerzuty do innych kości. W przypadku przerzutów do kręgosłupa, można także oprócz teleradioterapii stosować izotopy promieniotwórcze, takie jak stront. Badania wykazały skuteczność takiego leczenia szczególnie w przypadku mnogich przerzutów do kości. Stosowanie strontu nie tylko zmniejsza dolegliwości bólowe, ale także poprawia sprawność chorego, a tym samym jakość życia. Minusem stosowania izotopów promieniotwórczych jest ich toksyczny wpływ na komórki krwi, co raczej wyklucza ten model terapii u pacjentek po chemioterapii.

Brak realnych szans na wyleczenie nie zwalnia z prowadzenia terapii, chyba, że pacjentka sobie tego życzy. Istnieje wiele metod, które może nie przedłużą życia, ale za to na pewno poprawią jego jakość. Walka z bólem to jedna z podstawowych zasad terapii przeciwnowotworowej. Radioterapia jest bardzo skuteczna w zwalczaniu bólów kości spowodowanych przerzutami z guza w sutku. Czasami stosuje się ją także w przypadku przerzutów do mózgu. W niektórych sytuacjach radioterapia pozwala także zahamować lub chociaż spowolnić rozsiew nowotworu.

Źródła

1. Jeziorski A., Szawłowski A., Towpik E., Chirurgia onkologiczna - tom 1-4, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3719-7
2. Brużewicz S., Wronkowski Z., Chemioterapia i radioterapia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 978-83-200-3273-4
3. Gardas-Skowrońska A., Kułakowski A., Onkologia. Podręcznik dla studentów medycyny., Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2737-3
4. Pawlicki M. Przerzuty nowotworowe do kości - nowe kierunki leczenia, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2004, ISBN 83-88778-61-7