Rak jelita grubego coraz częstszy u młodszych osób. Lekarz radzi, jak się przed nim chronić

W Polsce każdego roku około 20 tys. osób otrzymuje diagnozę raka jelita grubego, a nawet połowa pacjentów umiera z powodu tej choroby. Szacuje się przy tym, że ponad połowie przypadków można zapobiec, wprowadzając zmiany w codziennych nawykach. Specjaliści zwracają uwagę, że problemem w Polsce jest zbyt późne wykrywanie choroby, ponieważ wiele osób zgłasza się do lekarza dopiero wtedy, gdy pojawiają się wyraźne objawy.

Rak jelita grubego rozwija się zwykle powoli i przez długi czas może nie powodować charakterystycznych dolegliwości. Do najczęstszych sygnałów ostrzegawczych należą:

• utrzymujące się zmiany rytmu wypróżnień (np. naprzemienne zaparcia i biegunki),
• krew w stolcu,
• bóle brzucha,
• przewlekłe zmęczenie,
• niewyjaśniona utrata masy ciała.

Lekarze podkreślają, że takie objawy zawsze warto skonsultować z lekarzem, ponieważ wczesne wykrycie choroby znacząco zwiększa szanse na skuteczne leczenie.

Według gastroenterologa dr. Angada Dhillona istnieje wiele działań, które mogą zmniejszyć ryzyko zachorowania. - Dieta bogata w rośliny i błonnik, utrzymywanie prawidłowej masy ciała, aktywność fizyczna, unikanie palenia, ograniczenie alkoholu oraz radzenie sobie ze stresem odgrywają ważną rolę w utrzymaniu zdrowia jelit - wyjaśnia lekarz w rozmowie z Daily Mail.

Jednym z najważniejszych elementów profilaktyki raka jelita grubego jest sposób odżywiania. Eksperci zalecają ograniczenie spożycia czerwonego i przetworzonego mięsa, takiego jak boczek, kiełbasy czy wędliny. Badania wskazują, że spożywanie około 50 g przetworzonego mięsa dziennie może zwiększać ryzyko raka jelita grubego nawet o blisko 20 proc.

- Zalecenia obowiązujące w Wielkiej Brytanii, nakazujące ograniczenie spożycia czerwonego i przetworzonego mięsa do około 70 g dziennie, to praktyczny i potwierdzony badaniami sposób na zmniejszenie ryzyka zachorowania na raka jelita grubego, bez konieczności całkowitego unikania tych produktów - dodaje lekarz.

Znacznie korzystniejsze jest natomiast zwiększenie ilości błonnika pokarmowego w diecie. Znajduje się on m.in. w:

• warzywach i owocach,
• pełnoziarnistych produktach zbożowych,
• roślinach strączkowych,
• orzechach i nasionach.

Błonnik wspiera prawidłową pracę jelit i skraca czas kontaktu potencjalnie szkodliwych substancji ze ścianą jelita. Podczas fermentacji błonnika przez bakterie jelitowe powstają także krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, które wykazują działanie przeciwzapalne i mogą ograniczać zmiany komórkowe prowadzące do rozwoju nowotworu.

Badania pokazują, że osoby spędzające wiele godzin dziennie w pozycji siedzącej mają wyższe ryzyko rozwoju raka jelita grubego. Utrzymywanie prawidłowej masy ciała również jest istotne - szacuje się, że około 11 proc. przypadków tej choroby może być związanych z nadwagą lub otyłością. Regularny ruch pomaga zmniejszyć stan zapalny i stres oksydacyjny, które mogą prowadzić do uszkodzeń komórek.

Eksperci zwracają uwagę również na wpływ używek. Światowa Organizacja Zdrowia podkreśla, że nie istnieje całkowicie bezpieczna ilość alkoholu w kontekście ryzyka nowotworów. Podczas metabolizmu alkoholu powstaje acetaldehyd, toksyczny związek mogący uszkadzać DNA komórek. Palenie tytoniu także zwiększa ryzyko choroby, ponieważ sprzyja powstawaniu polipów jelita grubego, które z czasem mogą przekształcić się w nowotwór.

Eksperci podkreślają, że jednym z najważniejszych elementów profilaktyki są badania przesiewowe. - W jelicie wiele nowotworów nie zaczyna się od razu jako rak. Zwykle zaczynają się jako polipy - niewielkie zmiany na błonie śluzowej jelita. Jeśli takie zmiany zostaną wykryte odpowiednio wcześnie, często można je usunąć podczas kolonoskopii jeszcze zanim rozwinie się nowotwór - mówi lekarz.

Dlatego specjaliści zachęcają, aby nie ignorować niepokojących objawów oraz regularnie wykonywać badania profilaktyczne, szczególnie po 50. roku życia lub wcześniej w przypadku obciążenia rodzinnego.

Źródło: NHS, Daily Mail, WHO