Rak wątrobowokomórkowy – objawy, przyczyny, leczenie i rokowania

Rak wątrobowokomórkowy (HCC – Hepatocellular carcinoma) jest nowotworem, na który chorują głównie mężczyźni. Chorobę wykrywa się zwykle u osób powyżej 60. roku życia. Uznaje się, że HCC to najczęściej występujący pierwotny nowotwór złośliwy wątroby. Stanowi nawet 90% wszystkich przypadków zachorowań.

Rak wątrobowokomórkowy w 90% ma związek z marskością wątroby, która może być konsekwencją nadużywania alkoholu, zapalenia wątroby typu B i C (HBV, HCV), hemochromatozy, pierwotnej marskości żółciowej wątroby lub niedoboru alfa1-antytrypsyny.

To białko osocza krwi, produkowane w wątrobie, które między innymi odpowiada za hamowanie enzymu elastazy, która uszkadza tkankę łączną). Specjaliści zwracają uwagę, że znaczący wzrost ryzyka zachorowania na ten typ nowotworu dotyczy osób zmagających się z choroba alkoholową, które palą papierosy i chorują na wirusowe zapalenie wątroby.

Największe ryzyko rozwoju raka wątrobowokomórkowego jest związane z czynnikami, które posiadają zdolność do uszkadzania hepatocytów, to jest komórek wątroby. To:

• niealkoholowe stłuszczenie wątroby,
• cukrzyca,
• otyłość,
• stosowanie sterydów anabolicznych,
• stosowanie leków antykoncepcyjnych,
• uszkodzenie wątroby wywołane mikotoksyny wytwarzane przez szczepy Aspergillus w produktach żywieniowych (aflatoksyny).

Główną metodą profilaktyki raka wątrobowokomórkowego jest zapobieganie rozwojowi martwicy wątroby. Ogromne znaczenie ma szczepienie przeciwko HBV.

Wczesny rak wątrobowokomórkowy nie wywołuje objawów klinicznych. Ponadto symptomy mogą być niespecyficzne i odpowiadać objawom marskości wątroby. Objawy raka wątrobowokomórkowego zwykle pojawiają się w zaawansowanych stadiach. Do typowych symptomów HCC należy:

• ból w nadbrzuszu związany z powiększeniem miąższu wątroby i uciskiem na torebkę wątroby,
• wodobrzusze spowodowane niewydolnością wątroby,
• żółtaczka związana z uciskiem guza nowotworowego na drogi żółciowe,
• utrata masy ciała,
• encefalopatia wątrobowa, czyli zaburzenia wywołane przez substancje toksyczne wydzielane przez uszkodzone hepatocyty. Manifestują się jako zaburzenia koncentracji czy orientacji przestrzennej.

Poniżej prawego łuku żebrowego można wyczuć dolny brzeg wątroby, często także zmianę guzowatą. Gdy ta jest bardzo duża, obserwuje się uniesienie powłok w prawej okolicy nadbrzusznej.

W rozpoznaniu HCC wykorzystuje się badanie podmiotowe i przedmiotowe (wywiad lekarski i badanie palpacyjne). Pomocne są nieinwazyjne kryteria rozpoznania raka wątrobowokomórkowego opracowane przez Amerykańskie Towarzystwo ds. Badań nad Chorobami Wątroby (AASLD) wraz z Europejskim Towarzystwem Badania Wątroby (EASL).

Kluczowe są wyniki badań obrazowych, takich jak ultrasonografia (USG), tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny (MRI) w połączeniu z biopsją gruboigłową, która pozwala na pobranie materiału tkankowego.

Leczeniem z wyboru raka wątrobowokomórkowego u chorych bez marskości wątroby jest zabieg resekcji części wątroby z guzem nowotworowym. U chorych z marskością wątroby działania są podejmowane po określeniu rezerwy czynnościowej, która jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organu.

W leczeniu HCC rozważa się takie opcje jak termoablacja raka wątrobowokomórkowego, chemioterapia systemowa raka wątrobowokomórkowego, chemoembolizacja przeztętnicza raka wątrobowokomórkowego, nieodwracalna elektroporacja raka wątrobowokomórkowego, radioembolizacja raka wątrobowokomórkowego, ablacja mikrofalowa raka wątrobowokomórkowego, radioterapia raka wątrobowokomórkowego, terapia celowana raka wątrobowokomórkowego czy transplantacja wątroby.

Podjęcie leczenia jest ważne, a szanse leczenie raka wątrobowokomórkowego daje przede wszystkim wykrycie choroby na wczesnym etapie zaawansowania.

Rak wątrobowokomórkowy – rokowania

Czy rak wątroby jest uleczalny? Tego typu nowotwór jest jednym z szybciej rosnących i gorzej rokujących zmian. Jeśli chodzi o rokowania, specjaliści szacują, że w leczonych chirurgicznie postaciach wczesnych raka wątrobowokomórkowego 5-letnie przeżycie wynosi do 70%. Rokowanie u chorych z postaciami zaawansowanymi jest złe, ponieważ 5-letnie przeżycie dotyczy 10% chorych.