Retinopatia nadciśnieniowa - na czym polega, przyczyny i leczenie

Retinopatia nadciśnieniowa to ogół zmian obserwowanych w siatkówce w przebiegu nadciśnienia tętniczego. Jest to późne powikłanie nadciśnienia i choroba przewlekła oczu.

Wyróżnia się cztery stopnie retinopatii nadciśnieniowej (wg Scheiego):

• STOPIEŃ I - czynnościowe zmiany w naczyniach - tętnice zwężone, tętniczki rozciągnięte na swoim przebiegu,
• STOPIEŃ II - naczynia dodatkowe zmienione strukturalnie - tętnice o wyglądzie drutu miedzianego o nieregularnej średnicy; objaw skrzyżowania Salus-Gunna (na skrzyżowaniu żył z tętnicami),
• STOPIEŃ III - dodatkowe uszkodzenia siatkówki z krwawieniem i ogniskami degeneracji,
• STOPIEŃ IV - obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, zwyrodnienie siatkówki oka z bliznowaceniem i w końcowym efekcie odrywaniem się obkurczonej błony od podłoża ze stopniowo narastającymi zaburzeniami pola widzenia, a w efekcie ślepotą.

Przyczyną retinopatii są zwykle zmiany w naczyniach krwionośnych o charakterze ogólnoustrojowym, a zmiany w siatkówce są do nich wtórne.

Zaburzenia widzenia pojawiają się dopiero w zaawansowanym stadium zmian, początkowo pod postacią zaburzeń ostrości wzroku. Retinopatia nadciśnieniowa jest uszkodzeniem siatkówki w wyniku utrzymywania się wysokiego ciśnienia tętniczego krwi, w chorobie nadciśnieniowej i zatruciu ciążowym. We wczesnych okresach na dnie oka obserwuje się zwężenie tętnic. Wraz z postępem choroby pojawiają się krwotoki oraz ogniska niedokrwienia siatkówki, a później żółte osady lipidowe, układające się wokół obrzękniętej plamki żółtej. 


Farmakoterapia, zwykle prowadzona dożywotnio, jest leczeniem z wyboru w przypadku rozpoznania nadciśnienia tętniczego. 
W przypadku ludzi starszych nie jest wskazane stosowanie leków szybko i dramatycznie obniżających ciśnienie tętnicze w sytuacjach znacznego jego wzrostu. Udary niedokrwienne mózgu, w wyniku raptownego spadku ciśnienia, mogą być powodem ciężkiego kalectwa starszego człowieka.

Najchętniej stosowanymi lekami są beta-blokery i leki moczopędne (tiazydy). Coraz częściej i powszechniej stosowane są inhibitory konwertazy angiotensyny (kaptopryl, enalapryl, prindopryl, cilazaprul itd.), które aktywnie ingerują w układ renina-angiotensyna. Ciągle ważną pozycję zajmują blokery kanału wapniowego (werapamil, nitrendypina, felodypina, amlodypina). W użyciu są także środki wpływające na podkorową regulację ciśnienia tętniczego (klonidyna, rilmenidyna). 
Farmakoterapia powinna być prowadzona przez doświadczonego lekarza i w oparciu o obowiązujące standardy. Każda modyfikacja leczenia powinna być merytorycznie uzasadniona i uzgodniona z pacjentem.

Oprócz farmakoterapii niezwykle ważna jest zmiana w dotychczasowym stylu życia. Należy utrzymywać odpowiednią masę ciała, ograniczyć spożycie soli, zwiększyć spożycie potasu i magnezu oraz ograniczyć do minimum spożycie tłuszczów zwierzęcych, a także zwiększyć aktywność fizyczną.