Suplementy nie chronią kości seniorów? Zaskakujące wyniki badań

Upadki należą do najgroźniejszych, a zarazem najczęściej bagatelizowanych zagrożeń dla zdrowia i sprawności osób w podeszłym wieku. Statystyki pokazują, że niemal co trzeci senior po 65. roku życia doświadcza przynajmniej jednego upadku rocznie, a w grupie osób powyżej 80. roku życia odsetek ten jest jeszcze wyższy.

Z wiekiem naturalnie osłabiona siła mięśniowa, pogarszający się wzrok, zaburzenia równowagi oraz wolniejszy czas reakcji sprawiają, że nawet proste, codzienne czynności, takie jak wstanie z fotela, pokonanie progu czy sięgnięcie po przedmiot na wysokości, mogą zakończyć się utratą stabilności.

Głównym i najbardziej niebezpiecznym następstwem takich zdarzeń są ciężkie urazy narządu ruchu, wśród których dominują złamanie szyjki kości udowej oraz złamania miednicy i przedramienia.

W przypadku kości dotkniętych osteoporozą siła potrzebna do wywołania uszkodzenia jest minimalna – często wystarczy zwykłe potknięcie na dywanie. Tego typu urazy wymagają niemal zawsze skomplikowanego leczenia operacyjnego oraz długiej hospitalizacji, co dla organizmu osoby starszej stanowi ogromne obciążenie i drastycznie podnosi ryzyko powikłań ogólnoustrojowych.

Gwałtowna utrata mobilności zapoczątkowuje proces utraty sprawności. Wymuszone unieruchomienie w łóżku sprzyja szybkiemu zanikowi mięśni, powstawaniu odleżyn, infekcjom układu moczowego oraz groźnemu dla życia zapaleniu płuc.

Ponadto u wielu seniorów po pierwszym upadku rozwija się tzw. syndrom poupadkowy – lęk przed ponowną utratą równowagi prowadzi do samowolnego ograniczania jakiejkolwiek aktywności fizycznej. W efekcie sprawność pacjenta rośnie jeszcze wolniej, a uzależnienie od pomocy osób trzecich i opieki długoterminowej staje się trwałe.

Dlatego wśród zaleceń dla seniorów pojawia się suplementacja witaminą D i wapniem. Logika wydawała się prosta: wapń stanowi podstawowy budulec kości, a witamina D ułatwia jego wchłanianie w jelitach. Założenie, że "im więcej tych składników w tabletkach, tym mocniejsze kości", okazało się jednak zbytnim uproszczeniem skomplikowanej biologii człowieka.

Wokół powszechnej suplementacji od dawna narastały wątpliwości – jedne badania wykazywały jej korzyści, inne nie odnotowywały istotnych różnic. Zespół kanadyjskich badaczy postanowił uporządkować tę wiedzę, przeprowadzając obszerny przegląd systematyczny i metaanalizę opublikowaną w prestiżowym czasopiśmie medycznym "The BMJ".

Naukowcy przeanalizowali dane z 69 randomizowanych badań kontrolowanych (RCT), obejmujących łącznie ponad 153 tysiące osób dorosłych. Przeanalizowano wyniki pacjentów przyjmujących sam wapń, samą witaminę D lub oba te składniki łącznie, porównując je z grupami otrzymującymi placebo lub niemającymi wdrożonej suplementacji.

Rutynowe przyjmowanie wapnia i witaminy D (osobno lub razem) wykazało niewielki lub wręcz niezauważalny wpływ na spadek ryzyka złamań, w tym najgroźniejszego złamania szyjki kości udowej.

Suplementacja nie zmniejszyła liczby upadków wśród seniorów. Wnioski te okazały się niezależne od wieku, płci pacjentów, przebytych wcześniej złamań czy ilości wapnia dostarczanego w codziennej diecie.

Autorzy publikacji podkreślają, że ich wnioski dotyczą ogólnej populacji osób starszych, u których preparaty te stosuje się profilaktycznie i bez jednoznacznych wskazań medycznych.

Ważna uwaga: wyniki analizy nie oznaczają, że pacjenci z diagnozowaną, zaawansowaną osteoporozą, niedoborami klinicznymi czy będący w trakcie celowanego leczenia farmakologicznego powinni samodzielnie odstawiać przepisane leki.

Metaanaliza wskazuje jednak jednoznacznie: samodzielna, rutynowa suplementacja suplementami z apteki nie stanowi skutecznej tarczy chroniącej zdrowego seniora przed złamaniami.

Eksperci komentujący publikację wskazują, że ciężar profilaktyki powinien zostać przeniesiony na metody o znacznie lepiej udokumentowanej skuteczności.

Jednym z najlepszych sposobów na utrzymanie układu kostnego w dobrej kondycji są regularne ćwiczenia fizyczne poprawiające siłę mięśni, koordynację i równowagę, które w sposób udowodniony zmniejszają ryzyko upadków.

Seniorzy powinni też wyeliminować zagrożenia w swoich domach (np. śliskie dywaniki, wysokie progi, o które można się łatwo potknąć). Warto też nabyć meble z uchwytami, ale też stabilne drabinki z poręczami. Seniorzy nie powinni zapominać o diecie i regularnym wykonywaniu badań densytometrycznych (pomiar gęstości mineralnej kości).

Źródło: Medonet