Ile witaminy D jesienią? Nowe wytyczne lekarzy dla Polaków

Witamina D3, czyli cholekalcyferol, jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu, ze szczególnym uwzględnieniem kości, zębów oraz układu immunologicznego. Jak wyjaśnia dr inż. Magdalena Górska na łamach portalu Dietetycy.org, ludzki organizm potrafi syntetyzować witaminę D3 w skórze pod wpływem promieniowania UVB. W polskich warunkach klimatycznych jesienno-zimowe nasłonecznienie jest jednak zbyt słabe, co sprawia, że dodatkowa suplementacja staje się koniecznością.

Objawy niedoboru witaminy D3 często rozwijają się podstępnie i przez długi czas pozostają niezauważone. Do najczęstszych dolegliwości należą osłabienie mięśni, bóle kostno-mięśniowe oraz ogólne obniżenie sprawności fizycznej. Długotrwały brak dostatecznej ilości tej witaminy niesie za sobą poważne konsekwencje zdrowotne, takie jak krzywica u dzieci czy osteomalacja i osteoporoza u dorosłych. Ponadto niedobory mogą zwiększać podatność na infekcje oraz wiązać się z wyższym ryzykiem chorób autoimmunologicznych i wybranych nowotworów.

Instytucje naukowe, w tym Polskie Towarzystwo Pediatryczne oraz Polskie Towarzystwo Endokrynologiczne, przygotowały precyzyjne zalecenia dotyczące dziennego przyjmowania witaminy D3:

• noworodki i niemowlęta do 12. miesiąca życia powinny otrzymywać stałą dawkę w wysokości od 400 do 600 IU dziennie,
• dzieci w wieku od 1 do 10 lat w okresie jesienno-zimowym potrzebują od 600 do 1000 IU na dobę. Dawkę tę można zwiększyć po konsultacji z lekarzem w przypadku dzieci z grup ryzyka, np. z nadwagą lub ograniczonym kontaktem ze słońcem,
• osoby dorosłe powinny przyjmować od 800 do 2000 IU dziennie, ze szczególnym uwzględnieniem miesięcy od października do kwietnia,
• seniorzy po 65. roku życia oraz osoby z osteoporozą wymagają regularnej, całorocznej suplementacji na poziomie do 2000 IU na dobę. Celem jest utrzymanie stężenia 25(OH)D we krwi na poziomie powyżej 30 ng/ml.

Polskie normy są w pełni spójne z rekomendacjami międzynarodowych organizacji, takich jak European Food Safety Authority (EFSA) oraz European Society for Clinical and Economic Aspects of Osteoporosis, Osteoarthritis and Musculoskeletal Diseases (ESCEO).

Witamina D3 występuje głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego. Do jej najlepszych źródeł należą tłuste ryby morskie (łosoś, makrela, śledź, sardynki), tran, żółtka jaj, wątróbka oraz wybrane produkty mleczne. Należy jednak pamiętać, że dostarczenie odpowiedniej ilości witaminy D3 wyłącznie poprzez codzienne posiłki jest niezmiernie trudne, dlatego w okresie jesienno-zimowym podstawę profilaktyki stanowi prawidłowo dobrana suplementacja.

– Pamiętajmy, że branie wyższych dawek niż zalecane nie przyniesie dodatkowych korzyści. To mit. Nie ma badań, które potwierdzają, że przy ogromnych dawkach poza kontrolą lekarską witamina D zadziała lepiej, silniej. Można sobie natomiast zaszkodzić, a efekt może być odwrotny do oczekiwanego – przestrzegał w rozmowie z WP abcZdrowie dietetyk Kamil Paprotny.

O tym, jak niebezpieczne mogą być takie dawki witaminy D, przekonała się jedna z pacjentek endokrynologa i obesitologa dr n. med. Szymona Suwały. Lekarz przestrzega, że z suplementacją łatwo przesadzić i wpędzić się w poważne problemy.

– Niestety, pacjenci, którzy przyjmują nadmierne dawki witaminy D, wcale nie są rzadkością. Wręcz przeciwnie, w każdym tygodniu mam pacjentów, wśród których zdarzają się także i tak ekstremalne sytuacje. Jedna z moich pacjentek trafiła do szpitala w stanie zagrożenia życia, bo zażywała 50 tys. jednostek dziennie w formie preparatu paszowego dla koni – przyznał w rozmowie z WP abcZdrowie dr Szymon Suwała.

– Stężenie witaminy D w surowicy przekroczyło 420 ng/ml, przy optymalnym poziomie 30–80 ng/ml i normie, której nie należy przekraczać na poziomie 100 ng/ml. Powyżej tych wartości witamina D może być już dla organizmu toksyczna. W przypadku tej pacjentki wystąpiło skrajne odwodnienie, doszło do kamicy nerkowej, zaburzeń rytmu serca i osłabienia. Udało się ją uratować, ale leczenie trwało ponad pół roku – zaznaczył lekarz.

Jakie objawy mogą świadczyć o nadmiarze witaminy D w organizmie? Oto kilka oznak, które powinny wzbudzić nasz niepokój:

• zbyt częste oddawanie moczu,
• nudności,
• wymioty,
• zmęczenie,
• osłabienie,
• ból brzucha,
• ból głowy,
• utrata apetytu,
• problemy jelitowe (najczęściej zaparcia),
• trudności z koncentracją i problemy z pamięcią,
• wzmożone pragnienie,
• pogorszenie nastroju i tzw. huśtawki, a czasem nawet depresja.

Źródło: WP abcZdrowie, Polskie Towarzystwo Pediatryczne, Polskie Towarzystwo Endokrynologiczne,