Syndrom hawański – objawy, przyczyny i postępowanie

Syndrom hawański to zespół chorobowy obserwowany u pracujących za granicą urzędników rządowych USA i personelu wojskowego. Mówi się o nim od 2016 roku, kiedy to amerykańscy i kanadyjscy dyplomaci stacjonujący w Hawanie na Kubie zaczęli się skarżyć na niepokojące dolegliwości, które trudno było i jest wytłumaczyć chorobą organiczną.

Pierwsze informacje mówiły o kilku przypadkach wśród osób pracujących w ambasadzie USA w Hawanie. Po jakimś czasie dołączyło do nich wielu amerykańskich dyplomatów i pracowników wywiadu, którzy przebywali na placówkach w różnych krajach Azji oraz w Europie (Wiedniu, Paryżu, Genewie).

Objawy występowały także u oficerów Centralnej Agencji Wywiadowczej (CIA) prowadzących działalność szpiegowską, a także dyplomatów i żołnierzy przebywających w Chinach. W październiku 2021 r. liczba osób dotkniętych „syndromem hawańskim” przekroczyła 200.

Pierwsze doniesienia z 2016 r. na temat syndromu hawańskiego mówiły o kilkudziesięciu osobach, które zgłaszały wystąpienie nagłych silnych zawrotów i bólów głowy oraz napadów nudności. Inne objawy zespołu hawańskiego to:

• zaburzenia pamięci, kłopoty z koncentracją, ale i poważniejsze zaburzenia pracy mózgu,
• problemy ze snem,
• ból karku,
• migrena,
• szumienie i dzwonienie w uszach, problemy ze słuchem oraz inne zaburzenia neurologiczne,
• problemy z ciśnieniem tętniczym.

W kilku przypadkach objawy okazały się długotrwałe. Niektóre ofiary doświadczają chronicznych, potencjalnie nieodwracalnych objawów i bólu, co może sugerować trwałe uszkodzenie mózgu.

Choć minęło sporo czasu, do dziś w kontekście syndromu hawańskiego trudno o jednoznaczne stanowisko i satysfakcjonujące wyjaśnienie. Kwestie z nim związane są skomplikowane, a sprawa tajemnicza. Budzi też wiele kontrowersji.

Wnikliwą analizę sytuacji i rzetelne badanie źródeł syndromu hawańskiego oraz mechanizmów dodatkowo utrudnia to, że wiele przypadków wciąż pozostaje utajnionych (np. przez CIA, które nie ujawnia liczby swoich poszkodowanych pracowników).

Co wiadomo? Opinie i hipotezy zmieniają się jak w kalejdoskopie, a naukowcy co do przyczyn syndromu hawańskiego nie są zgodni. Pod uwagę brane są czynniki medyczne, środowiskowe i zewnętrzne.

Syndrom hawański – czynniki medyczne i środowiskowe

W 2018 roku naukowcy stwierdzili, że syndrom hawański jest wynikiem bólu psychogennego, który jest zaburzeniem krótko- lub długotrwałym (zaburzenia konwersyjne). Jego podłożem są problemy i konflikty natury psychologicznej. Uznano, że pierwsze zgłoszenie wywoływało lawinę podobnych symptomów u pracowników tej samej placówki dyplomatycznej.

W podobnym tonie wypowiedział się kilka miesięcy temu dziennikarz "New York Times", powołując się na CIA. W myśl tej opinii większość przypadków syndromu hawańskiego to wynik warunków środowiskowych, nierozpoznanych chorób lub stresu.

Syndrom hawański – czynniki zewnętrzne

Jedną z możliwych rozpatrywanych przyczyn syndromu hawańskiego stało się także działanie wrogich sił, które za pomocą nowoczesnych technologii atakowały amerykańskich pracowników rządowych. Media uznały, że to zorganizowana akcja FSB (Rosyjskiego Wywiadu) zorientowana na eliminację amerykańskich dyplomatów i wojskowych.

Po przebadaniu grupy osób pracujących na Kubie, w Chinach oraz oficerów służb wywiadowczych działających w Rosji, naukowcy podejrzewali atak bronią soniczną, czyli dźwiękową. Podobne objawy są bowiem wywoływane przez silne infradźwięki, które są niższe od słyszalnych. W styczniu 2018 r. taki scenariusz wykluczono.

Z kolei naukowcy z National Academies of Sciences, Engineering and Medicine orzekli, że dolegliwości dyplomatów mogą być spowodowane ukierunkowanym impulsem energii elektromagnetycznej w zakresie częstotliwości radiowych, w tym mikrofal (promieniowanie mikrofalowe).

Według przekazów medialnych do ataków miało dochodzić przy użyciu urządzeń znajdujących się w domach dyplomatów lub w ich bliskim położeniu.

Zgłoszenia kolejnych osób zmagających się z syndromem hawańskim, które napływały z całego świata, doprowadziły do uchwalenia przez Izbę Reprezentantów tzw. „Ustawy Hawańskiej”.

W jej myśl urzędnicy, którzy padli ofiarą „ataków”, otrzymają stosowne odszkodowania. Ustawa zapewniająca wsparcie finansowe ofiarom syndromu hawańskiego została podpisana przez prezydenta.