Lekarze biją na alarm. Tego nigdy nie rób w czasie mrozu

Zima może być dla serca śmiertelnie groźna i nie jest to żadna przesada. Lekarze obserwują, że przy niskich lub ujemnych temperaturach do szpitala trafia znacznie więcej osób z problemami kardiologicznymi. Szacuje się, że nawet ok. 3-4 proc. zawałów wiąże się z zimą.

– Zima to niebezpieczny czas dla serca, zwłaszcza dla osób, które mają już jakieś problemy kardiologiczne. Co roku, w tym czasie obserwujemy wzrost liczby pacjentów z zawałem mięśnia sercowego czy zaostrzeniem choroby wieńcowej – ostrzegała w rozmowie z WP abc Zdrowie kardiolog dr hab. n. med. Marta Kałużna-Oleksy.

Dodała, że gwałtowny wysiłek fizyczny w taką pogodę może doprowadzić nawet do śmierci. Potwierdzają to także statystyki – Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne (American Heart Association) ostrzega, że nagły oraz intensywny wysiłek i niskie temperatury mogą być dla serca zabójcze. Nawet pozornie niegroźne odśnieżanie może doprowadzić do zawału serca lub nagłego zatrzymania krążenia w przypadku osób z chorobami kardiologicznymi. Lekarze szacują, że co roku w USA umiera z tego powodu nawet kilkaset osób.

Uważać powinny przede wszystkim osoby starsze, a także z te podwyższonym ryzykiem ze względu na siedzący tryb życia, palenie papierosów oraz dodatkowe choroby jak cukrzyca, otyłość czy nadciśnienie. Do nagłych objawów może jednak dojść także u osób, które wcześniej nie miały żadnych problemów kardiologicznych.

– Zdarza się, że takie pozornie niegroźne odśnieżanie może być pierwszym momentem, kiedy choroba wieńcowa da o sobie znać lub dojdzie do nasilenia jej objawów – przyznała dr Kałużna-Oleksy.

Jak zwracała uwagę lekarka, odśnieżanie to gwałtowna czynność, którą przeważnie chcemy zrobić jak najszybciej. Wymaga to więc ogromnej siły i zaangażowania wielu grup mięśni, zwłaszcza górnej połowy ciała. Może to wywołać ból w klatce piersiowej, a także poważniejsze skutki, w tym zawał i nagłe zatrzymanie krążenia.

– Najgorsze są temperatury ekstremalne, czyli zbyt wysokie i zbyt niskie. Jest to groźne zwłaszcza w przypadku pacjentów, którzy mają problemy z sercem. W związku z tym takie osoby powinny w miarę możliwości unikać ekspozycji na takie temperatury, a jeżeli już jest taka konieczność, to starać się, żeby ta ekspozycja była jak najkrótsza – wyjaśniał w rozmowie z WP abcZdrowie prof. Marcin Grabowski z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

By odśnieżanie było jeszcze bezpieczniejsze, można odgarniać małe ilości śniegu, a także zadbać o jak najlżejszą łopatę. Należy też maksymalnie ograniczać wdychanie zimnego powietrza. Bardzo ważne jest też ciepłe ubranie (bielizna termoaktywna, ubranie warstwowe na "cebulkę", czapka).

Warto też pamiętać o rozsądnej aktywności fizycznej w zimie. – Aktywność fizyczną powinniśmy dopasować do warunków atmosferycznych. Należy zadbać o odpowiedni strój, albo ćwiczyć gdzieś wewnątrz, np. na siłowni. Powinniśmy ćwiczyć przez cały rok, jedynie forma aktywności powinna się zmieniać w zależności od pory roku – wskazywała w rozmowie z WP abc Zdrowie prof. Łukasz Małek, kardiolog z Poradni Kardiologii Sportowej Centrum Kardiologii Klinicznej Szpitala MSWiA i AWF w Warszawie.

U osób z problemami kardiologicznymi aktywność fizyczna powinna być umiarkowana. W razie jakichkolwiek niepokojących objawów, oprócz przerwania pracy, dobrze skonsultować się z lekarzem.

Lekarze odradzają też jedzenie obfitych posiłków i picie alkoholu przed aktywnościami wymagającymi fizycznie. Taki duet może dodatkowo obciążyć serce.

Lekarze ostrzegają przed szkodliwym mitem związanym z rozgrzewaniem się alkoholem. Przestrzegają, że to bardzo zły pomysł, bo zamiast sobie pomóc, może stworzyć znacznie większy problem.

– Picie alkoholu jest zdecydowanie najgorszym sposobem na rozgrzanie. Po wypiciu wysokoprocentowych trunków mamy złudne wrażenie, że jesteśmy rozgrzani, ale tak naprawdę alkohol jedynie rozszerza nasze naczynia krwionośne – zaznaczyła w rozmowie z WP abcZdrowie dr n. med. Magdalena Cubała-Kucharska, specjalistka medycyny rodzinnej.

Sanepid ostrzega, że średnio 50 gramów wypitego alkoholu obniża temperaturę ciała nawet o pół stopnia. Jego działanie może więc być bardzo złudne.

– Alkohol tak naprawdę nie rozgrzewa organizmu, tylko sprawia, że naczynia krwionośne szybko się rozszerzają, co sprawia wrażenie ciepła. To bardzo podstępne uczucie, ponieważ ciało po spożyciu alkoholu wychładza się, co w skrajnych sytuacjach może okazać się niebezpieczne – ostrzegała w WP abcZdrowie dietetyczka dr Hanna Stolińska.

Ratownik medyczny Wiktor Filipowski zwracał uwagę, że wpływ alkoholu na naszą percepcję, zdolność reagowania i swobodnego ruchu przy mroźnej pogodzie zauważa się zwykle z opóźnieniem. Co więcej, alkohol osłabia odbiór bodźców świadczących o wychłodzeniu.

Zamiast alkoholu lepiej sięgać po zimowe herbaty, np. z dodatkiem soku z malin, imbiru czy cynamonu. – Wypicie takiego ciepłego płynu momentalnie nas rozgrzeje. Alkohol działa bezpośrednio na krążenie, a gorąca herbata nie, więc nie będzie powodowała złudnego poczucia rozgrzania – zaznaczyła dr Cubała-Kucharska.

Bardzo ważna jest też odpowiednia dieta. Tymczasem w zimowe i mroźne dnia chętniej sięgamy po niezdrowe, ciężkostrawne jedzenie, a także słodycze.

Specjalistka diabetologii i endokrynologii dr n. med. Luiza Napiórkowska radzi sięgnąć po ciepłe zupy. "Pamiętaj tylko o jednym – jakość składników ma znaczenie! Gotuj na sprawdzonym mięsie, najlepiej ekologicznym – kurczak lub indyk sprawdzą się idealnie. Wybieraj ekologiczne produkty, które dodadzą twojej zupie wartości odżywczych i smaku" – podkreśliła we wpisie na Instagramie lekarka.

Zupy poleca też dr Cubała-Kucharska. – Idealna na rozgrzanie będzie zupa z ciecierzycy, która także nasyci nas na długie godziny. Rozgrzewająco na nasz organizm zadziała także krupnik i każda inna esencjonalna zupa, która będzie zawierała dużo białka. Generalnie w zimie zasada jest jedna: im gęstsza zupa, tym lepiej – wskazała.

– Warto spożywać posiłki bogate w witaminy, minerały i błonnik, a także nie zapominać o przyprawach, które wspomagają nasz układ odpornościowy i naturalnie poprawiają krążenie, takich jak imbir, kurkuma, cynamon i pieprz cayenne – dodał prof. Małek.

Katarzyna Prus, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła:

1. WP abcZdrowie
2. American Heart Association