To badanie ratuje życie. "Należy oznaczyć przynajmniej raz w życiu"

Choć wiele Polek na co dzień unika badań profilaktycznych, to, jak zauważa dr n. med. Izabela Grabowska, ekspertka ds. Edukacji Medycznej w ALAB Laboratoria, podczas spotkania inaugurującego 8. edycję kampanii "W kobiecym interesie", w życiu kobiet są dwa ważne okresy, w których zainteresowanie badaniami profilaktycznymi wyraźnie rośnie.

Pierwszy z nich przypada na czas planowania ciąży i samą ciążę. – Wtedy rzeczywiście wiele kobiet realizuje zalecane przez lekarza badania, często z uwagi nie tylko na nasze dobre zdrowie, ale też z myślą o rozwijającym się później naszym maluszku – mówi ekspertka.

Drugim takim momentem jest okres perimenopauzy i menopauzy. Wygasanie funkcji jajników oraz spadek stężenia estrogenów wiążą się m.in. ze wzrostem ryzyka chorób sercowo-naczyniowych i osteoporozy. – Wtedy z większą uważnością i świadomością monitorujemy stan naszego zdrowia – podkreśla Grabowska.

Ekspertka zaznacza jednak, że o profilaktyce powinno się myśleć znacznie wcześniej. – Nawet przy bilansie sześciolatka powinniśmy już mieć oznaczony na przykład lipidogram, po to, żeby stwierdzić, czy nie mamy hipercholesterolemii rodzinnej, która wpływa na rozwijającą się miażdżycę, a w dalszej konsekwencji na incydenty sercowo-naczyniowe – tłumaczy.

Od czego jednak zacząć, jeśli dawno nie byliśmy na badaniach? Ekspertka wskazuje w pierwszej kolejności na morfologię krwi. – Każda z nas powinna raz w roku ją wykonać – mówi Izabela Grabowska.

Do spisu podstawowych badań dodaje glukozę, która pomaga ocenić gospodarkę węglowodanową i jest wykorzystywana w diagnostyce cukrzycy, a także lipidogram obejmujący m.in. cholesterol całkowity, LDL, HDL i triglicerydy oraz zbadanie poziomu witaminy D.

Ważne są również kreatynina do oceny pracy nerek, enzymy wątrobowe do oceny funkcji wątroby, TSH informujące o funkcjonowaniu tarczycy oraz ferrytyna. – Jest ona właściwym markerem niedoborów żelaza, a nie samo oznaczenie żelaza we krwi – zaznacza ekspertka. 

– Do listy dodaje też lipoproteinę (a), którą – zgodnie z aktualnymi wytycznymi kardiologicznymi – należy oznaczyć przynajmniej raz w życiu. – Możemy mieć nawet niskie stężenie cholesterolu LDL, ale jeżeli mamy wysokie stężenie lipoproteiny (a), to mamy wyższe ryzyko chorób sercowo-naczyniowych – tłumaczy.

Sama wiedza o znaczeniu profilaktyki nie zawsze przekłada się na działanie. Jak mówi Grabowska, kobiety często odkładają badania z powodu braku czasu, codziennych obowiązków albo przekonania, że skoro nic im nie dolega, nie ma powodów do niepokoju. – Między "wiem, że powinnam" a "działam" jest wiele barier. Jest to kwestia organizacji i czasu, ale też takiego myślenia, że jak nic nam nie dolega, nie mamy żadnych objawów, to po co, bo jesteśmy zdrowe – mówi.

Kolejną przeszkodą jest lęk przed wynikiem. – Często są też emocje, takie jak lęk przed wynikiem badania i takie myślenie: "A po co mi to? Lepiej nie wiedzieć". Ale badania profilaktyczne właśnie po to są, żeby wiedzieć jak najszybciej, jaki jest stan naszego zdrowia i żebyśmy mogły działać w odpowiednim momencie – podkreśla ekspertka.

Pomóc może stworzenie stałego nawyku, np. wykonywanie badań w miesiącu urodzin albo w konkretnym okresie roku. Impulsem może być również Różowy Październik czy inne kampanie przypominające o profilaktyce.

Dla części osób barierą jest nie tylko lęk przed wynikiem, ale też samo pobranie krwi. Izabela Grabowska podkreśla, że warto powiedzieć personelowi, jeśli wcześniej zdarzały się omdlenia lub silne osłabienie. – Jeżeli czujemy stan omdleniowy, możemy poprosić, żeby pobranie krwi odbyło się w pozycji leżącej. Jest wtedy bezpieczniej i bardziej komfortowo – mówi.

Znaczenie ma również odpowiednie nawodnienie przed badaniem. – Jedną z najczęstszych przyczyn tego, że nie możemy pobrać krwi, jest nieodpowiednie nawodnienie. Dzień wcześniej pijemy dużo wody, a na pół godziny przed badaniem powinnyśmy wypić szklankę wody – radzi Izabela Grabowska.

Ekspertka podkreśla, że profilaktyka powinna stać się stałym elementem stylu życia, a nie działaniem podejmowanym dopiero wtedy, gdy pojawią się objawy. Regularne badania pozwalają wcześniej wychwycić nieprawidłowości i szybciej zareagować. 

Więcej dowiesz się, oglądając WIDEO.