Unikalna odmiana fasoli. Obniża cholesterol, chroni serce i jelita

Fasola wrzawska to tyczna odmiana Pięknego Jasia, należąca do gatunku fasoli wielokwiatowej. Nazwa pochodzi od wsi Wrzawy w województwie podkarpackim, stanowiącej centrum jej uprawy obejmującej obszar gmin Gorzyce, Zaleszany i Radomyśl nad Sanem. Jako roślina pnąca wymaga tyczek o wysokości do 3 metrów.

Jej nasiona są duże, nerkowate, lekko spłaszczone i należą do najokazalszych w Polsce. 100 g suchych ziaren dostarcza ok. 280–330 kcal oraz 20 g białka roślinnego. Tradycja jej uprawy na tych terenach sięga XIX wieku.

Wyjątkowa jakość fasoli wrzawskiej wynika z mikroklimatu i specyfiki gleby. Uprawia się ją między Wisłą a Sanem na żyznych madach rzecznych, powstałych z dawnych osadów powodziowych. Podłoże to doskonale zatrzymuje wilgoć i składniki mineralne.

Bliskość dwóch dużych rzek zapewnia łagodny mikroklimat z długim okresem bezprzymrozkowym i wyższą temperaturą, co wydłuża okres wegetacji. Osłonięty, nizinny teren chroni ponadto pnącza przed porywistym wiatrem, na który fasola wielokwiatowa jest wyjątkowo wrażliwa.

Największym atutem tej odmiany jest okrywa nasienna – jest ona cieńsza o jakieś 20 procent względem zwykłej fasoli. Stała wilgotność gleby zapobiega twardnieniu skórki, co znacząco skraca czas namaczania i gotowania.

Cieńsza łupina zawiera też mniej twardych włókien, dzięki czemu fasola wrzawska jest łagodniejsza dla układu pokarmowego i rzadziej wywołuje dyskomfort trawienny u osób wrażliwych.

Cechą, która wyróżnia tę odmianę spośród innych fasol, jest słodkawy smak i konsystencja, w której nie ma mącznego posmaku. Wydłużony okres wegetacji i duże nasłonecznienie sprzyjają kumulacji węglowodanów, nadając nasionom delikatnie słodkawy, orzechowy smak. Ręczny zbiór w optymalnej fazie dojrzałości zapobiega mączystej strukturze.

Po ugotowaniu miąższ staje się gładki, kremowy i maślany. Fasola wrzawska doskonale komponuje się ze zdrowymi tłuszczami i przyprawami w daniach jednogarnkowych, zupach oraz domowych pastach.

Fasola wrzawska wyróżnia się bogatą zawartością składników odżywczych:

• Błonnik i niski indeks glikemiczny (IG) - 100 g suchych nasion dostarcza 15–25 g błonnika. Frakcje rozpuszczalne wiążą kwasy żółciowe w jelitach, wspomagając obniżanie poziomu cholesterolu. Dzięki niskiemu indeksowi glikemicznemu powoli uwalnia energię i stabilizuje poziom glukozy we krwi, co czyni ją świetnym wyborem dla osób z insulinoopornością i cukrzycą.
• Potas, magnez, żelazo i foliany - minerały niezbędne dla prawidłowej pracy mięśni, układu krążenia i układu krwiotwórczego. Zawarte w fasoli żelazo roślinne (niehemowe) wchłania się znacznie lepiej, gdy posiłek połączymy ze źródłem witaminy C (np. papryką, natką pietruszki lub sokiem z cytryny).

Po ugotowaniu wartości odżywcze w 100 g produktu odpowiednio spadają na skutek wchłaniania wody.

13 stycznia 2012 r. Komisja Europejska wpisała fasolę wrzawską do rejestru jako 33. polski produkt z certyfikatem Chronionej Nazwy Pochodzenia (ChNP). Nazwa ta jest zastrzeżona wyłącznie dla suchych nasion uprawianych w wyznaczonym rejonie trzech podkarpackich gmin, zgodnie ze ścisłą specyfikacją. Czerwono-żółty symbol ChNP na opakowaniu daje kupującemu gwarancję tradycyjnego pochodzenia i najwyższej jakości.

Aby w pełni wykorzystać walory fasoli wrzawskiej, warto przestrzegać zasad jej przygotowania:

• Moczenie i odlewanie wody - kilkugodzinne namaczanie i wylanie wody pozwala usunąć część oligosacharydów odpowiedzialnych za wzdęcia.
• Dodatek ziół wiatropędnych: gotowanie fasoli z majerankiem, cząbrem, kminkiem czy liściem laurowym ułatwia trawienie i zmniejsza ryzyko gazów.
• Solenie pod koniec gotowania: dodanie soli na początku może utwardzać łupinę. Solenie pod sam koniec gotowania pozwala zachować słynną, delikatną i miękką strukturę skórki.
• Wysoki indeks sytości: połączenie białka roślinnego, błonnika i skrobi opornej daje długotrwałe uczucie sytości, co sprzyja kontroli apetytu na dietach redukcyjnych.

Osoby z zespołem jelita drażliwego (IBS) powinny wprowadzać fasolę do diety stopniowo, zaczynając od mniejszych porcji, ponieważ wysoka zawartość błonnika może nasilić objawy.

Fasola wrzawska pokazuje, jak unikalny mikroklimat, żyzne mady rzeczne i tradycja rolnicza przekładają się na jakość produktu. Cienka skórka, kremowa konsystencja oraz wysoka zawartość białka i błonnika czynią z niej wyjątkowy składnik diety przyjaznej dla serca i jelit. Unijny certyfikat ChNP daje przy tym pewność, że sięgamy po produkt oryginalny i najwyższej jakości.

Źródła:

1. MDPI, https://www.mdpi.com/2673-9623/6/1/4
2. EUR-lex, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=CELEX:52011XC0430(03)
3. PubMed Central, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7905357/
4. CMAJ, https://www.cmaj.ca/content/186/8/e252
5. PubMed Central, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC13396823/