W nadmiarze szkodzi i prowadzi do zatrucia. Nie przesadzaj z tymi orzechami
Selen to pierwiastek śladowy niezbędny dla organizmu, ale tylko w niewielkich ilościach. Zalecane dzienne spożycie wynosi ok. 55 mcg (mikrogramy), a górna bezpieczna granica to 400 mcg dziennie. Jej przekroczenie, zwłaszcza przez dłuższy czas, może prowadzić do zatrucia określanego jako selenoza. Dużą zawartość selenu mają orzechy brazylijskie.
Objawy mogą być nieoczywiste
Pierwsze sygnały nadmiaru selenu są mało charakterystyczne. Pojawia się czosnkowy zapach z ust i metaliczny posmak, a także nudności, biegunka, zmęczenie czy rozdrażnienie. Takie objawy występują u ok. 70-75 proc. osób z przewlekłym nadmiarem selenu.
Uważaj na orzechy brazylijskie
W miarę postępu zatrucia pojawiają się bardziej wyraźne objawy. Dochodzi do pogorszenia kondycji włosów i paznokci, które stają się kruche, łamliwe, mogą się deformować, a nawet wypadać. Skóra może reagować wysypkami, a w skrajnych przypadkach obserwuje się także zmiany w obrębie zębów, w tym ich przebarwienia i osłabienie.
Selen w nadmiarze wpływa również na układ nerwowy. Może powodować mrowienie kończyn, nadmierną pobudliwość odruchów, problemy z koncentracją i pogorszenie funkcji poznawczych. U części osób pojawiają się także bóle głowy i ogólne złe samopoczucie.
Ostre zatrucie selenem zdarza się rzadko, ale może być bardzo groźne. Może prowadzić do niewydolności oddechowej, zaburzeń pracy serca, uszkodzenia nerek oraz objawów neurologicznych, takich jak drżenia czy silne pobudzenie.
Granica między korzyścią a ryzykiem
Najczęstszym źródłem nadmiaru jest dieta i suplementacja. Szczególną ostrożność należy zachować przy produktach o bardzo wysokiej zawartości selenu, takich jak orzechy brazylijskie. Jeden orzech może zawierać nawet około 90 mcg selenu, co oznacza, że już kilka sztuk dziennie może zbliżyć się do górnej granicy bezpieczeństwa.
Selen wspiera działanie układu immunologicznego. Bierze udział w produkcji enzymów antyoksydacyjnych, które pomagają zwalczać stres oksydacyjny i chronią komórki przed uszkodzeniem. Jego niedobór może osłabiać odporność, ale nadmiar może ją zaburzać. To także jeden z najważniejszych pierwiastków dla pracy tarczycy. Selen uczestniczy w przekształcaniu hormonów tarczycy (T4 do aktywnej formy T3). Zarówno niedobór, jak i nadmiar mogą wpływać na zaburzenia hormonalne.
Selen jest potrzebny do prawidłowego funkcjonowania organizmu, ale jego działanie zależy od dawki. Niewielkie ilości wspierają zdrowie, natomiast nadmiar może prowadzić do poważnych zaburzeń. Dlatego suplementację warto prowadzić ostrożnie, najlepiej po konsultacji z lekarzem, zwłaszcza jeśli dieta już dostarcza większych ilości tego pierwiastka.
Źródła: NIH, FDA, EPA
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
