Wyjechała do rodziny na L4. ZUS zażądał zwrotu świadczenia

Historię pacjentki z województwa zachodniopomorskiego, która podczas zwolnienia lekarskiego wybrała się do Zakopanego, przytoczył w rozmowie z Medonetem ekspert rynku pracy Mikołaj Zając.

Kobieta powoływała się na zalecenie lekarza prowadzącego, który uznał, że zmiana otoczenia może przyspieszyć proces powrotu do zdrowia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał jednak, że takie działanie było niezgodne z celem zwolnienia i nakazał zwrot świadczenia.

Mikołaj Zając podkreślił, że samo posiadanie zwolnienia nie oznacza pełnej dowolności w korzystaniu z tego czasu. ZUS wymaga, by pacjent stosował się do zasad rekonwalescencji, a nie traktował L4 jako okazji do podróży czy dodatkowych aktywności. Jeśli na zwolnieniu wyraźnie nie widnieje wskazanie wyjazdu do innego regionu, sanatorium bądź konkretnej aktywności fizycznej, mogą być one ryzykowne z perspektywy kontroli ZUS.

Zobacz też: Nowe zasady L4. Będą obowiązywać od stycznia 2026 r.

Kontrole prowadzone przez ZUS w zakresie wykorzystywania zwolnień lekarskich są dość rygorystyczne. Urzędnicy często sprawdzają, czy chory przebywa pod adresem wskazanym w dokumentacji, bo nieuzasadniona nieobecność w miejscu zamieszkania może skutkować utratą prawa do zasiłku chorobowego. Nawet jeśli świadczenie zostało już wypłacone, instytucja ma prawo domagać się jego zwrotu.

Wiele zależy od kodu, który lekarz umieścił na zwolnieniu. Kod "1" oznacza konieczność przebywania w domu i odpoczynku w łóżku - w takim przypadku spacery czy wizyty poza miejscem pobytu są ryzykowne. Kod "2" daje większą swobodę i dopuszcza umiarkowaną aktywność fizyczną, o ile sprzyja ona powrotowi do zdrowia.

Jeśli lekarz uzna, że np. krótkie spacery czy wyjazd do konkretnego regionu (np. ze względu na lepszej jakości powietrze) przyspieszają rekonwalescencję, dobrze jest poprosić go wyraźne o pisemne zalecenie na zwolnieniu.

Zobacz też: Bierzesz L4? Uważaj na adres, który podajesz. ZUS może sprawić kłopoty

Wielu pacjentów wciąż uważa, że zwolnienie od psychiatry czy innego specjalisty daje większą swobodę. Eksperci są jednak jednomyślni - takie przekonanie jest błędne. Zwolnienie, niezależnie od przyczyny, nie uprawnia do podróży, pracy czy innych aktywności, które nie wpisują się w cel rekonwalescencji.

Kontrole ZUS wykazują coraz więcej nieprawidłowości w zakresie użytkowania L4. Tylko w pierwszym półroczu 2025 roku ZUS przeprowadził 227 tys. kontroli zwolnień lekarskich, z czego w aż 14,8 tys. przypadków wstrzymano świadczenia o łącznej wartości ponad 22,2 mln zł.

Aleksandra Zaborowska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. Medonet
2. ZUS