Zaburzenia pracy wątroby i nerek, reakcje alergiczne. Poznaj skutki nadmiaru chromu

Chrom to bardzo ważny pierwiastek, który ma wpływ na zdrowie człowieka. Najwięcej chromu znajduje się w organizmie małego dziecka, a im jest starsze, tym poziom ten maleje. Pierwiastek występuje w wielu organach. Jest obecny m.in. w mięśniach, nadnerczach, mózgu oraz komórkach tłuszczowych.

Funkcje, jakie chrom pełni w naszym organizmie, od dawna są przedmiotem badań naukowców. Dziś wiemy już, że bardzo ważną rolę odgrywa w procesie przyswajania glukozy. Ze względu na to, że stanowi jeden z czynników tolerancji glukozy, wpływa na regulowanie poziomu cukru we krwi. Co więcej, jeśli zachodzi potrzeba, chrom potrafi "przenieść" cukier do komórek.

Oprócz zależności między chromem a przyswajaniem glukozy, ma on znaczenie w syntezie tłuszczów, cholesterolu oraz białek. Badania naukowe wykazały, że niski poziom tego pierwiastka we krwi może wskazywać na występowanie choroby tętnicy wieńcowej. Chrom ma pozytywny wpływ na obniżenie "złego" cholesterolu i zwiększenie "dobrego", wzmacnia układ odpornościowy i wspiera rozwój mięśni szkieletowych.

Potwierdza się jego oddziaływanie na gospodarkę węglowodanową i lipidową organizmu, jednak dotychczas nie dowiedziono, że pierwiastek ten może być pomocny w redukcji masy ciała.

Dobra informacja jest taka, że dostarczenie do organizmu odpowiedniej ilości chromu nie jest trudnym zadaniem. Nasze dzienne zapotrzebowanie na ten składnik nie jest bowiem wysokie. Według danych opracowanych przez Food and Nutrition Board, Institute of Medicine, średnie dzienne spożycie chromu wynosi w przypadku dorosłych 25-35 µg/dzień. Wyższe dawki zaleca się osobom starszym, kobietom w ciąży oraz karmiącym piersią.

Dieta bogata w chrom powinna zawierać takie produkty, jak:

• drożdże,

• kakao,

• produkty zbożowe,

• łosoś,

• mięso wieprzowe,

• gorzka i mleczna czekolada,

• szpinak,

• ryż,

• orzechy włoskie.

Żywność o niskiej zawartości tłuszczu najczęściej wiąże się z wyższą zawartością chromu. Na zawartość tego składnika ma również wpływ stopień przetworzenia żywności - im bardziej jest przetworzona, tym mniej jest w niej chromu.

Stosowanie diety, która jest uboga w chrom, powoduje wystąpienie objawów podobnych do tych, jakie wywołuje cukrzyca. Wówczas mamy do czynienia z symptomami w postaci podwyższonego poziomu cukru we krwi, uczucia drętwienia i mrowienia palców w rękach lub stopach oraz nietolerancji glukozy.

Ze względu na to, że chrom odpowiada za zachowanie właściwego poziomu cholesterolu we krwi, jego niedobór powoduje również wysoki poziom tej substancji. Wśród innych oznak wskazujących na deficyt wymienia się:

• osłabienie, zmęczenie,

• zaburzenia wzrostu,

• kłopoty z koordynacją ruchów,

• choroby nerwów w kończynach.

Z powyższego wynika, że brak odpowiedniej ilości chromu w organizmie może mieć negatywne skutki. Jakie konsekwencje wiążą się z nadmiarem chromu? Składnik ten w zbyt dużej ilości ma toksyczne działanie i może spowodować różne negatywne następstwa. W tym momencie należy zaznaczyć, że rzadko kiedy do nadmiaru dochodzi w wyniku stosowania nieodpowiedniej diety, uwzględniającej dużą ilość produktów bogatych w chrom.

Stosowanie zdrowej, prawidłowo zbilansowanej diety nie niesie ze sobą ryzyka przedawkowania tego pierwiastka. Znacznie częściej przedawkowanie może pojawić się w wyniku nadmiernej suplementacji – przyjmowanie zbyt wysokich dawek w tabletkach przez zbyt długi czas.

Nieco inaczej sytuacja wygląda w przypadku chromu, który dociera do organizmu przez skórę lub poprzez inhalacje (np. w przemyśle metalurgicznym pracownicy narażeni są na kontakt z pyłem lub oparami chromu sześciowartościowego Cr(VI)). Zwłaszcza ta ostatnia forma kontaktu z organizmem jest obarczona dużym ryzykiem dla zdrowia.

Nadmiar chromu przede wszystkim zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia mutacji w materiale genetycznym, może przyczyniać się do zmian na skórze (np. reakcji alergicznych, uczuleń) i w narządach (m.in. uszkodzenie takich organów, jak wątroba, nerki i płuca). Poważne nadwyżki chromu mogą również negatywnie wpływać na działanie insuliny i zaburzać jej prawidłową pracę - mimo tego, że prawidłowa suplementacja wspiera kontrolę cukru.

Nadmiar chromu może również wykazywać rakotwórcze działanie i obniżać odporność organizmu. W skrajnych przypadkach prowadzić może do niedokrwistości (anemii). Jest również bardzo niebezpieczny dla kobiet w ciąży i może powodować komplikacje okołoporodowe oraz zaburzać normalny przebieg ciąży.

Źródło: "Encyklopedia zdrowego żywienia", dr Barry Fox, wydawnictwo Filar, 2000. / "Minerały. Biblioteczka zdrowia", Klaus Oberbeil, Wydawnictwo Diogenis, 1997.

Źródła

1. Dagmara Dąbek